Кіріспе
Ненана (;) – Аляска штатының ішкі аймағындағы Ұйымдаспаған округтің Юкон-Коюкук санақ аймағындағы өздік басқару құқығы бар қала. Ненана, Ненана өзенінің Танана өзеніне құятын жерінде пайда болған, Төменгі Танана қауымдастығының бір бөлігі ретінде дамыды. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 378 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 402 адамнан азайған. 1923 жылы құрылысы аяқталған, 213 метрлік (700 фут) Мирс ескерткіш көпірі, Анкоридж және Фэрбанкс қалаларын байланыстыратын теміржол жобасының бір бөлігі ретінде Танана өзені арқылы салынды.
Тарих және мәдениет
Ненана Танана аймағының батыс бөлігінде орналасқан. (Тананалар үлкен Дене тілдер отбасының бір бөлігі, сондай-ақ Атабаска тілі деп те аталады.) Қала еуропалық американдықтар тарапынан алғаш Тортелла деп аталған, бұл үнді тіліндегі Тогхоттеле сөзінің транслитерациясы, яғни «өзенмен қатар жүретін тау» деген мағынаны білдіреді. Кейіннен қала өзеннің және оның жанында тұратын Ненана халқының атымен аталып, өзгертілді. Ненана халқы 1838 жылдан бастап орыстардың Танана ауылына сауда сапарлары жасауына байланысты, еуропалықтармен қарым-қатынасқа дағдыланды, онда орыстар батыс тауарларын терілерге айырбастады. 1902 жылы Фэрбенксте алтынның табылуы аймақта қарқынды белсенділікке әкелді. Келесі жылы Джим Дьюк өзен саяхатшыларын қамтамасыз ету және Ненана қауымдастығымен сауда жасау үшін сауда бекеті/жол үйі салды. 1905 жылы Аляскада миссионерлері болған Епископальдық шіркеу өзен бойында Сент-Марк епископальдық миссиясын және Тортелла мектебін салған. Интернатта әртүрлі жастағы шамамен 28 бала бір уақытта оқыды. (Бөлім 14, T004S, R008W, Фэрбенкс меридианы) Ненана тіркеу округінде. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 6,1 шаршы миль (16 км²) құрайды, оның 6,0 шаршы миль (16 км²) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км²) (0,99%) су. Ненана Джордж Паркс тас жолымен Фэрбенкстен оңтүстік-батысқа қарай 55 миль, ал Анкориджден солтүстікке қарай 304 миль қашықтықта орналасқан. Ол Аляска темір жолының 412-ші милінде жатыр. Өзен мамырдың басынан қазанның соңына дейін мұзсыз болады. Ненанада ылғалды континенталды/субарктикалық климат (Köppen Dfb/Dfc) басым, ұзақ, суық және құрғақ қыстар мен салқын түндері бар жылы жазға ие.
Демография
Ненана алғаш рет 1910 жылғы АҚШ халық санағында құрамына енбеген ауыл ретінде тіркелді. 1921 жылы ол ресми түрде қала мәртебесін алды. Ненананың туған жергілікті халқы 1920, 1940 және 1960 жылдарғы АҚШ халық санағында сәйкесінше 172, 86 және 33 тұрғын бар екенін көрсетті. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 402 адам, 171 үй шаруашылығы және 87 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 210 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы - . Қаланың этникалық құрамы: 50,75% ақ нәсілді, 0,25% қара немесе афроамерикалық, 41,04% американдық индейлер, 0,50% азиялық және 7,46% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,49% құрады. 171 үй шаруашылығының 24,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 31,0% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 49,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 42,1% жеке тұлғалардан тұрды, ал 17,5% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,35 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,30 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 27,6% құрады, 18-24 жастағылар 7,7%, 25-44 жастағылар 22,6%, 45-64 жастағылар 28,9% және 65 жастан асқандар 13,2%. Медианалық жас 40 жас болды. Әр 100 әйелге 112,7 еркек сай келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 118,8 еркек сай келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 33 333 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 40 938 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 46 125 доллар болса, әйелдердің орташа табысы 26 094 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 334 доллар болды. Отбасылардың 13,4% және халықтың 17,8% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,9% және 65 жастан асқандардың 19,4% кедейлікте өмір сүрді.
Мемлекеттік қызметтер
Су құдықтардан алынып, тазартылып, айналымдық жүйелер арқылы таратылады. Құбырлы гравитациялық жүйе кәріз суын жинап, екінші деңгейдегі тазарту станциясына жеткізеді. Қаланың көп бөлігі құбырлы су және кәріз жүйесіне қосылған: 215 үй және мектеп қамтамасыз етілген. Қалған үйлерде жеке құдықтар мен септик жүйелері бар. Қалдықтарды жеке фирма жинап, Андерсонның оңтүстігінде орналасқан жаңа Денели аймақтық полигонына тасиды. Электр қуатын Golden Valley Electric Association ұйымы қамтамасыз етеді. Мектепте балабақшадан 12-сыныпқа дейін білім беріледі (200 оқушы). Ненана студенттік жатақ үйі – штат бойынша жоғары сынып оқушыларына арналған үш мектеп-интернаттың бірі, ол штаттың түкпір-түкпірінен оқушыларды тартады. Мектепте кең ауқымды өнер бағдарламасы (музыка, көркем және сахналық өнер), жоғары академиялық деңгей және кәсіптік білім беру жүйесі бар. Қаланың кітапханасында толық уақытты кітапханашы, интернетке қол жеткізімділік және кітапханалық қызметтердің толық спектрі, соның ішінде кітапханалар аралық несиелер бар. Денсаулық сақтау қызметтерін Ненана клиникасы көрсетеді. 55 миль қашықтықтағы Фэрбанкс қаласында аймақтық аурухана орналасқан. Мамандандырылған қызметтерге Railbelt психикалық денсаулық және тәуелділік қызметтері кіреді. Төтенше жағдайлар қызметі автомобиль жолы, өзен және әуежайға қол жеткізе алады. Ненанада 911 жедел жәрдем қызметі бар; қосымша медициналық көмекті Ненана ерікті өрт сөндірушілері/жедел жәрдем немесе Фэрбанкс ауруханалары көрсетеді. Полиция қызметін Аляска штатының патрульдік полициясы қамтамасыз етеді.
Экономика және көлік
Жыл бойы жұмыс орындарының 40% -дан астамы үкіметке тиесілі, оның ішінде қала әкімдігі, тайпа, Ненана мектеп округі, Юкон-Коюкук мектеп округі және Аляска көлік және инфрақұрылым департаментінің автокөлік жолдарын күтіп ұстау қызметтері. Алтын аңғар электр компаниясының Ненанада өңірлік кеңсесі бар. Ненана ауылдық стильдегі өмірге ие, бірақ Джордж Паркс тас жолы арқылы Фэрбенкске ыңғайлы қол жеткізуге болады. Ненанада қолжетімді бағадағы тұрғын үйлер мен төмен жалдама ақысы бар. Жеке сектор экономикасы ішкі аймақтағы теміржол және өзен арқылы жүк тасымалдау орталығы ретіндегі рөліне негізделген. Crowley Marine – ірі жеке жұмыс беруші, ол Танана және Юкон өзендері бойындағы елді мекендерді әр жазда жүк пен отынмен қамтамасыз етеді. Қала сонымен қатар Аляска теміржолы мұражайы, Алтын теміржол қадасы тарихи паркі мен аңғартпа орталығы, 1905 жылы салынған тарихи Санкт-Марк епископ шіркеуі, Идитарод иттік шана командаларының жаттығу орталықтары және Ненана кемесінің көшірмесі сияқты тәуелсіз саяхатшыларды қызықтырады. Мұра орталығы жергілікті мәдениет пен тарихқа арналған көрмелерді ұсынады және мамырдан қыркүйекке дейін жазғы туристік маусымда ашық болады. Ненана иттік шана спортының орталығы; аймақта әлемдік деңгейдегі бірнеше команда жаттығады. Бұдан өзге, жергілікті шекаралық өмір салтын көрсететін туындыларын жасайтын көптеген суретшілер де бар. Бірқатар ірі шаруашылықтар Аляскадағы ең жақсы өсіру жағдайларында сапалы және арнайы өнімдер өндіреді. Ненана мұз классигінің басқарушы органы Танана өзенінің мұз қалыңдығын бағалау және тіркелген өтінімдерді тіркеу кезінде 100-ге жуық жергілікті тұрғынға жұмыс орындарын ұсынады. Жиырма жеті тұрғын коммерциялық балық аулауға рұқсат алған. Көптеген жергілікті және жергілікті емес отбасылар дәстүрлі тамақ өнімдеріне – лосось, моос, карибу, аю, су құстары және жидектерге сүйенеді. Салықтар: Сату: 4%, Мүлік салығы: 12.0 мыңдық, Арнайы: Жоқ.
Ненанада әуе, өзен, автомобиль және теміржол арқылы қатынауға болады. Джордж Паркс тас жолы Фэрбенкс пен Анкориджге жол ашады. Джордж Паркс тас жолынан батысқа бұрылатын 10-шы көшенің соңындағы қайық тұрағы Ненана өзеніне тегін қайықпен кіруге мүмкіндік береді. Қайық тұрағынан солтүстікке қарай Ненана және Танана өзендерінің қосылатын жері орналасқан, сондықтан қайықпен жүрушілер Танана өзені мен Минто жазығының өзен жүйесіне оңай қол жеткізе алады. Жыл сайын жүздеген аңшылар мен табиғатты жақсы көретіндер осы қайық тұрағын пайдаланады. Теміржол күнделікті жүк тасымалын жүзеге асырады. Ненана қалалық әуежайы екі қону алаңын ұсынады: жарықтандырылған, асфальттандырылған ұшу-қону жолағы, ұзындығы 5000 фут, ені 100 фут және ұзындығы 2520 фут, ені 80 фут болатын ұшу-қону жолағы. Әуежайда жүзуші және шаңғылы ұшақтарға арналған қону алаңдары да бар. Ненана порты құрғақ жүктерді тиеу және түсіру, док, қорғау қабырғасы және қойманы басқарады. Танана өзенінің тереңдігі аз, жүктелген өзен баржалары үшін максималды тереңдік 4,5 футты құрайды; салыстыра келгенде, Юкон өзенінде тереңдігі аз жерлер азырақ.
Танымал мәдениет
Ненана мен Ice Classic 1938 жылы түсірілген "Юконның шақыруы" фильмінде көрсетілді. Ричард Арлен мен Беверли Робертс ауылдағы ашаршылықтан қашу үшін Ненанаға аттанған сәйкес келмейтін бір жұпты сомдады. Ненана 1995 жылы "Балто" анимациялық фильмінде және 2019 жылы "Того" фильмінде де пайда болды. Аляска темір жолынан антитоксин Ненанада түсіріліп, иттермен Ном қаласына жеткізілді. Ненана 2015 жылы "Life Below Zero" телешоуының 6-шы маусымында Джессинің өмірін көрсетті, ол 25 мұзтұзғыш итімен бірге табиғатта өмір сүреді. "Денелидің Молли" сериалының 1-ші маусымының 20-шы бөлімі "Балтоға қош келдіңіз" антитоксин жеткізіліміне арналған және көбінесе Ненанада өтеді. Ол сондай-ақ BBC World Series Alaska-да көрсетілді. Режиссер Тим Каминскидің "Классик" деректі фильмі 2021 жылдың сәуір айында VOD платформасында жарық көрді. Фильм 2016 жылы өткен Ice Classic-тің 100 жылдығын баяндайды. Ненана мен Ненана Ice Classic 2022 жылғы 27 наурыздағы "Last Week Tonight with John Oliver" бағдарламасының соңында көрсетілді.