Роберт Парри: Тергеуші журналист және «Иран-Контра» ісінің ашылуы

Кіріспе

Американдық тергеуші журналист (1949–2018)

Роберт Эрл Пэрри (24 маусым 1949 – 27 қаңтар 2018) – американдық тергеуші журналист. Ол Associated Press (AP) және Newsweek үшін Иран-Контрас ісін, соның ішінде партизандық соғыстағы психологиялық операциялар (Никарагуалық контраларға ЦРУ ұсынған нұсқаулық) және 1985 жылы АҚШ-тағы кокаин контрабандасына қатысты ЦРУ-ның араласуы туралы хабарлады. 1984 жылы ол Ұлттық хабарламалар үшін Джордж Полк сыйлығымен, ал 2015 жылы Гарвардтың Ниман қорынан журналистік тәуелсіздігі үшін И. Ф. Стоун медалімен марапатталды. Пэрри 1995 жылдан 2018 жылы қайтыс болғанға дейін (consortiumnews.com) сайтының редакторы болды.

Өмір және мансап

Коннектикут штатының Хартфорд қаласында туған Пэрри 1971 жылы Мэн штатының Уотервилл қаласындағы Колби колледжінде ағылшын тілі мамандығы бойынша «Бакалавр» дәрежесін алды және журналистикалық мансабын Массачусетс штатының Фрэмингем қаласында әкесінің газеті – The Middlesex Daily News-та жұмыс істей бастады. 1980 жылғы президенттік сайлаудан кейін ол Арнайы тапсырма (тергеу журналистикасы) бөліміне тағайындалды, онда Орталық Америка туралы материалдарды дайындаумен айналысты. Пэрри 1985 жылы Ұлттық хабарламалар бойынша Пулитцер сыйлығының финалисі болды және 1984 жылы Associated Press-пен бірлесіп жасаған Иран-Контра жұмысы үшін Джордж Полк сыйлығын алды, онда Орталық барлау агенттігі Никарагуа Контрасына қатысушыларға төңкерілгендерге қарсы күресте қолдануға арналған нұсқаулық бергенін жариялады («Партизандық соғыстағы психологиялық операциялар»). 1985 жылдың ортасында ол Оливер Норттың оқиғаға қатысы туралы алғашқы мақаласын жазды, ал 1985 жылдың соңында Брайан Баргермен бірге АҚШ-та ЦРУ мен Контраның кокаинмен сауда жасауы туралы сенсациялық ақпаратты жариялады, бұл сенатор Джон Керридің Иран-Контра ісін тергеуге қызығушылығын оятуға көмектесті. Associated Press есірткі саудасы туралы материалды жариялаудан бас тартты, бірақ испан тіліндегі ақпараттық агенттігінің қате аудармасы жарияланғаннан кейін ғана келісім берді. Бұл материал 1991 және 1992 жылдары эфирге таратылды. 1996 жылы Salon журналы оның жұмысы туралы былай деп жазды: «Октябрьдегі күтпеген оқиғаның фактілерін анықтауға жасаған үздіксіз тыраныстары оны дәстүрлі көзқарастарға сенеушілер арасында жақтырмас тұлғаға айналдырды». Журналист Гэри Уэбб 1996 жылы «Қараңғы одақ» атты газеттік сериясын жариялағанда, Рейган әкімшілігі Контраларға АҚШ-қа кокаин әкелуге рұқсат бергенін, осы арқылы олар өздерінің қызметтеріне қаржы жинағанін айыптады. Пэрри бұл сынға ұшыраған Уэббті қолдады. 1995 жылы Пэрри тәуелсіз журналистиканы дамыту мақсатында Consortium for Independent Journalism Inc. (CIJ) коммерциялық емес ұйымын құрды, ол Consortium News веб-сайтын жариялайды. 2015 жылдың қазан айында Пэрри Гарвард университетінің Ниман қорынан журналистік тәуелсіздік үшін И.Ф. Стоун медалімен марапатталды, «оның еңбектері зерттеулердің мұқияттығымен, батыл сұрақтар қоюмен және бағынышты БАҚ-қа қарсы тұрумен ерекшеленді». 2017 жылдың маусым айында Пэрри журналистика саласындағы Марта Геллхорн сыйлығына ие болды. Пэрри 2018 жылдың 27 қаңтарында қайтыс болды. Оның өмірінің соңғы төрт-бес жылында диагнозы қойылмаған қатерлі ісікке шалдыққаннан кейін бірнеше инсульт болды.

Born in Hartford, Connecticut, Parry received a B. A. in English from Colby College in Waterville, Maine in 1971 and began his career in journalism in Framingham, Massachusetts working for his father's newspaper The Middlesex Daily News. Following the 1980 presidential election he was assigned to its Special Assignment (investigative reporting) unit, where he began working on Central America. Parry was a finalist for the 1985 Pulitzer Prize for National Reporting and received the George Polk Award for National Reporting in 1984 for his work with the Associated Press on Iran Contra, where he broke the story that the Central Intelligence Agency had provided an assassination manual to the Nicaraguan Contras (Psychological Operations in Guerrilla Warfare). In mid 1985, he wrote the first article on Oliver North's involvement in the affair and, together with Brian Barger in late 1985, he broke the CIA and Contras cocaine trafficking in the US scandal, helping to spark Senator John Kerry's interest in investigating Iran–Contra. The Associated Press had refused to publish the drug trafficking story, and only relented when its Spanish language newswire service accidentally published a translation. broadcast in 1991 and 1992. In 1996, Salon wrote about his work on the theory, saying that "his continuing quest to unearth the facts of the alleged October Surprise has made him persona non grata among those who worship at the altar of conventional wisdom." When journalist Gary Webb published his newspaper series "Dark Alliance" in 1996 alleging that the Reagan administration had allowed the Contras to smuggle cocaine into the US to make money for their efforts, Parry supported Webb amidst heavy criticism from the media. In 1995, Parry founded the Consortium for Independent Journalism Inc. (CIJ) as a non profit, US based independent news service which publishes the website Consortium News. In October 2015, Parry was awarded the I. F. Stone Medal for Journalistic Independence by Harvard's Nieman Foundation for Journalism, "for his career distinguished by meticulously researched investigations, intrepid questioning, and reporting that has challenged mainstream media.". In June 2017, Parry was awarded the Martha Gellhorn Prize for Journalism. Parry died on January 27, 2018, following several strokes caused by undiagnosed pancreatic cancer he had suffered from for the previous four or five years of his life.

Мақалалар

"Иран-Контраның айтылмаған тарихы". Сыртқы саясат, № 72 (1988 жылғы күз), 3–30 б. "Контракокаин: Ірі бұқаралық ақпарат құралдарының ірі қателіктері". I. F. Magazine (шілде/тамыз 1997 ж.), 9–12 б. АҚШ Өкілдер палатасы Украинадағы нацистік рөлді мойындады. Consortium News, 12 маусым 2015 ж.