Кіріспе

Санта-Клара – Кубаның Вилла-Клара провинциясының орталығы және астанасы. Қала провинцияның да, Кубаның да орталық бөлігінде орналасқан. Санта-Клара Кубадағы халық саны бойынша бесінші қала, оның халқы шамамен 245 959 адамды құрайды.

Тарих

Санта-Клара 1689 жылғы 15 шілдеде 175 адам тарапынан негізделді. Олардың 138-і – жаңа қаланың жанында жер иеленген екі ірі отбасының өкілдері болды. Қалған 37 адам жеті басқа отбасынан келді, олардың ішінде дін қызметкері мен губернатор да бар еді. Барлығы Сан-Хуан-де-лос-Ремедиос теңіз жағалау қаласынан шыққан. Ремедиос халқы қарақшылардың үнемі шабуылдауынан қаладан кетуді немесе қалуды таңдауға мәжбүр болды. Көпшілігі қалуды шешсе, 37 адам оңтүстікке, елдің ішкі аймағына сапарлады. 1689 жылғы 1 маусымда олар бір төбеге жетіп, онда бұрыннан бар екі отбасымен қосылды. Дәстүр бойынша, тамаринд ағашының астында діни рәсім өткізіліп, Санта-Клара қаласы құрылды. Содан бері ағаш астындағы жер Лома-дель-Кармен деп аталады. Осы оқиғаға арналған ескерткіш төртінші буын тамаринд ағашымен қоршалған. Бұл елді мекен бастапқыда Кайо-Нуэво деп аталды, кейін Dos Cayos, Villa Nueva de Santa Clara, Pueblo Nuevo de Antón Díaz, Villa Clara және, ақырында, Санта-Клара деп өзгертілді. Қаланың құрылысы Лома-дель-Кармен маңында басталды. Испан стандарттарына сәйкес, орталық алаңы бар (Plaza Mayor, бүгінде Парке Видаль деп белгілі) мінсіз төртбұрышты жоспар жасалды. Алғашқы салынған ғимараттар – кабильдо (қалалық кеңес) және пальма ағашынан жасалған шіркеу болды. Кейіннен 1725 жылы бұл ғимарат кірпіштен салынған ғимаратқа алмастырылды. 1923 жылғы 22 тамызға дейін ол Парке Видальдің орталығында Санта-Клара-де-Асис соборы (Catedral de Santa Clara de Asís) ретінде тұрды. Алаңды кеңейту және жанында жаңа шіркеу салу үшін ол бұзылды. Қала әкімінің бұл шешімі бүгінге дейін сыналып келеді. Шіркеу ең әдемі архитектуралық ескерткіш болмаса да, ол қаланың ең көне колониялық құрылыстарының бірі және оның бір бөлігі болды. Әкімдік тарапынан иеліктен айырылғаннан кейін дін қызметкерлері наразылық білдірді, соның нәтижесінде сот шіркеуге 77 850 песо айыппұл төледі. Қала құрылғаннан кейін көп ұзамай театр, сауда палатасы, клубтар, қоғамдық кітапханалар және би залдары да салынды. Елдің орталық бөлігінде орналасқан қала саяхатшылардың танымал аялдамасы мен маңызды көлік торабына айналды, бұл оның тұрақты өсуіне жағдай жасады. 19 ғасырға қарай Санта-Клара Ремедиос сияқты жақын қалалардан гөрі үлкенірек және халық саны көп болды. Гавана мен елдің шығысы арасындағы қажетті аялдама ретінде қала Лас-Вилас провинциясының астанасы атанды.

Марта Абреу де Эстевес

Санта-Кларамен екі танымал тұлға байланысты: Марта Абреу де Эстевес, "қаланың игілігі" деп аталатын сүйікті тума қыз, және Эрнесто Че Гевара, саяси белсенді және Куба революциясының көшбасшысы. Гевара 1958 жылы Фульхенсио Батиста үкіметін құлату үшін революцияның соңғы шайқасын жүргізген жерде жерленген. Абреу Санта-Клара тұрғындарының өмірін жақсартуға бағытталған көптеген жобаларды өзінің және отбасының қайырымдылығы арқылы ілгерілетті. Абреу мен оның күйеуі Луис Эстевес, 1902 жылы жас республиканың бірінші вице-президенті болған, Испанияға қарсы Куба Тәуелсіздік соғысы кезінде Куба көтерілісшілерінің ісіне белсенді қолдау көрсеткен және үлес қосқан. (Бұл испан-американ соғысының бастапқы кезеңі болды; АҚШ тәуелсіздікке ұмтылған күштерді қолдауға қатысты.) Абреудің мұрасына қаланың әр жеріндегі мекемелер кіреді: электр станциясының ғимараты, бірнеше мектеп, пана, Белико өзенінің жағасындағы қоғамдық кір жуу станциялары (екісі әлі де бар, бірақ жағдайы нашар), Parque Vidal-ден бір блок қашықтықтағы өрт сөндіру станциясы және Лома-дель-Кармен маңындағы теміржол станциясы. Ең танымал ғимарат – Театро Ла Каридад (Кубаның қамқоршысы, Ла Вирген де ла Каридад – Қайырымдылық Анамыздың құрметіне аталған театр). Театр Парк Видальдің бір бұрышынан көрінеді. Абреу жобаның жалғыз қаржы демеушісі болды және театрдың жобалау мен құрылысын қадағалады. Театрдың құрылысы Сиенфуэгостағы Театро Томас Терридей әсем болмаса да, театрдан түскен табыс Абреудің қаладағы кедей балаларға арналған екі мектепті ұстауға жұмсалды. Ұлдарға арналған және қыздарға арналған мектептер театрдың артында орналасқан. Театро Ла Каридад – Кубадағы отаршылдық дәуірден сақталған жеті ірі театрдың бірі. Абреу сондай-ақ өзінің сарайын қалаға сыйға тартты, ол провинциялық үкімет сарайы ретінде пайдаланылды, кейіннен қоғамдық кітапханаға айналдырылды. Бүгінде онда Biblioteca Martí (Марти кітапханасы) орналасқан, ол да Parque Vidal-де орналасқан. Бұл неоклассикалық архитектураның үлгісі және әсем безендірілген интерьері бар. Санта-Клара университеті Абреудің есімімен аталады. Ол Гавананың Колон зиратында жерленген.

Санта-Клара шайқасы

Санта-Клара 1958 жылдың соңында Куба революциясының соңғы шайқасы өткен жер болды. Екі партизан колоннасы қалаға шабуыл жасады; біреуін Эрнесто Че Гевара, екіншісін Камило Сиенфуэгос басқарды. Гевараның колоннасы алдымен Фоментодағы гарнизонды басып алды. Бульдозерді пайдаланып, Гевараның әскерлері теміржол жолын қиратып, Батиста жіберген әскерлер мен жабдықтарға толы пойызды рельстен шығарды. Сонымен қатар, Сиенфуэгостың колоннасы қаладан көп алыс емес Ягуахай шайқасында әскерлік гарнизонды жеңді. 1958 жылдың 31 желтоқсанында Гевара мен Сиенфуэгостың біріккен күштері (Уильям Александр Морган басқаратын басқа революционерлермен бірге) Санта-Клараға шабуыл жасады. Шайқас хаостық болды және қорғаушылардың рухы құлдырады. Кейбіреулері қарсы тұрды, ал басқалары оқ атпай-ақ басылды. Түске дейін қала басып алынды. Кастро әскерлерінің бұл жеңісі Куба революциясының шешуші сәті деп есептеледі, себебі Батиста 12 сағаттан кейін Кубадан қашып кетті.

Демография

2022 жылы Санта-Клара муниципалитетінің халқы 245 959 адамды құрады. Жалпы ауданы белгілі емес, халық тығыздығы да белгілі емес.