R12 газының құрамы, қолданылуы және экологиялық әсері
Dichlorodifluoromethane
Freon-12 (R-12) газы: қасиеттері, қолданылуы, Монреаль протоколына сәйкес тоқтатылу себептері. Озон қабатына зиянды, өрттен қорғау үшін ғана қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дихлордифторметан (R 12) – әдетте Freon 12 тауарлық атауымен сатылатын, түссіз газ. Бұл хлорфторкарбонат галометаны (ХФҚ) суыту және аэрозольдік спрейлерде итергіш зат ретінде қолданылады. Монреаль хаттамасына сәйкес, озон қабатына тигізетін зиянды әсеріне байланысты дамыған елдерде (5-бапқа жатпайтын елдерде) 1996 жылы, ал дамушы елдерде (5-бапқа сәйкес елдерде) 2010 жылы оның өндірісіне тыйым салынды. Қазіргі таңда оны су асты кемелері мен ұшақтарда ғана отты сөндіруге рұқсат етілген. Ол көптеген органикалық еріткіштерде жақсы ериді. R 12 баллондары ақ түсті болып белгіленеді.
Dichlorodifluoromethane (R 12) is a colorless gas usually sold under the brand name Freon 12, and a chlorofluorocarbon halomethane (CFC) used as a refrigerant and aerosol spray propellant. In compliance with the Montreal Protocol, its manufacture was banned in developed countries (non article 5 countries) in 1996, and in developing countries (Article 5 countries) in 2010 out of concerns about its damaging effect on the ozone layer. Its only allowed usage is as a fire retardant in submarines and aircraft. It is soluble in many organic solvents. R 12 cylinders are colored white.
Тарих
"Дженерал Моторс" компаниясының вице-президенті Чарльз Кеттеринг түссіз, иіссіз, дәмсіз, уытсыз және тұтанбайтын салқындатқыш затты іздеді. Ол Томас Мидгли кіші, Альберт Леон Хенне және Роберт Макнариді қамтитын команданы құрды. 1930 жылдан 1935 жылға дейін олар дихлордифторметанды (CCl2F2 немесе R12), трихлорфторметанды (CCl3F немесе R11), хлордифторметанды (CHClF2 немесе R22), трихлортрифторэтанды (CCl2FCClF2 немесе R113) және дихлортетрафторэтанды (CClF2CClF2 немесе R114) "Кинетикалық химиялық заттар" арқылы жасады, ал бұл "Дюпонт" пен "Дженерал Моторс" компанияларының бірлескен кәсіпорны еді.
Charles Kettering, vice president of General Motors Research Corporation, was seeking a refrigerant replacement that would be colorless, odorless, tasteless, nontoxic, and nonflammable. He assembled a team that included Thomas Midgley, Jr., Albert Leon Henne, and Robert McNary. From 1930 to 1935, they developed dichlorodifluoromethane (CCl2F2 or R12), trichlorofluoromethane (CCl3F or R11), chlorodifluoromethane (CHClF2 or R22), trichlorotrifluoroethane (CCl2FCClF2 or R113), and dichlorotetrafluoroethane (CClF2CClF2 or R114), through Kinetic Chemicals which was a joint venture between DuPont and General Motors.
Аэрозоль ретінде қолдану
Хлорфторкарбондардың медицинада аэрозоль ретінде қолданылуы, мысалы USP мақұлдаған сальбутамол, АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасымен тоқтатылды. Оның орнына қоршаған ортаға зиян келтірмейтін гидрофторалькан, немесе HFA деп аталатын басқа бір итергіш газ таңдалды.
The use of chlorofluorocarbons as aerosols in medicine, such as USP approved salbutamol, has been phased out by the U. S. Food and Drug Administration. A different propellant known as hydrofluoroalkane, or HFA, which was not known to harm the environment, was chosen to replace it.
Жаңарту
R 12 1994 жылға дейін тоңазыту және көлік құралдарының кондиционерлерінде кеңінен қолданылды, бірақ озонды аз қыру потенциалы бар 1,1,1,2 тетрафторэтанмен (R 134a) алмастырылды. Автомобиль өндірушілер 1992–1994 жылдары R 12 орнына R 134a қолдана бастады. Ескі агрегаттардан тоңазытқыш газ ағып кеткенде немесе жөндеу жұмыстары жүргізілгенде, кейбір елдерде R 12-ні (көбінесе R 134a-мен, оның ғаламдық жылыну потенциалы көмірқышқыл газынан 3400 есе жоғары) басқа тоңазытқышқа ауыстыру қажет. АҚШ автомобиль иелерінен жүйелерін ауыстыруды талап етпейді; алайда, озонды бұзатын химиялық заттарға салынатын салықтар және нарықтағы бастапқы тоңазытқыштардың тапшылығы ауыстыруды экономикалық тұрғыдан тиімді шешімге айналдырады. Ауыстыру үшін жүйе тазаланып, жаңа сүзгі-кептіргіш немесе аккумулятор орнатылуы керек, сондай-ақ орнатылатын тоңазытқышпен үйлесімді жаңа тығыздағыштар және/немесе шлангтар да қажет болуы мүмкін. R 12-мен қолданылған минералды май R 134a-мен үйлесімсіз. R 134a-ға ауыстыруға арналған кейбір майлар R 12 қалдықтарымен үйлесімді деп жарнамаланады. R 12-нің тағы бір баламасы – өте тез тұтанатын, бірақ тікелей қолданылатын HC 12a, оның тұтанғыш қасиеті 2006 жылы автобус өртінде жарақаттану мен өлімге әкелді.
R 12 was used in most refrigeration and vehicle air conditioning applications prior to 1994 before being replaced by 1,1,1,2 tetrafluoroethane (R 134a), which has an insignificant ozone depletion potential. Automobile manufacturers started using R 134a instead of R 12 in 1992–1994. When older units leak or require repair involving removal of the refrigerant, retrofitment to a refrigerant other than R 12 (most commonly R 134a which has a global warming potential 3,400 times that of carbon dioxide) is required in some jurisdictions. The United States does not require automobile owners to retrofit their systems; however, taxes on ozone depleting chemicals coupled with the relative scarcity of the original refrigerants on the open market make retrofitting the only economical option. Retrofitment requires a system flush and a new filter/dryer or accumulator, and may also involve the installation of new seals and/or hoses made of materials compatible with the refrigerant being installed. Mineral oil used with R 12 is not compatible with R 134a. Some oils designed for conversion to R 134a are advertised as compatible with residual R 12 mineral oil. Another replacement for R 12 is the highly flammable, but truly drop in HC 12a, whose flammability has led to injuries and deaths in a bus fire in 2006.
Қауіптері
Қоршаған ортаға тигізетін әсерінен басқа, R12, көптеген хлорфторалкан сияқты, жалаңаш отқа түскенде фосген газын бөліп шығарады.
Aside from its environmental impacts, R12, like most chlorofluoroalkanes, forms phosgene gas when exposed to a naked flame.