Кіріспе

"Тірілеу экологиясы" – эволюциялық биологияның бір әдісі, онда зерттеушілер көл шөгінділерінен ұйықтап жатқан жұмыртқаларды жарып, ондаған жылдар бұрын болған жануарларды зерттейді. Бұл жаңа тәсіл ғалымдарға эволюцияны оның өзінің уақытында байқауға мүмкіндік береді, ескі жұмыртқалардан жарылған жануарлардың қазіргі кездегі ұрпақтарымен салыстыру арқылы. Бұл әдіс ерекше маңызды, себебі жұмыртқа банктерінен шыққан тірі организмдерді мінез-құлық, пластикалық немесе бәсекелестік қасиеттердің эволюциясы туралы білу үшін пайдалануға болады, бұл қасиеттер дәстүрлі палеонтологиялық әдістермен көрінбейді. Осы саладағы зерттеушілердің бірі – Мичиган технологиялық университетінің профессоры У. Чарльз Керфут. Ол Мичиган штатының Жоғарғы жарты аралындағы Портж көлінде зоопланктонның "ұйықтап жатқан жұмыртқаларын" іздеуде табысқа жеткенін хабарлады. Соңғы 100 жылда көлдің көп өзгеріске ұшырағаны белгілі, оның ішінде мыс кенінің қалдықтарынан су тасқыны, арнаны тереңдету, эвтрофикация, хищтілік және металлмен ластану сияқты өзгерістер болды. Тірілеу экологиясы табиғаттағы "Қызыл патшайым гипотезасының" ең жақсы эмпирикалық мысалын ұсынды. Тынығу кезеңін құрайтын кез келген организмді тірілеу экологиясы үшін пайдалануға болады. Дегенмен, ең көп қолданылатын организм – су бүркіті, Дафния. Бұл туыс зертханалық тәжірибелер үшін жақсы бекітілген протоколдарға ие және көбінесе жыныссыз көбейеді, бұл бір генотипті көптеген организмдермен тәжірибе жүргізуге мүмкіндік береді. Табиғи іріктеудің сирек кездесетін мысалының өзі сипатталған зерттеудің құнды аспектісі болғанымен, көлде өте көне зоопланктон жұмыртқаларының сақталғанының ашылуының айқын экологиялық маңызы бар: егер және егер бұл орта табиғи жағдайына жақын қалпына келтірілсе, кем дегенде кейбір бастапқы (бұзылуға дейінгі) тұрғындары бұрын жоғалған деп есептелген популяцияларды қайта құру мүмкіндігі әлі де бар. Бұл түрлердің қалпына келтірілген ортада өмір сүруіне қажетті гендер әлі де "оңай" қол жетімді және қазіргі заманғы популяциялар оларды жылдам сіңіре алады, мүмкін, тек түбінің кездейсоқ бұзылуы ғана қажет.