Кіріспе

Сэр Ричард Беллингс (1613–1677) – 17 ғасырдағы Ирландиядағы және Үш патшалық соғысындағы заңгер және саяси қайраткер. Ол ең белгілісі Конфедеративтік Ирландияға қатысқандығымен танымал, ол – қысқа ғана өмір сүрген тәуелсіз ирланд мемлекеті. Онда ол Жоғарғы Кеңес деп аталатын басқару органында қызмет етті. Өмірінің кейінгі жылдарында ол Конфедерация дәуірінің тарихын жазды, ол Конфедерация туралы ең маңызды тарихи дереккөздердің бірі болып саналады.

Ерте өмір

Ричард 1613 жылы Беллинстаун қаласында дүниеге келді. Беллингс – Ескі Англиялық ақсүйектерден шыққан адам. Оның әкесі (сонымен қатар Ричард Беллингс аталған) 1574–1584 жылдары Ирландияның бас прокуроры болды және 1600 жылы Тиррелстаунда (қазір Дублиннің маңындағы аймақ) патшадан кең аумақты жерлер алды. Оның әкесі Генри Беллингс провист-маршал және Уиклоу округінің жоғары шерифі қызметін атқарды, онда ол О’Бирндерге қарсы күресті. Ричардтың анасының аты Мод болған, одан басқа оның жайлы көп мәлімет жоқ. Ричард Беллингс Лондонның Линкольн Иннісінде заңгерлік білім алды, содан кейін Ирландия Парламентіне Каллан округінен депутат болып сайланды. Бірақ, Беллингс Рим католигі болғандықтан, оның мінсіз адалдығына қарамастан, мемлекеттік қызметтен шеттетілді. Кейін ол Ирландия үкіметіндегі "құрметті, пайдалы және сенімді лауазымдарға" протестант жаңа ағылшындардың монополиясына наразы екенін жазды, оған католик болғандықтан рұхсат берілмеді. Осы наразылық көптеген Пэль азаматтарын, соның ішінде Беллингсті 1641 жылғы ирландтық көтеріліске қатысуға итермеледі. Алайда, Беллингс кейіннен өзі мен оның әріптестері тек өзін-өзі қорғау мақсатында ғана көтеріліске қосылғанын айтты, себебі Англия мен Ирландиядағы ағылшын үкіметі ирландтық католиктерге жауаншылықпен қарады. 1641 жылдың қазан айында солтүстік Ольстер провинциясында ирландтық католик ақсүйектері бастаған көтеріліс болды. Беллингс және оның замандастары бірден көтеріліске қосылмады, бірақ бірқатар оқиғалар оларды оған тартты. Беллингс осы кезеңдегі тарихында көтеріліске қосылу себептерін былай түсіндірді: билік органдарының католик халқын бүлікке қарсы күресу үшін немесе тіпті өзін-өзі қорғау үшін қаруландырудан бас тартуы, Дублиндегі Лордтар судьяларының Ирландия Парламентін тоқтату туралы шешімі, осылайша католиктердің наразылықтарын қараудан жалтарды, және соңында Джулианстаундағы көтерілісшілердің жеңісі, осы көтерілісті Пэльге әкеліп, Пэль ақсүйектерін католик көтерілісшілеріне қосылуға немесе олармен жау ретінде қарым-қатынас жасауға мәжбүр етті. Беллингс 1642 жылдың басында Фелим О’Нилл және Рори О’Мурмен келісімге келген виконт Горманстаун басқаратын Пэль азаматтарының тобында болды.

Конфедерация саясаткері

Беллингс Ирландияның Конфедеративтік католиктерін құрудың басты қозғаушыларының бірі болды, ол анархиялық көтерілісті әлеуметтік бақылауға алып келуге және өзін-өзі қорғауға арналған ирландтық католик әскерлерін ұйымдастыруға тырысты. 1642 жылы Беллингс Жоғарғы Кеңестің хатшысы (Конфедерацияның атқарушы органы) болып сайланды. Алайда, Беллингс, Жоғарғы Кеңестің әріптестері сияқты, консервативті Конфедерат болды. Ол ежелгі ағылшын тегінен болғандықтан, алғашқы Ольстер ирландтарының көтерілісіне көп көңіл бөлмеді. Сонымен қатар, әлеуметтік жағдайына байланысты, ол әлеуметтік бүлікшілікті жек көріп, оны "қатал және бейшара халықтың зорлық-зомбылықпен тудырған ашуы" деп атады. Ол көтерілістің басындағы протестанттарды өлтіруге де қарсы болды. Беллингс монархияға адал адам болды және Ирландиядағы Карл I-нің өкілі Ормондпен келіссөздер жүргізіп, корольге Англия азаматтық соғысында көмектесу үшін, ирландтық католиктерге саяси және діни жеңілдіктер алуға тырысты. Бірақ оның сыншылары Жоғарғы Кеңестің талаптары тым жұмсақ екенін, ал олардың көпшілігі Ормондпен байланысты екенін айтты. Беллингс жағдайында бұл рас болды, ол Лорд Маунтгареттің қызына үйленді, сондықтан ол Ормонд әулетімен туыс еді және Ормондтың өзі, Маунтгарет және Виконт Мускери сияқты теңдестерінің ой-пікірлеріне құлақ қойды. Сонымен қатар, Жоғарғы Кеңестің хатшысы ретінде ол Кланрикард және Джеймс Диллон сияқты басқа да аристократтармен таныс болды, олардың 1641-42 жылдардағы ойлары мен іс-әрекеттерін тарихында кеңінен сипаттайды. Жоғарғы Кеңестің сыншылары – негізінен Оуэн Ро О'Ниллмен және кейін Джованни Баттиста Ринуччинимен одақтасқан гэльдік ирландтар – Жоғарғы Кеңестің Ирландия Конфедеративтік соғыстарын сәтті жүргізе алмағаны үшін оларды "сатқындар" және "ормондистер" деп атады. Беллингс 1644-45 жылдары Конфедерацияның Еуропа елдеріндегі елшісі болды, Франция, Испания және Папалыққа әскери немесе қаржылық көмек сұрап барды. 1646 жылы Папалық нунций Джованни Баттиста Ринуччинимен бірге оралды. Бірақ ол Ринуччини Ормондпен жасалған бейбіт келісімді қабылдамағанын, Жоғарғы Кеңестің корольмен келіссөздер жүргізгенін білгенде, қатты ренжіді. Бейбітшілік католиктерге қатысты азаматтық шектеулердің көпшілігін жойғанмен, католиктік дінді қоғамдық түрде өрнектеуге кепілдік бермеді және католиктерге тиесілі жерлерді қайтару туралы ешқандай ұсыныс жасамады. Ринуччини мен католик епископтарының қысымымен Конфедерацияның Бас Ассамблеясы бейбітшілік туралы келісімді қабылдамады. Беллингс пен оның әріптестері, соның ішінде Питер Валесиус Уолш, уақытша тұтқындалып, Килкенни қамауында ұсталды, бірақ 1648 жылы роялистермен жаңа Омонд бейбітшілігін жасасу үшін босатылды. Бірақ бұл кезде Англия роялистеріне көмектесуге тым кеш болды және Англия Парламенті назарын Ирландияға аударды, оны 1649-1653 жылдары қайта басып алды. Сондай-ақ қараңыз: Ирландияның Кромвельдік жаулауы. Беллингс Франциядағы эмиграциядағы корольдік сарайға қашып құтыла алды, бірақ оның жерлері Парламент тарапынан көптеп тәркіленді. Шындығында, олар соғыстарда бұрыннан қираған еді, өйткені олар Дублинге баратын жолда соғысқан әскерлердің тікелей бағытында жатқан.

Қалпына келтіру

Ағылшын монархиясының қайта орнатылуынан кейін Беллингс, роялистерге деген адалдығы үшін Ормондтан (қазіргі Ирландияның лорд-депутаты) 1662 жылғы Жер бөлісу заңы арқылы тәркіленген мүліктерін қайтарып алған, Конфедерацияның санаулы мүшелерінің бірі ретінде сыйлық алды. Өмірінің соңғы жылдарында ол 1640 жылдарға арналған көп томдық тарих жазды, ол "Конфедерация және Ирландиядағы соғыс" деп аталды. Беллингстің есебі 1670 жылдары, мүлігі монархия қайта орнатылғаннан кейін қайтарылған, адал роялист көзқарасынан жазылған. Сондықтан ол бүлікті патшаның сенімсіз министрлерінің тудырған трагедиялық оқиға ретінде бейнеледі, және ол, оның Палес аймағындағы әріптестері мен ирланд ақсүйектері тек қана мәжбүрлі түрде және қатты ашуға қалдырылған жағдайда оған қосылды. Беллингс көбінесе типикалық ескі ағылшын саналғанымен, ол өзін ирланд деп есептеді және оның жазбалары ирланд гаэлі тілін, соның ішінде Лебор Габала Эрен сияқты көне ирланд мәтіндерін жақсы білетінін көрсетеді. Ол 1677 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды және әйелінің жанында, Дублинге жақын Мулхуддартта жерленді. Оның қабірі, қабырғамен қоршалған, ешқандай жазуды көрсетпейді. Оның ұлы, тағы бір Ричард Беллингс, Брагансаның Екатеринасының хатшысы ретінде танылды.