Кіріспе

Пасерини реакциясы – α-ацилоксиамид түзетін изоцианид, альдегид (немесе кетон) және карбон қышқылы қатысатын химиялық реакция. Бұл қосылу реакциясы – изоцианид негізіндегі көпкомпонентті реакциялардың ең көнелерінің бірі және алғаш рет 1921 жылы Италияның Флоренция қаласында Марио Пасерини сипаттаған. Ол әдетте протонды емес (aprotic) еріткіштерде жүргізіледі, бірақ су немесе терең эвтектикалық еріткіштер сияқты иондық сұйықтықтарда да орындалуы мүмкін. Изоцианидтердің жоғары функционалдық топтарға төзімділігі, химикалық, аймақтық және стереоселективтілігі болғандықтан, Пасерини реакциясы синтезде кеңінен қолданылады.

Механизм

Пасерини реакциясы екі механикалық жол арқылы жүзеге асады деп болжанған. Мүмм реорганизациясы екінші карбон қышқылы молекуласын қажет ететіндіктен, бұл механизм Пасерини реакциясын органокатализдік реакция ретінде жіктемелейді.

Ионикалық механизм

Полярлы еріткіштерде, мысалы метанол немесе суда, карбонил изоцианидтің нуклеофилдік қосылуына дейін протондалады, нәтижесінде нитрилий ионының аралық қосылысы пайда болады. Бұдан кейін карбоксилат қосылады, одан кейін ацил тобының ауысуы және протонның ауысуы жүзеге асып, қажетті Пассерини өніміне қол жеткізіледі. Мысалы, полимер тізбегінің ұзындығы мен салмағы изоцианид стехиометриясы арқылы реттелуі мүмкін, ал полимер геометриясы бастапқы реагенттер арқылы әсер ете алады. Көлемді, стерикалық кедергісі бар реагенттер арасындағы Пассерини реакциясын жеңілдету үшін жоғары серпімді жағдайларды тудыратын вортекстік сұйықтық құрылғысын қолдануға болады. Бұл жағдайлар жоғары температура мен қысымның әсерін имитациялайды, бұл Пассерини реакциясының жеткілікті жылдам жүруіне мүмкіндік береді. Пассерини реакциясы энантиоселективтілікті де көрсете алады. Әртүрлі альдегидтерге (ароматты, гетероароматты, олефинді, ацетиленді, алифатты) tert-бутил изоцианидтің қосылуы тетрахлоридтің катализдік жүйесі мен хиралды бисфосфорамидті қолдану арқылы жүзеге асырылады, бұл жақсы өнімділік пен жақсы энантиоселективтілікті қамтамасыз етеді. Изоцианидтердің басқа түрлері үшін реакциялық қоспаға изоцианидтің қосылу жылдамдығы жақсы өнімділік пен жоғары селективтілікті анықтайды. Пассерини реакциясы реттілікпен анықталған полимерлерді жасау үшін де қолданылған. Бифункционалды субстраттар полимерлендіруден кейінгі модификацияларға ұшырауға немесе полимерлендіруге арналған прекурсорлар ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл реакция сондай-ақ, коммерциялық түрде қолжетімді телапревир (VX 950) сияқты фармацевтикалық препараттардың толық синтезінде синтетикалық қадам ретінде қолданылды, бұл препарат Vertex Pharmaceuticals және Johnson & Johnson компанияларымен сатылады.