Кіріспе

Велосипед спорты

Жол велосипед жарысы – негізінен асфальтталған жолдарда өткізілетін велосипед спортының бір саласы. Жол жарысы – қатысушылар саны, жарыстар мен көрермендер саны бойынша велосипед жарысының ең танымал кәсіби түрі. Ең көп таралған екі жарыс форматы – бірдей стартпен өтетін жарыстар, онда жүргізушілер бір уақытта (кейде кемшілікпен) старт алып, белгіленген финиш сызығына жеткенге дейін жарысады; және уақытқа қарсы жарыстар, онда жеке жүргізушілер немесе командалар сағатпен күресіп, жолды жеке басынан өтеді. Көп күндік жарыстар немесе "турлар" бірнеше күнге созылады және бірнеше бірдей стартты немесе уақытқа қарсы жарыс кезеңдерінен тұрады. Кәсіби жарыстар Батыс Еуропада, Франция, Испания, Италия және Бельгия, Нидерланд, Люксембург елдерінде пайда болды. 1980 жылдардың ортасынан бастап, спорт түрленді және кәсіби, жартылай кәсіби және әуесқой деңгейінде әлем бойынша жарыстар өткізіледі. Спортты Халықаралық Велосипед Одағы (UCI) басқарады. UCI-дың ерлер мен әйелдер арасындағы жыл сайынғы Әлем Чемпионатынан басқа, ең ірі шара – үш аптаға созылатын Тур де Франс жарысы, ол күніне 500 000-нан астам жанкүйерді тарта алады.

Тарих

Қазіргі заманғы жол жарыстары 19 ғасырдың соңында пайда болды. Бұл спорт 1868 жылы ұйымдастырылған түрде бастау алды. Франция, Испания, Бельгия және Италия сияқты Батыс Еуропа елдерінде бұл спорт кең таралды, ал осы алғашқы велосипед жарыстарының кейбіреуі бүгінгі күнге дейін спорттың ең маңызды жарыстарының қатарында саналады. Осы ерте жарыстардың ішінде Лиеж-Бастонь-Лиеж (1892 жылы құрылған), Париж-Рубай (1896), Тур де Франс (1903), Милан-Сан-Ремо және Ломбардия айналымы (1905), Италия айналымы (1909), Каталония айналымы (1911) және Фландрия айналымы (1913) бар. Олар әлемдегі басқа жарыстар үшін үлгі болды. Велосипед спорты 1896 жылы Афинада өткен заманауи Олимпиада ойындарынан бері жазғы Олимпиада бағдарламасына енген. Тарихи тұрғыдан алғанда, 20 ғасырдың басынан бастап Бельгия, Франция және Италия ең бәсекеге толы және жанкүйер елдер болды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жол велосипед спорты Колумбия, Дания, Германия, Люксембург, Нидерланды, Португалия, Испания және Швейцарияда тарады. Дегенмен, спорттың жаһандану арқылы танымалдылығы артып келе жатқандықтан, Қазақстан, Австралия, Ресей, Словакия, Оңтүстік Африка, Эквадор, Жаңа Зеландия, Норвегия, Ұлыбритания, Ирландия, Польша және АҚШ сияқты елдер де әлемдік деңгейдегі велошабандыздарды тәрбиелеп шығаруда. Әйелдер арасындағы алғашқы жол чемпионаты 1951 жылы Францияда өтті. 1958 жылы Реймсте өткен Әлем чемпионаттарының 31-ші шығарылымында UCI жол чемпионатының бағдарламасына әйелдер арасындағы жол жарысы түрі қосылды.

Бір күндік

Кәсіби бір күндік жарыстардың қашықтығы 180 мильге (290 км) дейін жете алады. Жарыс жолы бір жерден екінші жерге немесе бір немесе бірнеше шеңберден тұруы мүмкін; кейбір жарыстар екеуін де біріктіреді, яғни, жарысқа қатысушылар бастапқы нүктеден шығып, содан кейін бірнеше шеңберді айналып бітіреді (әдетте, финиш сызығында көрермендерге керемет көрініс сыйлау үшін). Қала және қала орталықтарында жиі өткізілетін, қысқа шеңберлердегі жарыстар критериум деп аталады. Ал кейбір жарыстар, «кемшілік» деп аталатын жарыстар, әртүрлі дағдылары мен/немесе жастағы жарысқа қатысушыларды теңдестіру үшін жасалған; баяу жарысқа қатысушылардың тобы бірінші болып старт алады, ал ең жылдам жарысқа қатысушылар соңғы болып старт алады, осылайша басқа бәсекелестерін қуып жете алу үшін күшін жұмсап, жылдамдықтарын арттыруға мәжбүр болады.

Уақыт сынағы

Жеке уақыт сынағы (ITT) – велосипедшілердің жазық немесе төбелі жерде немесе тау жолында сағатқа қарсы жеке жарысуы. Командалық уақыт сынағы (TTT), оның ішінде екі адамдық командалық уақыт сынағы – велосипедшілер командаларының сағатқа қарсы жолда жарысуы. Жеке және командалық уақыт сынақтарында велосипедшілер жарысты әртүрлі уақытта бастайды, осылайша әрбір қатысушы үшін тең және әділ жағдай жасалады. Жеке уақыт сынағында бәсекелестерге бір-бірінің артында "дрейф" (ауа ағынында жүру) жасауға рұқсат етілмейді, ал командалық уақыт сынағында команда мүшелері осыны негізгі тактика ретінде пайдаланады, әрбір мүше кезекпен алда жүреді, ал қалғандары артында "жайғасады". Жарыс қашықтығы бірнеше километрден (әдетте пролог – кезеңдік жарыс алдындағы, көбінесе 8 километрден кем уақытты алатын жеке уақыт сынағы, бірінші кезеңде көшбасшының жейдесін киетін жүргізушіні анықтау үшін қолданылады) шамамен 32 километрден 97 километрге дейін болуы мүмкін.

Этаптық жарыстар

Этаптық жарыстар бірнеше жарыстардан немесе кезеңдерден тұрады, олар тікелей бірінен кейін бірі өткізіледі. Барлық кезеңдерді аяқтауға ең аз жиынтық уақыт жұмсаған бәсекелес жалпы немесе жалпы сыныптаманың (GC) жеңімпазы деп жарияланады. Этаптық жарыстарда басқа да сыныптамалар мен марапаттар болуы мүмкін, мысалы, жеке кезеңнің жеңімпаздары, ұпайлық сыныптаманың жеңімпазы және "Таулар королі" (немесе таулар сыныптамасы) жеңімпазы. Этаптық жарыс жол жарыстары мен жеке уақыт сынақтарынан (кейбір жарыстарға командалық уақыт сынақтары да кіреді) тұруы мүмкін. Этаптың жеңімпазы – сол күні финиш сызығын бірінші болып кесіп өткен адам немесе уақыт сынағында трассаны ең аз уақытта өткен (немесе команда). Этаптық жарыстың жалпы жеңімпазы – барлық кезеңдерді аяқтауға ең аз жиынтық уақыт жұмсаған велошабаншы (соған сәйкес, жалпы жеңімпаз болу үшін велошабаншының барлық немесе кез келген жеке кезеңдерде жеңуі міндетті емес). Үш аптаға созылатын этаптық жарыстар "Гранд Тур" деп аталады. Кәсіби велосипед жарыстарының күнтізбесіне үш Гранд Тур кіреді: Италияның "Джиро д'Италия", Францияның "Тур де Франс" және Испанияның "Вуэльта а Эспанья".

Қашықтықтан жүзу және қашықтықтан жүзу

Өте ұзақ қашықтыққа велосипедпен жарысу – бір кезеңдік, өте ұзаққа созылатын жарыстар, онда жарыс сағаты басталысынан аяғына дейін үздіксіз есептеледі. Олардың санкциялаушы ұйымдары көбінесе UCI-ден тәуелсіз болады. Мұндай жарыстар әдетте бірнеше күнге созылады, ал велоспортшылар өздерінің жоспарларына сәйкес үзіліс жасайды, ал жеңімпаз – финиш сызығын бірінші болып кесіп өтетін адам. Ең танымал ультрамарафондардың бірі – «Американы аттаған жарыс» (RAAM), ол жағалаудан жағалауға дейін тоқтаусыз, бір кезеңдік жарыс. Велоспортшылар осы жарыста шамамен 3000 мильді (4828 км) жуабында бір апта ішінде жүріп өтеді. Жарысқа «UltraMarathon Cycling Association» (UMCA) ұйымы санкция береді. RAAM және оған ұқсас жарыстар велоспортшыларға көмекшілер тобының қолдауын қабылдауға (көбінесе талап етеді); алайда, «Трансконтинентальдық жарыс» және «Үнді-Тынық мұхиты велосипед жарысы» сияқты барлық сыртқы қолдауға тыйым салатын өте ұзақ қашықтыққа велосипедпен жарыстар да бар. Бұл саламен байланысты randonneuring әрекеті жарыс түрі емес, бірақ белгілі бір уақыт шегінде алдын ала белгіленген маршрутты велосипедпен жүруді қамтиды.

Жабдық

Жол жарыстарында ең көп қолданылатын велосипедтер жай ғана жарыс велосипедтері деп аталады. Олардың дизайнын спорттың басқарушы органы – UCI қатаң реттейді. Уақытқа қарсы жарыстарда арнайы велосипедтер қолданылады. UCI ережелеріне сәйкес пайдалануға рұқсат етілген велосипедтер коммерциялық сатуға ұсынылуы керек, және әуесқой велосипедшілердің көптегені ірі жарыстарда жеңіске жеткен велосипедтермен бірдей велосипедтерге ие болуы жиі кездеседі. Жол жарыстарына арналған киімдер аэродинамиканы жақсарту және велосипедшінің жайлылығын арттыру үшін жасалған. Велосипедшінің шорты жайлылықты арттыру үшін төсемдермен жабдықталған, ал материалдар велосипедшінің дене температурасын, терді басқаруға және жағдай ылғал болғанда оны мүмкіндігінше жылы және құрғақ ұстауға арналған. Велосипед жейделері бастапқыда жүннен жасалған, ал қазіргі жейделер ликра сияқты синтетикалық маталардан жасалады. 2003 жылы, велосипедші Андрей Кивилевтің қазасынан кейін, кәсіби жол жарыстарында велосипедтік шлемдер міндетті болды.

Тактикасы

Жарыстың мақсатына жету үшін түрлі тактикалар қолданылады. Бір кезеңді жарыста мақсат – бірінші болып финиш сызығынан өту, ал көп кезеңді жарыста – барлық кезеңдердің қорытындысы бойынша ең аз уақытты көрсету.

Жазу

Тактикасы аэродинамикалық артықшылыққа негізделген, яғни бір шабаушы алдыңғы шабаушының қозғалысынан туындаған ауа ағынында тығыз орналасу арқылы педальға қажетті күшті айтарлықтай азайта алады. Басты топта немесе пелотонда жүру, жалғыз жүрумен салыстырғанда, алға жылжуға жұмсалатын энергияның 40%-ға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Кейбір командалар көшбасшыны тағайындайды, ал команданың қалған бөлігі жарыстың шешуші кезеңіне дейін оны желден қорғап, қолайлы жағдайда ұстауға міндетті. Бұл бәсекелестер үшін күшті жақ немесе әлсіз жақ болуы мүмкін; шабаушылар бірігіп, жоғары жылдамдықпен жүру үшін бір-біріне көмектесе алады (пацелин немесе эшелон), немесе бір шабаушы қарсыласының доңғалағына жабысып, оны жылдамдықты сақтап тұру үшін көп жұмыс істеуге және ертерек шаршауға мәжбүрлейді. Жеке уақыттық жарыста (individual time trial) қозғалыс ағынында жүруге рұқсат етілмейді.

Үзілістер

Пелотоннан "үзіліп шыққан" ("үзіліс") жарыс жүргізушілер тобының кеңістік пен бостандықтары артық, сондықтан белгілі бір жағдайларда оларға қолайлы жағдай тууы мүмкін. Шағын топ бірлесіп, үйлесімді және тиімді жұмыс істеу арқылы пелотоннан жоғары жылдамдықты сақтап қалуы мүмкін, ал қалған жарыс жүргізушілерде оларды тиімді қуып жететіндей ынта немесе ұйымдастырылу болмауы мүмкін. Әдетте, бір немесе бірнеше жарыс жүргізушілер жеңіске үміткерлердің санын азайту үшін шабуылдап, пелотоннан алға шығуға тырысады. Егер үзіліс сәтті болмаса және велосипедшілердің тобы қайтадан біріксе, спринтер көбінесе соңғы сызықта бәсекелестерін күшімен жеңіп шығады. Жарыс жүргізушілер арасындағы командалық жұмыс, алдын ала келісілген немесе жағдайға қарай құрылатын, көптеген жағдайларда маңызды: сәтті үзілістің алдын алуға немесе оған көмектесуге, кейде спринтерді жарыс алаңының алдына жеткізуге.

Жер бедері мен жағдайлары

Жарыс жолының таңдаулы болуын қамтамасыз ету үшін жарыстарда көбінесе қиын кезеңдер болады, мысалы, тік көтерілімдер, жылдам төмен түсулер және кейде техникалық жағдайлар (мысалы, Париж-Рубай жарысында қолданылатын тас жол). Осындай қиын кезеңдерде қарсыластың артынан еріп барудың (drafting) әсері төмендейді, бұл жағдайға ең лайықты, күшті шабандоздарға нашар шабандоздарды артта қалдыруға мүмкіндік береді, соның салдарынан жеңіске таласатын тікелей бәсекелестердің саны азаяды. Ауа райы, әсіресе жел, де маңызды айырмашылық тудыратын фактор болып табылады.

Үстіргілер

Көтерілістер – жалғыз жүргізушінің топтан үзіліп шығуға тамаша мүмкіндік беретін жерлер, себебі көтерілістегі төменгі жылдамдық топтың жел тынысын пайдалану артықшылығын күрт азайтады. Үзіліп шыққан жүргізуші бұл мүмкіндікті төмен түсетін кезеңде одан әрі пайдалана алады, өйткені жалғыз төмен түсу көбірек маневр жасауға және демек, топтағыдан жоғары жылдамдыққа мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қауіпсіздік үшін топтағы жүргізушілер бір-бірінен үлкен арақашықтық сақтағандықтан, жел тынысын пайдаланудың тиімділігі тағы да төмендейді. Егер бұл әрекет мақсатқа (мысалы, алдағы басқа топқа немесе финиш сызығына) жақын жерде жасалса, төмен түскеннен кейінгі тегіс жол жел тынысын толық күшімен пайдалануға топты жете алмауы үшін жеткіліксіз болады, бұл көтерілісте үзіліп шығуды одан да тартымды етеді.

Жақсы жел

Жел жағдайы, әдеттегі бағыттың тіпті қарапайым бөліктерін де қиындыққа толы етуі мүмкін. Көгалды желдер, әсіресе, екі велосипедтің арасындағы "көлеңке" орнын өзгертеді, көбінесе оны алдағы велосипедшінің диагональ артына орналастырады, осылайша "ешелон" деп аталатын велосипедшілер қатары құрылады. Мұндай мүмкіндікті пайдалану үшін, шабуылдаушы велосипедші жолдың жел соққан бағытына қарама-қарсы жағынан, велосипедшілер тобының алдында жоғары жылдамдықпен жүреді. Артта келе жатқандар желден толыққанды қорғана алмайды. Егер мұндай тактика жеткілікті ұзақ сақталса, қатардағы әлсіз велосипедші алдағы велосипедшімен байланысын үзуге бейім, нәтижесінде топ бөлінеді.

Жылдамдық

Үлкен физикалық дайындықпен қатар, табысты велосипедшілер басқа велосипедшілермен тығыз жағдайда жоғары жылдамдықпен жүру үшін тамаша велосипед басқару дағдыларын дамытуы керек. Жеке велосипедшілер иіліп өтетін тау жолдарынан түсетінде жоғары жылдамдыққа жете алады және фиништік сызыққа соңғы спринт кезінде 60–80 км/сағ (37–50 миль/сағ) жылдамдыққа дейін жете алады. Гранд Тур сияқты ұзақ кезеңді жарыста жеңімпаздың орташа жылдамдығы көбінесе сағатына 40 км шамасында болады.

Группетта

Ұйымдастырылған жарыстарда SAG машинасы ("көмек және жабдық") немесе сыпыру машинасы жарысқа қалып қойғандарды жинап алу үшін жарыстың артынан жүреді. Кәсіби кезеңдік жарыстарда жарысты жеңу мүмкіндігі немесе командаға көмектесу мүмкіндігі жоқ жүргізушілер әдетте жеңімпаздың финиш уақытының белгілі бір пайызында финиш сызығына жетіп, келесі күнгі кезеңге қатысуға рұқсат алуға тырысады. Көбінесе, осындай жағдайда жүргізушілер уақыт шегінде финиш жасау үшін қажетті күш-жігерді азайту үшін бірігеді; мұндай жүргізушілер тобы групетто немесе автобус деп аталады. Бір күндік жарыстарда жарыстың нәтижесіне әсер ете алмайтын кәсіби спортшылар, тіпті жарақат алмаған және финишқа дейін бара алатын болса да, көбінесе жарыстан шығып қалады.

Командалар

Жеңімпаз бірінші болып финиш сызығын кесіп өтеді деген қағида сақталып тұрғанымен, көптеген велошабандыздар командаларға бірігіп, көбінесе коммерциялық демеушілермен бірге жарысады. Кәсіби және жартылай кәсіби командаларда команданың атауы әдетте негізгі демеушілермен бірдей болады. Мысалы, соңғы 30 жылдағы танымал кәсіби командалардың қатарында , , , және т.б. командалары болды. Команданың мөлшері әр түрлі: клубтық жарыстарда үш велошабандыздан, ал кәсіби жарыстарда сегіз велошабандызға дейін болады. Командадағы велошабандыздар жарыс алдында және оның барысында кімнің жеңіске жету мүмкіндігі жоғары екенін өзара шешеді. Бұл таңдау жолдың көлденеңдігіне, барлық қатысушылардың бірдей уақытта финишқа жетіп, спринтке қатысу мүмкіндігіне және басқа да факторларға байланысты болады. Командадағы өзге велошабандыздар, яғни «доместиктер» көшбасшының жеңіс мүмкіндігін арттыруға толыққанды бейілделеді, оның үшін желдің қарсы соққан бағытында кезегімен жүреді, ол қашқанда пелотонмен қууға тырыспайды және т.б. Мақсаты – көшбасшыға жарыстың шешуші сәтінде жеңіске жету үшін жеткілікті күш жинауға мүмкіндік беру. Дегенмен, командалардың күшіне және жарыс жағдайына байланысты көптеген басқа да сценарийлер болуы мүмкін. Командалық тактиканың бір мысалы – күшті «доместикті» қашқындар тобына қосу (белгіленген команда жетекшісінің орнына). Егер «доместик» қашқындар тобы қайтарылмаса жеңіске жетуге үміткер болса, бұл басқа командаларды өздерінің сүйікті велошабандыздарымен қашқындар тобын қууға күш жұмсауға мәжбүр етеді, бұл олардың жарыстың соңғы кезеңдерінде көшбасшыларына көмектесуге кедергі келтіреді. Мысалы, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасының ерлер арасындағы жол жүру жарысында басты үміткер спринтер Марк Кавендиш, ол Ұлыбритания командасынан өнер табатын. Тағы бір сүйікті велошабандыз – Австралия командасының велошабандызы Мэтью Госс. Стюарт О'Грейдиді қашқындар тобына қосу арқылы Австралия командасы Ұлыбритания командасын қууға басты жауапкершілікті алуға және өздерін жауапкершіліктен босатуға мәжбүр етті. Кәсіби жарыстарда командалық үйлестіру көбінесе велошабандыздар мен команда директоры арасындағы радиобайланыс арқылы жүзеге асырылады, ал команда директоры жарыс артында команда машинасымен жүреді және жағдайды бақылайды. Радиобайланыстың жарыс тактикасына тигізетін әсері велосипедшілер қауымдастығы арасында талқыланып отырады, кейбіреулер 1990 жылдары радиобайланыстың енгізілуі жеке велошабандыздардың тактикалық білімін төмендетіп, жарыстың қызықтылығын азайтады деп санайды. 2009 жылдың қыркүйегінде Халықаралық велосипед спорты одағы (UCI) ерлер арасындағы жарыстарда командалық радиобайланысты қолдануға тыйым салу туралы шешім қабылдады. Алайда, командалардың наразылығынан кейін 2011 жылы енгізілген тыйым ең жоғары деңгейдегі ерлер мен әйелдер жарыстарын (UCI World Tour және UCI Women's Road World Cup) қамтымады, ал 2015 жылы UCI өз ұстанымын өзгертіп, 2016 жылғы маусымнан бастап HC және 1-сыныпты жарыстарда радиобайланысты пайдалануға рұқсат берді.

Этаптық жарыстың рейтингісі

Этаптық жарыста әр этаптың соңында қатысушы әрбір велошабандыздың сол этапты аяқтау уақытын көрсететін этаптық тізім жасалады. Ең аз уақытпен аяқтаған велошабандыз этап жеңімпазы болады. Сонымен қатар, жалпы тізімде барлық алдыңғы этаптардың әрбір велошабандыздың жиынтық аяқтау уақыты көрсетіледі. Егер велошабандыз кез келген этапты белгіленген уақыт ішінде аяқтамаса, ол дисквалификацияланады. Жиынтық уақыты ең аз велошабандыз жалпы көшбасшы болады. Жалпы көшбасшы әдетте ерекше жейде киеді (мысалы, Тур де Франста сары жейде) және көбінесе команда мүшелерімен қоршалған күйде, велошабандыздардың негізгі тобының (пелотон) алдында орналасады, олардың міндеті көшбасшыны қорғау болып табылады. Жалпы көшбасшылыққа таластанушылар көшбасшыдан қашып кету үшін "шабуылдар" жасап, "топтан шығуларға" қатысуы мүмкін. Жалпы көшбасшының топтан шығуларға осалдығы қашып бара жатқан велошабандыздың жалпы тізімдегі уақыт айырмашылығы аз болғанда және қалған этаптар саны азайғанда артады. Жалпы көшбасшыдан кейін этапты аяқтаған велошабандыздар жиынтық уақыт бойынша кемшілігін арттырады. Ал жалпы көшбасшыдан бұрын аяқтағандар уақытты қысқартады және тіпті жалпы көшбасшыны тақтан түсіруге жеткілікті уақытты ұтып алуы мүмкін. Әр этаптан кейін ең аз жиынтық уақыты бар велошабандыз жалпы көшбасшы болады (немесе қалады). Жалпы көшбасшы жиынтық уақыт бойынша айтарлықтай артта қалған велошабандыздардың топтан шығуларына көбінесе жауап бермейді. Мұндай топтан шығулар әдетте басқа мақсаттарға қол жеткізу үшін жасалады, мысалы, этапты жеңу, спринттік немесе таулық ұпайларды жинау немесе команданың демеушілері үшін теледидар эфирінде уақыт алу, себебі мұндай топтан шығуларды әдетте арнайы камерасы бар велосипед сүйемелдейді.

Үлкен турлар

Атақты велосипед жарыстарына Франция арқылы негізінен өтетін және Парижде аяқталатын үш апталық кезеңдік жарыс – Тур де Франс, Италиядағы Джиро д’Италия және Испаниядағы Вуэльта а Эспанья жатады. Бұл жарыстардың әрқайсысы «Grand Tour» деп есептеледі.

UCI әлем турнирі

Кәсіби жарыстарды Халықаралық Велосипедтік Одақ басқарады. 2005 жылы UCI ProTour (2011 жылы UCI World Tour деп қайта аталды) UCI Road World Cup сериясын алмастыру үшін енгізілді. Әлем кубогы тек бір күндік жарыстардан тұрса, World Tour-ға Гранд Турлар және Critérium du Dauphiné, Paris–Nice, Tour de Suisse және Volta a Catalunya сияқты басқа да ірі көп күндік жарыстар кіреді. Бұрынғы UCI Road World Cup бір күндік классикалық веложарыстары – барлық бес "Монумент" жарыстарын қамтиды – ProTour-дың да құрамына кірді: Милан–Сан-Ремо (Италия), Фландрия туры (Бельгия), Париж–Рубай (Франция), Льеж–Бастонь–Льеж (Бельгия) және Амстел Алтын жарысы (Нидерланды) көктемде, ал күзде Clásica de San Sebastián (Испания), HEW Cyclassics (Германия), Züri Metzgete (Швейцария, 2006 жылға дейін), Paris–Tours (Франция, 2007 жылға дейін) және Giro di Lombardia (Италия) жарыстары өтті.

Олимпиада ойындары

Велосипедпен жүгіру қазіргі Олимпиадалық қозғалыстың пайда болуынан бері жазғы Олимпиада ойындарының бір түрі болып табылады. Велосипедпен жүгіруді қолдайтын белсенді, "Бейбітшілік жарысын" ұйымдастырушылардың бірі Влодзимиер Голенбиевский былай деді: "Велосипедпен жүгіру Олимпиада бағдарламасының маңызды бөлігіне айналды. Басқа көптеген спорт түрлері сияқты, ол да жылдар бойы бірнеше өзгеріске ұшырады. Бұрынғыда биіктікке тұрып секіру сияқты жеңіл атлетикадан немесе екі қолмен найза тастау сияқты жарыстар болғандай, велосипедшілер де қазір ұмытылған жарыстарда медальдар үшін күресті; мысалы, 1896 жылы Афинада 12 сағаттық жарыс өткізуге тырысты, ал 1908 жылы Лондондағы жарыстардың бірі – спринт болды." Олимпиада ойындары жол велосипедімен жүгіру үшін басқа спорт түрлерімен салыстырғанда осылай маңызды болған емес. Бұрынғы ережелерге сәйкес, ең үздік спортшылар кәсіби болғандықтан, олар қатыспады. Алғашқы халықаралық ұйым – Халықаралық Велосипедтік қауымдастық (ICA), оны ағылшын мектеп мұғалімі Генри Стурми, "Стурми Арчер" компаниясының негізін қалаушы құрды. Ол 1893 жылы құрылып, сол жылы АҚШ-тың Чикаго қаласында алғашқы әлем чемпионаты өтті. 1900 жылдың 15 сәуірінде Париждегі Олимпиада ойындары кезінде бірнеше еуропалық елдер мен АҚШ бірлесіп жаңа ұйым – Халықаралық Велосипедшілер одағын (UCI) құрды. Ұлыбритания бастапқыда мүше болған жоқ, бірақ 1903 жылы қосылды. Швейцарияда орналасқан UCI содан бері осы спортты басқарып келеді.

Маусым

Еуропа мен АҚШ-та велосипед жарыстары жазғы спорт түрі болып табылады, бірақ маусым ерте көктемде басталып, күзде аяқталуы мүмкін. Маусымның айлары жарты шарға байланысты. Жарыс жылы кіші жарыстарға, бір күндік классикалық жарыстарға және кезеңдік жарыстарға бөлінеді. Классикалық жарыстардың ішінде Фландрия туры, Париж – Рубай және Милан – Сан-Ремо жарыстары бар. Тағы бір маңызды бір күндік жарыс – Әлем чемпионаты. Басқа классикалық жарыстардан өзгеше, Әлем чемпионаты әр жыл сайын басқа трассада өткізіледі және демеушілік алған командалардың орнына ұлттық командалар қатысады. Жеңімпаз көкірегінде түрлі-түсті жолақтары (көбінесе "жаңбыр жолақтары" деп аталады) бар ақ жейде киеді. Австралияда салыстырмалы түрде жұмсақ қыстар мен ыстық жаздардың болуына байланысты, әуесқойлар арасындағы жол жарыстары күзден көктемге дейін, қыс айларында өтеді, ал критерийлік жарыстар жаз айларында таңертең немесе кешкі сағаттарда ұйымдастырылады. Кейбір кәсіби жарыстар, оның ішінде Тур Даун Андер, оңтүстік жазда өткізіледі, негізінен солтүстік жарты шардағы маңызды жарыстармен қақтығысты болдырмау және үздік кәсіби спортшыларға қатысу мүмкіндігін беру үшін.