Норман Вулфред Китсон: Американдық кәсіпкер және теміржол салушы
Norman Kittson
Норман Китсон: американдық кәсіпкер, бу кемелері мен теміржол саласындағы белгілі тұлға. Канадтық Тыныш мұхиты теміржолының құрылуына қатысты. Миннесотадағы округтар оның құрметіне аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық пароход операторы және теміржол кәсіпкері (1814-1888)
American steamboat operator and railroad entrepreneur (1814 1888)
Норман Уолфред Китсон (6 наурыз 1814 – 10 мамыр 1888) – Миннесотаның алғашқы көрнекті азаматтарының бірі. Ол ең алдымен тері саудагері, содан кейін бу қайықтары операторы және, ақырында, теміржол кәсіпкері және таза қанды жарыс аттарының иесі ретінде белгілі болды. Ол Канадалық Тынық мұхиты теміржолын құруға қатысқан алғашқы синдикаттың мүшесі болды. Миннесота штатындағы Китсон округі және Норман округі оның құрметіне аталған.
Norman Wolfred Kittson (March 6, 1814 – May 10, 1888) was one of early Minnesota's most prominent citizens. He was best known as first a fur trader, then a steamboat line operator and finally a railway entrepreneur and owner of thoroughbred racehorses. He was part of the original syndicate that went on to create the Canadian Pacific Railway. Kittson County, Minnesota is named for him. Norman County, Minnesota also was named for him.
Алғашқы жылдар
Норман Уолфред Китсон – Джордж Китсонның (1779–1832) он баласының сегізіншісі. Джордж Китсон саудагер, бейбіт судья, комиссариат клеркі және Сорелдегі Корольдің аукционында сатушы, сондай-ақ Монреальдегі Канада Банкінің Бас кассирі қызметтерін атқарған. Норман Уолфредтің анасы, Энн Такер, 53-ші пехоталық полкінің сержанты Джон Такердің (1782 жылы қайтыс болған) қызы. Норман 1814 жылдың 6 наурызында дүниеге келді және сол жылдың 27 наурызында Сорелде крещениеден өтті. Оның ортаңғы аты – «Уолфред» – отбасы досы Уолфред Нельсонның құрметіне берілді. Норманның әкесі Томас Китсон британдық армияда қызмет еткен, мүмкін 24-ші жаяу полкінде болған, және 1777 жылдың күзінде Саратога шайқасында қаза тапқан немесе тұтқынға алынған болуы мүмкін. Томас Джулия Калкаттқа (1756–1835) үйленген, ол 1776 жылдың сәуір айында Корк, Ирландиядан Трой-Ривьерге полкпен бірге саяхаттаған. 1779 жылға қарай Джулия Александр Генримен Монреальде, кіндік шешесі Джорджбен бірге тұрған. Джулия мен Александртың некеден тыс төрт баласы болды, және олар 1785 жылы Монреальде лицензия бойынша үйленді, бұл, әлдебір, оның күйеуінің қайтыс болғаны туралы ресми хабардан кейін болды. Олар үйленгеннен кейін тағы бір балаға ие болды.
Norman Wolfred Kittson was the eighth of ten children born to George Kittson (1779–1832), merchant, Justice of the Peace, clerk of the Commisariat and King's auctioneer at Sorel, and later Principal Cashier of the Bank of Canada in Montreal, both in Lower Canada. Norman Wolfred's mother, Ann Tucker of Sorel, was the daughter of Sergeant John Tucker (d.1782) of the 53rd Regiment of Foot. Norman was born 6 March 1814, and baptized on 27 March of the same year in Sorel. His middle name 'Wolfred' was given to Norman to honour a family friend, Wolfred Nelson. Norman's grandfather, Thomas Kittson, was in the British Army, probably in the 24th Regiment of Foot and likely was killed or taken prisoner in the fall of 1777 at the Battles of Saratoga. Thomas was married to Julia Calcutt (1756–1835), who has likely travelled with him with the Regiment in April 1776 from Cork, Ireland to Trois Rivières. By 1779, Julia was living with Alexander Henry in Montreal, with her infant George. Julia and Alexander had four children born out of wedlock, and did marry by licence in 1785, Montreal, likely after the official news that her husband was deceased. They had a fifth child after getting married.
Қалпақ саудасы
Китсон Сорельде грамматикалық мектепте білім алды, және оның отбасындағылардың барлығы сияқты ол екі тілді болды. Оның әкесінің қарындасының күйеуі Александр Генри және оның бес әкесінің інісінің төртеуі тері саудасымен, әсіресе Солтүстік-Батыс компаниясында белсенді айналысты. Сондықтан, 1830 жылы ол оқиғалы өмірді іздеп, Мичилимакинақтағы Америка тері компаниясында шәкірттікке түскені таңқаларлық емес, онда Александр Генри және Сорельден тағы көптеген адамдар жұмыс істеген. Китсон АҚШ-тың болашақ Миннесота аймағындағы түрлі бекеттерде қызмет етті. Китсон 1833 жылы Америка тері компаниясынан кетіп, Форт Снелингтегі саудагердің кеңсе қызметкері болды. 1839 жылы ол жеке кәсіп ашып, Форт Снелингке жақын Колд-Лейкте тері саудасымен және жабдықтармен айналысты. Китсонның Америка тері компаниясынан ескі досы Генри Хейстингс Сибли AFC-нің басқарушы агенті болды, бірақ 1843 жылы Китсонмен серіктестік құру үшін кетіп қалды. Китсон Джеймс Синклерден тері жинады және жергілікті француз канадалықтарымен берік байланыс орнатты. Ол бірінші әйелі арқылы метистерге ерекше жақын болды, оларды саяхатшылар ретінде жұмысқа алды және олармен кең көлемде сауда жасады. Бұл оған 1849 жылы елді мекенге еркін сауданы әкелуде маңызды рөл атқаруға мүмкіндік берді. Гийом Сейер монополияны жойған сот процесіне дейін Китсонмен сауда жасады. 1852 жылы Китсон Солтүстік Қызыл өзенінің үнемі болатын су тасқынынан қашу үшін Пембинадан Сент-Джозефке көшіп кетті.
Kittson received a grammar school education at Sorel, and like everyone in his family he was perfectly bilingual. His step grandfather Alexander Henry and four of his five paternal uncles had all been active in the fur trade, particularly the North West Company. It therefore was no surprise that, seeking adventure, in 1830 he took an apprenticeship with the American Fur Company at Michilimackinac, where Alexander Henry and many others from Sorel had been active. Kittson served at various posts in what became Minnesota Territory in the United States. Kittson left the American Fur Company in 1833 to become a clerk to the sutler at Fort Snelling. In 1839, he went into business for himself, setting up as a fur trader and supply merchant at Cold Lake, near Fort Snelling. Henry Hastings Sibley, Kittson's old friend from the American Fur Company had risen to managing agent of the AFC, but left in 1843 to form a partnership with Kittson. Kittson collected furs from James Sinclair and established strong connections to the local French Canadians. Through his first wife, he became particularly attached to the Métis people, employing them as tripmen and trading extensively with them. All of this enabled him to play a significant part in bringing about free trade to the settlement in 1849. Guillaume Sayer was trading with Kittson prior to the trial that ended the monopoly. In 1852, Kittson relocated from Pembina to St. Joseph to avoid the periodic flooding of the Red River of the North.
Сент-Поль, Миннесота
1850 жылдары замандасы Китсонды "сергекті, әдемі келбетті адам; таза және шынымен әсем киінген; шашы ақшылдана бастаған; көздері жарқын, тыныш, жағымды дауысы бар; мінезі жайлы және тамаша қасиеттері бар адам" деп сипаттаған. Китсон 1854 жылы Миннесотаның жаңа астанасы Сент-Польге көшіп, қаланың ең беделді кәсіпкерлерінің біріне айналды. Ол тері және тауар саудасымен айналысып, бірнеше инвестициялар мен жылжымайтын мүлікке ие болды. Китсон 1856 жылдан 1858 жылға дейін Сент-Пол қалалық кеңесінде қызмет етті. 1858 жылдан 1859 жылға дейін ол қала әкімі болды. Осы кезеңде оның бизнес мүдделері Қызыл өзен колониясына дейін жетті, оны дамытуға белсенділік танытты. 1856 жылы ол Сент-Бонифаста (қазіргі Виннипег, Манитоба) дүкен ашты, ал келесі жылы ол және басқа саудагерлер Ред-Ривер қонысынан Сент-Польға 120 000 доллардан астам тері жіберді. Дүкенін 1861 жылы сатса да, Китсон қоныстан тері импорттауды және оны жабдықтауды жалғастырды. Ол Red River Trail бойымен Red River арбаларының ұзақ жылдар бойғы операторы болды, бұл оның сауда бизнесіне қызмет етті.
In the 1850s, a contemporary described Kittson as a "sprightly, fine looking man; cleanly and really elegantly dressed; hair just turning gray; eyes bright, with a quiet, pleasant voice; genial in nature and a man of excellent characteristics". Kittson moved to Minnesota's new capital, St. Paul, in 1854, becoming one the city's most influential businessman. He operated a fur and goods business and had several investments and real estate holdings. Kittson served on the St. Paul City Council from 1856 to 1858. From 1858 to 1859 he served as mayor. During this period, his business interests extended into the Red River Colony, which he was committed to developing. In 1856, he opened a store at St. Boniface (now modern Winnipeg, Manitoba) and the following year he and other merchants shipped over $120,000 of furs from the Red River Settlement to St Paul. Although he sold the store in 1861, Kittson continued to import furs from the settlement and provide it with supplies. He was a long time operator of Red River cart brigades on the Red River Trails, which served his trading businesses.
Бу кемесімен жұмыс істеу
Сэр Джордж Симпсон, Китсонның бұрынғы қарсыласы, Гудзон шығанағы компаниясының губернаторы, оны 1850 жылдары «Қызыл өзенде бизнес жасаған американдық саудагерлердің ең ірі және құрметтісі» деп сипаттады. 1858 жылы Китсон Солтүстік Қызыл өзенінде бу кемелер қызметін құруға белсенді түрде атсалысты, бұл маршрутты Гудзон шығанағы компаниясы да пайдаланды. Симпсонның ізбасары Александр Грант Даллас Китсонды «қасқырдан одақтасқа» айналдыруға қол жеткізді. 1862 жылы Гудзон шығанағы компаниясы оны Қызыл өзендегі кеме жүргізу агенті және навигация басшысы етіп тағайындады, ол 1860 жылдар бойы Китсон мен Гудзон шығанағы компаниясының өзара тиесілі пайдасын қамтамасыз етті. Ол Ұлыбританиядан сауда тауарларын импорттауды және Санкт-Пол мен Джорджтаун арасында керуендермен, ал Джорджтаун мен Қызыл өзен қонысы арасында «Интернационал» бу кемесімен терілерді экспорттауды үйлестірді. 1870 жылы бұрынғы Руперт жерінен Манитоба провинциясының құрылуы Гудзон шығанағы компаниясының сауда монополиясының аяқталуын білдірді. 1872 жылы Китсон тағы бір бұрынғы бәсекелесі Джеймс Джером Хиллмен бірігіп, Red River Transportation Company компаниясын құрды. Компанияда бес бу кеме болды, ал Китсон 1873 жылға қарай 75 000 доллар инвестициялады. Олар 1870 жылдары Қызыл өзендегі жалғыз операторлар болды және иммигранттарды, поштаны және жабдықты тасымалдау арқылы Виннипег пен Оңтүстік Манитобаның дамуына маңызды үлес қосты.
Sir George Simpson, the governor of Kittson's old rival, the Hudson's Bay Company, described him in the 1850s as "the most extensive and respectable of the American traders doing business at Red River". In 1858 Kittson was instrumental in establishing a steamboat service on the Red River of the North, a route which was also used by the HBC. Simpson's successor, Alexander Grant Dallas, managed to convert Kittson "from an opponent into an ally". In 1862, the Hudson's Bay Company appointed him shipping agent and head of navigation on the Red River, a position he retained throughout the 1860s to the great mutual benefit of both Kittson and the HBC. He co ordinated the import of trade goods from Britain and the export of furs by cart brigades between St. Paul and Georgetown, and by the steamship International between Georgetown and the Red River Settlement. The creation of the province of Manitoba from the former Rupert's Land in 1870 marked the end of the HBC trade monopoly. In 1872 Kittson joined up with another former competitor, James Jerome Hill, forming the Red River Transportation Company. The line had five steamboats, and Kittson had invested $75,000 by 1873. They were the only operators on the Red River during the 1870s, and were important factors in the development of Winnipeg and south Manitoba through the transportation of immigrants, mail and supplies.
Темір жол кәсіпкері
1879 жылы денсаулығы нашар болғанына қарамастан, Китсон соңғы маңызды жобасын бастады. Джеймс Хиллмен бірлесіп, Китсон Хадсон шығанағы компаниясының өкілі Дональд Александр Смит және Монреаль банкирі Джордж Стивенмен күш біріктіріп, қиын жағдайдағы Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолын сатып алып, оны Сент-Пол, Миннеаполис және Манитоба темір жолы деп қайта ұйымдастырды. Бұл Сент-Бонифаций мен Сент-Пол арасындағы алғашқы теміржол байланысын қамтамасыз етті. 1880 жылы оның таза табысы 728 000 долларды құрады, ал 1885 жылы – 25 000 000 долларға жетті. Китсон 1881 жылы компаниядағы үлесін сатқанда, ол зор байлыққа ие болды, ал оның инвестициялары миллиондаған долларға бағаланды. Кейіннен осы адамдар 1880 жылы құрылған және Канадалық Тынық мұхиты және Солтүстік темір жолын салған консорциумның негізін құрады.
In 1879, though in poor health, Kittson embarked on his last major venture. With James Hill, Kittson joined forces with Hudson's Bay Company representative Donald Alexander Smith and Montreal banker George Stephen to purchase the struggling Saint Paul and Pacific Railroad, reorganizing it into the St. Paul, Minneapolis and Manitoba Railway. It established the first rail link between St. Boniface and St. Paul. In 1880, its net worth was $728,000; in 1885 it was $25,000,000. When Kittson sold his shares in the company in 1881, it made him a very wealthy man, running his investments into the millions. These same men later formed the nucleus of a syndicate established in 1880 that built the Canadian Pacific Railway and Great Northern Railway.
Толыққанды жарыстар
Норман Китсон "киім-кешек талғампаздығымен және жарыс аттарына құштарлығымен" ерекшеленді, және ол бизнестен зейнетке шыққаннан кейін осы соңғы қызығушылығына көбірек назар аударды. Оның Мидуэй Парк (Сент-Пол) және Филадельфия маңындағы Эрдэнхайм шаруашылығындағы аттардың ішінде ең таңдаулы тұқымды аттар бағылып, ол елдегі ең белгілі жарыс аттарының иесіне айналды. Оның биесі Глиделия 1880 жылы Алабама жүлдесінде жеңіске жетті. 1882 жылы ағасы Джеймспен бірге олар Пенсильвания штатының Эрдэнхайм қаласындағы Аристид Велчтің танымал асыл тұқымды шаруашылығын және оның Chestnut Hill-дегі жылқыларын 100 000 долларға сатып алды. 1884 жылы Китсонның торысы Ратаплан Саратога ат жарыс жолындағы беделді Траверс жүлдесінде жеңіске жетті. Китсонның ұлдары Луис және Джеймс екеуі де жақсы атшылар болды және әкесі қайтыс болғаннан кейін Эрдэнхаймды басқарды. Олар 1896 жылы шаруашылықты аукционға сатты.
Norman Kittson was possessed of "a sartorial elegance and a love of race horses," and it was this latter interest on which he concentrated after retiring from business. His stables at Midway Park, St. Paul and at Erdenheim Farm near Philadelphia, kept some of the finest thoroughbreds and made him one of the most prominent race horse owners in the country. His filly, Glidelia, won the 1880 Alabama Stakes. In 1882, with his brother, James, they had purchased Aristides Welch's renowned stud farm at Erdenheim, Pennsylvania, and the bulk of its bloodstock at Chestnut Hill for $100,000. In 1884, the Kittson's colt, Rataplan, won the prestigious Travers Stakes at the Saratoga Race Course. Kittson's sons, Louis and James, were both well known horsemen and managed Erdenheim after their father's death. They sold the studs at auction in 1896.
Отбасы
Норман Китсон үш рет үйленген. Оның алғашқы әйелі Элиз Марион (1831–1868) – Ред-Ривер колониясының метисі. Ол темірші Нарцисс Марионның қызы және консервативті парламент мүшесі Роджер Марионның (1846–1920) қарындасы болды. Китсонның Ред-Ривер метистерінің арасында көптеген достары болды, соның ішінде бірінші туысы, Луи Риелдің серіктесі Амброз Лепин де бар еді. Дегенмен, Марион отбасы Риелдің Қызыл өзендегі көтерілісіне қарсы болды. 1868 жылы Элиз қайтыс болғанда, Китсон оның денесін отбасы мен балалық шағының достарының қабіріне жерлеу үшін Сент-Бонифацийге қайтарды. Содан кейін ол швейцариялық София Перретке (1817–1889), Абрахам Перреттің (кейде Перри деп те аталады) қызына үйленді, ал соңында Мэри Кокрейнге (1842–1886) үйленді. Китсонның үш әйелінен тоғыз баласы болды. Китсон 1888 жылдың 10 мамырында Чикаго және Солтүстік-Батыс теміржолымен Сент-Полға сапарлап бара жатып, тамақ вагонында кешкі асқа тапсырыс бергеннен кейін қайтыс болды. Ол туралы «қайырымдылыққа берілгенімен, оны көп көрсетпеді» дейді. Китсон балаларына 1,2 миллион доллардан астам мүлікті қалдырды. Маргарет Робинсон 1833 жылы Норман Китсонға үйленгенін мәлімдеді және неке куәлігін көрсетті. Оның мүліктің үштен бір бөлігін талап етуі қабылданбады, себебі неке болған жер де, штат та (Висконсин) сол кезде болған жоқ, куәлікте аталған дін қызметкері 1833 жылы Огайода болған, ал куәлік басылған қағаздың түрі соңғы кезде пайда болған.
Norman Kittson had been married three times. His first wife, Élise Marion (1831–1868) a Métis from the Red River Colony. She was a daughter of blacksmith Narcisse Marion and the sister of Roger Marion (1846–1920), a conservative Member of Parliament. Kittson had many friends among the Red River Métis including a first cousin, Ambrose Lépine, who was an associate of Louis Riel. The Marion family, however, opposed Riel's Red River Rebellion. When Élise died in 1868, Kittson took her body back to St. Boniface for burial among her family and childhood friends. He then married the Swiss Sophia Perret (1817–1889), daughter of Abraham Perret (also sometimes spelled Perry), and finally, he married Mary Cochrane (1842–1886). Kittson fathered nine children by his three wives. Kittson died 10 May 1888 in a dining car after ordering dinner while he was traveling on the Chicago and North Western Railway towards St. Paul. It was said of him that "he gave willingly but not ostentatiously to charitable causes." Kittson left an estate of over 1.2 million dollars to be divided between his children. One Margaret Robinson declared that she had been married to Norman Kittson in 1833 as shown on a marriage certificate she produced. Her claim for a third of the estate dollars was denied, as neither the locale nor the state (Wisconsin) where the marriage supposedly took place was then extant, the priest named on the certificate was in Ohio in 1833, and the type of paper on which the certificate was printed was of more recent origin.
Қағаздар
Норман У. Китсонның құжаттары Миннесота тарихи қоғамында зерттеу мақсатында қолжетімді. Оларға тері саудасы бойынша есеп кітаптары (1851–1853, 1863–1866) және жерлерге, есептерге және басқа да инвестицияларға қатысты әртүрлі құжаттар кіреді.
Papers of Norman W. Kittson are available for research use at the Minnesota Historical Society. They include fur trade account books (1851–1853, 1863–1866) and miscellaneous papers pertaining to lands, accounts, and other investments.