Кіріспе

Құрып кеткен АҚШ компаниясы (1844–1851)

Америкалық хат тасымалдау компаниясы 1844 жылы Лизандер Спунер құрған, ол АҚШ пошта қызметінің (USPO, қазіргі USPS) заңды монополиясына қарсы бәсекелестік етті.

Тарих

Спунер почта бағаларының тым жоғары болуына наразы болғандықтан бұл қызметті бастады. Бостоннан Нью-Йоркке хат жіберуге 18 3/4 цент, ал Бостоннан Вашингтонға 25 цент талап етілді. Бостоннан Нью-Йорк штатының Олбани қаласына 1/4 унция қағазға жазылған хатты Батыс темір жолы жеткізсе, ұн баррелін сол қашықтыққа тасымалдау құнының 2/3-ін құрады. Спунердің пікірінше, Конституция мемлекеттік басқарудағы почта қызметін қарастырған, бірақ басқаларды да осы бизнесте жұмыс істеуден тыйып қоймаған. Спунер бағасын одан да төмендетіп, көптеген хаттарды тегін жеткізді. Бұл бәсекелестік бағаларды күрт төмендетті – әр жарты унцияға 6 1/4 цент, ал бір долларға 20 марка. Нью-Йорк пен Филадельфия арасында күніне екі рет жеткізілім жасалды. АҚШ үкіметі темір жолдарды бизнестен айыру арқылы бағаны төмендетуге тырысты. Бірақ АҚШ үкіметі Спунерге қарсы заңдық шаралар қолданды, нәтижесінде Спунер бастапқыда ақталды. Шындығында, АҚШ округтік соты АҚШ-тың почта тасымалын монополиялауға құқығы бар-жоғына күмәнданды. 1851 жылы Конгресс АҚШ монополиясын заңмен бекітіп, оны қызметін тоқтатуға мәжбүр етті.

Шолу

Макмастердің айтуынша, компания Балтимор, Филадельфия және Нью-Йорк сияқты әртүрлі қалаларда кеңселерге ие болды. 1844 жылдың ақпан айында Спунер «Пошта әрбір жарты унция үшін 6 1/4 цент. Маркалар, бір долларға жиырма дана» деген баға белгіледі. Ол сондай-ақ: «Компания, егер жұртшылық қолдаса, бұл мәселені толыққанды түрде көтеріп, хаттарды тасымалдау ісіндегі еркін бәсекелестікке конституциялық құқығы бар-жоғын тексеруді жоспарлап отыр» деді. Маркаларды сатып алып, кез келген кеңсеге жіберілетін хаттарға жабыстыруға болады. Одан кейін агенттер теміржол және кемелермен саяхаттап, хаттарды сөмкелерде тасыды. Хаттар маршрут бойындағы қалалардағы хабаршыларға берілді, олар хаттарды адресаттарға жеткізді.

АҚШ пошта бөлімімен бәсекелестік

Спунердің ниеттері этикалық көзқарасқа да, экономикалық талдауға да негізделген, өйткені ол мемлекеттік монополияны моральдық емес шектеу деп есептеді, сондай-ақ бүкіл елге хат жіберу үшін бес цент жеткілікті деп сенді. Компания құрылғаннан бастап-ақ заңдық шақыру құралы болды. "Мырза Спунер, American Letter Mail компаниясының басшысы, Вашингтон департаментіне хаттарды, т.б. жеткізу туралы жазбаша мойындауын және барлық қажетті фактілерді жіберді, осылайша мәселені таза заңдық тұрғыдан қарауға мүмкіндік берді, сондықтан Пошта Басшысының іс-әрекеті тек АҚШ Жоғарғы Сотына беруге ғана байланысты, мүмкіндігі болғанда." American Letter Mail компаниясы өзінің маркаларының бағасын айтарлықтай төмендетіп, тіпті Пошта бөлімінен арзан бағамен жергілікті жеткізуді ұсынды. Федералды үкімет мұны қылмыстық әрекет деп қарады:

АҚШ Джон К. Гилморға қарсы – Бұл АҚШ Үкіметінің 1825 жылғы Конгресс актісінде қамтылған Пошта бөлімін реттейтін заңдарды бұзғаны үшін 50 доллар сомасын қайтару мақсатымен бастаған ісі болды.

Кальвин Кейс, кеңседе болған немесе "Пошта Басшысы Лизандер Спунердің American Letter Mail компаниясымен" байланысты деп айыпталған тағы бір адам, жұма күні [Филадельфияда] АҚШ Маршалымен 100 доллар көлемінде кепілдікке алынды, себебі Конгресс заңдарына қайшы келетін хаттарды жеткізгені үшін. АҚШ үкіметі бірнеше жылдан кейін бұл бизнесті жабуға мәжбүр болғанымен, ол үкіметтік поштаны жеткізу құнын уақытша төмендетуге қол жеткізді.