Кіріспе
Тілдерді анықтау үшін үш әріпті кодтарға арналған халықаралық стандарт – ISO 639-3:2007, «Тілдердің атауларын бейнелеу кодтары – 3-бөлім: Тілдерді кең қамту үшін Альфа-3 коды» – ISO 639 сериясындағы тіл кодтарының халықаралық стандарты болып табылады. Ол тілдерді анықтау үшін үш әріпті кодтарды анықтайды. Стандарт Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) тарапынан 2007 жылдың 1 ақпанында жарияланды. ISO 639-3 барлық белгілі табиғи тілдерді қамту мақсатында ISO 639-2 Альфа-3 кодтарын кеңейтеді. Кеңейтілген тілдік қамту негізінен SIL International басылымдарындағы «Этнолог» (10–14 томдарында) қолданылған тіл кодтарына негізделген, қазір ол ISO 639-3 тіркеу органы болып табылады. Ол мүмкіндігінше толық тілдер тізімін ұсынады, соның ішінде қолданыстағы және жойылған, ежелгі және жасалған, ірі және ұсақ, жазба және жазбасыз тілдерді қамтиды. ISO 639-3 кең ауқымды қолданыстарда метадеректер коды ретінде қолдануға арналған. Ол көптеген тілдерді қолдау қажет болатын компьютерлік және ақпараттық жүйелерде, мысалы, Интернетте кеңінен қолданылады. Мұрағаттарда және басқа да ақпарат сақтау орындарында ол каталогтау жүйелерінде қолданылады, ресурстың қандай тілде немесе қандай тіл туралы екенін көрсетеді. Кодтар тіл атауларының түсініксіз немесе екіұшты болуы мүмкін екенін ескеру үшін тіл білімі әдебиетінде және басқа да жерлерде жиі қолданылады. Тілді табу үшін, тиісті тіл туралы мақаланы табу үшін ISO 639-3 кодын енгізіңіз.
ISO 639 3:2007, Codes for the representation of names of languages – Part 3: Alpha 3 code for comprehensive coverage of languages, is an international standard for language codes in the ISO 639 series. It defines three letter codes for identifying languages. The standard was published by International Organization for Standardization (ISO) on 1 February 2007. ISO 639 3 extends the ISO 639 2 alpha 3 codes with an aim to cover all known natural languages. The extended language coverage was based primarily on the language codes used in the Ethnologue (volumes 10–14) published by SIL International, which is now the registration authority for ISO 639 3. It provides an enumeration of languages as complete as possible, including living and extinct, ancient and constructed, major and minor, written and unwritten. ISO 639 3 is intended for use as metadata codes in a wide range of applications. It is widely used in computer and information systems, such as the Internet, in which many languages need to be supported. In archives and other information storage, it is used in cataloging systems, indicating what language a resource is in or about. The codes are also frequently used in the linguistic literature and elsewhere to compensate for the fact that language names may be obscure or ambiguous. Find a language Enter an ISO 639 3 code to find the corresponding language article.
Кодты кеңістік
Код үш әріптен тұратын әліпбилік болғандықтан, бейнелене алатын тілдер санының жоғарғы шегі 26 × 26 × 26 = 17 576-қа тең. ISO 639-2 стандарттық ерекше кодтарды (4), резервтелген диапазонды (520) және B кодындағы кодтарды (22) анықтағандықтан, 546 кодты 3-бөлімде қолдануға болмайды. Сондықтан, қатаң жоғарғы шек 17 576 − 546 = 17 030-ды құрайды. Егер 639-2 стандартында анықталған және ISO 639-5 стандартында әлі анықталмаған тілдер жинақтарын ескерсек, жоғарғы шек одан да қатаң болады.
Ұжымдық тілдер
Коллективті тілдік код элементі – кез келген қолданыс жағдайында бір тіл деп есептелмейтін жеке тілдер тобын көрсететін идентификатор. Бұл кодтар нақты бір тілді немесе макротілді дәл білдірмейді. ISO 639-2 стандартында коллективті тілдер үшін үш әріпті идентификаторлар бар, бірақ бұл кодтар ISO 639-3 стандартынан шығарылған. Осы себепті ISO 639-3, ISO 639-2 стандартының толық жиынтығы емес. ISO 639-5 тіл отбасылары мен топтары үшін үш әріпті коллективті кодтарды анықтайды, оның ішінде ISO 639-2 коллективті тілдік кодтары да бар.
Арнайы кодтар
ISO 639-2 және ISO 639-3 стандарттарында ешбір нақты код сәйкес келмейтін жағдайлар үшін төрт код бөлініп қойылған. Бұл, ең алдымен, ISO кодының болуына қарамастан талап етілетін деректер базасы сияқты қолданбаларға арналған. (Кодталмаған тілдер, бастапқыда "әртүрлі" деген сөздің аббревиатурасы) әлі ISO стандартына енбеген тілдер үшін көзделіпті. (Бірнеше тіл) деректер бірнеше тілді қамтығанда және (мысалы) деректер базасына бір ISO коды қажет болғанда қолданылады. (Белгісіз) деректердегі тіл анықталмаған жағдайларда, мысалы, қате белгіленген немесе ешқашан белгіленбеген жағдайларда пайдаланылады. Бұл, мысалы, куәландырылмаған тілге ат қойылған Trojan сияқты жағдайларға арналмайды. (Тілдік мазмұны жоқ / қолданылмайды) жануарлардың дауысы сияқты тіл емес деректер үшін арналған. Сонымен қатар, – диапазонындағы 520 код «жергілікті пайдалану үшін резервтеліп қойылған». Мысалы, Ребекка Беттенкурт жасалған тілдерге кодтар тағайындайды, ал жаңа тағайындамалар сұраныс бойынша жасалады. Тіл білімі мамандарының тізімі оларды жойылған тілдер үшін пайдаланады. Тіл білімі мамандарының тізімі олардың біреуіне жалпы мән берді: , аталмаған прототіл. Бұл атаусыз туыстық ағаштағы аралық түйіндер үшін қолданылады.