Кіріспе
Американдық велошабандоз Маршалл Уолтер "Мейджор" Тейлор (26 қараша 1878 – 21 маусым 1932) – американдық кәсіби велошабандоз. Қазіргі заманғы велоспорт стандартымен де Тейлорді барлық уақыттағы ең үздік американдық спринтер деп санауға болады. Ол Индианаполисте туып өскен, онда велосипед дүкендерінде жұмыс істеп, трек пен жол велоспортының әртүрлі қашықтықтарында жарысуды бастаған. Жасөспірім шағында ол жұмыс берушісі, жаттықтырушысы және кеңесшісімен бірге Массачусетс штатының Вурчестер қаласына көшіп, сәтті әуесқой карьерасын жалғастырды, оның ішінде трек рекордтарын жаңартты. Тейлор 1896 жылы 18 жасында кәсіпқойға айналып, Шығыс жағалау қалаларында тұрып, алты күндік жарыстарды қоса, көптеген жарыстарға қатысты. 1897 жылы ол спринтке назар аударды, ұлттық жарыс жолында өнер көрсетіп, көптеген жеңістерге жетіп, халық арасында танымал болды. 1898 және 1899 жылдары ол төртінші шақырымнан екі шақырымға дейінгі қашықтықтағы бірнеше әлемдік рекордтарды орнатты. Тейлор 1899 жылғы әлемдік трек чемпионатына 1 шақырымдық спринтте жеңіп, велосипед спортында әлем чемпионы атанған алғашқы афроамерикалық және кез келген спорт түрінде әлем чемпионатын жеңген екінші қара терілі спортшы болды (1890 жылы канадтық боксшы Джордж Диксоннан кейін). Тейлор 1899 және 1900 жылдары ұлттық спринт чемпионы да болды. Ол 1901-1904 жылдары АҚШ, Еуропа және Австралияда жарысып, әлемнің ең үздік шабандоздарын жеңді. 2,5 жылдық үзілістен кейін ол 1907-1909 жылдары қайта оралды, ал 1910 жылы 32 жасында Вурчестердегі үйіне зейнетке шықты. Өмірінің соңында Тейлор ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды. Ол өмірінің соңғы екі жылын Чикаго, Иллинойс штатында өткізіп, 1932 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды. Мансабы бойы ол жарыста және одан тыс жерлерде кездесетін нәсілдік дискриминацияға қарсы тұрып, нәсілдік кемсітуге ұшыраған басқа спортшыларға үлгі болды. АҚШ-тағы бірнеше велосипед клубтары, жолдар мен шаралар оның құрметіне аталды, сондай-ақ Индианаполистегі "Мейджор Тейлор" велодромы және Вурчестердегі "Мейджор Тейлор" бульвары бар. Басқа құрметтердің ішінде Вурчестердегі, Индианаполистегі және Чикагодағы оның қабіріндегі ескерткіштер мен тарихи белгілер бар. Ол сондай-ақ кино, музыка және сән салаларында еске алынды.
Marshall Walter "Major" Taylor (November 26, 1878 – June 21, 1932) was an American professional cyclist. Even by modern cycling standards, Taylor could be considered the greatest American sprinter of all time. He was born and raised in Indianapolis, where he worked in bicycle shops and began racing multiple distances in the track and road disciplines of cycling. As a teenager, he moved to Worcester, Massachusetts, with his employer/coach/mentor and continued his successful amateur career, which included breaking track records. Taylor turned professional in 1896, at the age of 18, living in cities on the East Coast and participating in multiple track events including six day races. He moved his focus to the sprint event in 1897, competing in a national racing circuit, winning many races and gaining popularity with the public. In 1898 and 1899, he set numerous world records in race distances ranging from the quarter mile (0.25 mile (0 km)) to the two mile (2 mile (3 km)). Taylor won the 1 mile sprint event at the 1899 world track championships to become the first African American to achieve the level of cycling world champion and the second Black athlete to win a world championship in any sport (following Canadian boxer George Dixon, 1890). Taylor was also a national sprint champion in 1899 and 1900. He raced in the U. S., Europe and Australia from 1901 to 1904, beating the world's best riders. After a 2 1/2 year hiatus, he made a comeback in 1907–1909, before retiring at age 32 to his home in Worcester in 1910. Towards the end of his life Taylor faced severe financial difficulties. He spent the final two years of his life in Chicago, Illinois, where he died of a heart attack in 1932. Throughout his career he challenged the racial prejudice he encountered on and off the track and became a pioneering role model for other athletes facing racial discrimination. Several cycling clubs, trails, and events in the U. S. have been named in his honor, as well as the Major Taylor Velodrome in Indianapolis and Major Taylor Boulevard in Worcester. Other tributes include memorials and historic markers in Worcester, Indianapolis, and at his gravesite in Chicago. He has also been memorialized in film, music and fashion.
Ерте өмір
Маршал Уолтер Тейлор – Азамат соғысының қатысушысы Гилберт Тейлор мен Сафрония Келтер Тейлордың ұлы болды. Оның ата-анасы Луисвилль қаласынан (Кентукки штаты) көшіп келіп, Индианаполистің батыс жағындағы ауылдық аймақтағы Бактаун фермасына қоныстанды. 1878 жылдың 26 қарашасында Индианаполисте дүниеге келген Тейлор отбасыда бес қыз және үш ұлдың арасында сегізінші бала болды. 1887 жылы оның әкесі Индианаполисте Саутард есімді бай ақ адамның каретшісі болып жұмыс істеуге кірісті. Тейлор бала кезінде әкесімен бірге жұмысына баратын. Ұзақ уақыттан кейін Тейлор Саутардтардың ұлы Дэниелмен жақын дос болып кетті. Тейлор Индианаполисте қалып, ата-анасының үйіне оралды және «тез арада нағыз өмірге қадам басты». Ол жас болғандықтан жол жарысында 15 минуттік артықшылыққа ие болды. Кейін Тейлор Пейрияға (Иллинойс штаты) сапар шегіп, тағы бір жарысқа қатысып, 16 жасқа дейінгілер арасында үшінші орынды жеңіп алды. Тейлор жарыс өмірінде кейбір қарсыластарының нәсілдік дискриминациясына тап болды. Сонымен қатар, кейбір жергілікті трек иелері Тейлор велосипед жарысына қатысса, басқа велосипедшілер жарыстан бас тартады деп қорқып, оны өздерінің тректерінен шығарды. Мысалы, 1893 жылы 15 жастағы Тейлор бір мильдік әуесқой рекордын жаңартқаннан кейін, оны «ысқырымен қарсы алды» және тректен қуды. 1895 жылы Тейлор мен Мунгер Индианаполистен Вурчестерге көшіп келді. Ол кезде бұл АҚШ-тың велосипед өнеркәсібінің орталығы болды, онда жартылай ондаған фабрикалар мен отыз велосипед дүкені болды. Тейлордың жұмыс берушісі, өмір бойы досы және кеңесшісі болған Мунгер велосипед өндірісін Массачусетс штатына көшіруді шешті, бұл елдің көбірек толерантты аймағы болды. Мунгер мен Чарльз Бойд, серіктес кәсіпкер, Вурчестерде және Коннектикут штатының Миддлтаун қаласында фабрикалары бар Вурчестер цикл өндіру компаниясын құрды. Тейлор Мунгер үшін велосипед механиктері және компанияның екі зауыты арасында хабаршы ретінде жұмыс істеуді жалғастырды. 1896 жылы Тейлор Массачусетс, Нью-Джерси және Коннектикут штаттарының солтүстік-шығысында көптеген жарыстарға қатысты. Вурчестерде он мильдік жол жарысында жеңіске жеткеннен кейін Тейлор Нью-Джерсидегі 25 мильдік (40 км) Ирвингтон-Миллберн жарысына қатысты, ол Шығыс дербиі деп те аталады. Мара сызығына жарты мильдей (0,8 км) жеткенде, біреу Тейлордың бетіне мұздай су шашып, оны қорқытып, ол 23-ші орынды иеленді. Тейлордың Шығыс жағалауындағы алғашқы ірі жарысы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында өткен Американдық дөңгелектілер лигасының (LAW) бір мильдік жарысында болды, онда ол соңғы орыннан бастап, бірақ жарысты жеңіп алды. 1896 жылдың тамызында Тейлор Индианаполиске сапар шекті, онда ол Капитал Сити велодромында бір миль қашықтықта 2:11 1/5 уақытпен жаңа рекорд орнатты, бұл Уолтер Сангердің 2:19 2/5 ресми рекордын еңсерді. (Тейлор әлі де әуесқой болғандықтан, кәсіби жарыскер Сангермен тікелей жарыса алмады.) Тейлордың соңғы әуесқойлық жарысы 1896 жылдың 26 қарашасында Нью-Йорктің Ямайка қаласында өткен 25 мильдік Татум хендикапында болды. Тейлор жарысты 14-ші орында аяқтады.
In 1896, Taylor entered numerous races in the Northeastern states of Massachusetts, New Jersey, and Connecticut. After winning a ten mile road race in Worcester, Taylor competed in the 25 mile (40 km) Irvington–Millburn race in New Jersey, also known as the Derby of the East. Within half a mile (0.5 mile (1 km)) of the finish line, someone startled Taylor by tossing ice water into his face and he finished in 23rd place. Taylor's first major East Coast race was in a League of American Wheelmen (LAW) one mile contest in New Haven, Connecticut, where he started in last place but won the event. In August 1896, Taylor made a trip to Indianapolis, where he set an unofficial new track record of 2:11 1/5 for a distance of one mile at the Capital City velodrome, beating Walter Sanger's official track record of 2:19 2/5. (Taylor could not compete with Sanger, a professional racer, in a head to head contest because he was still an amateur.) Taylor's final amateur race took place on November 26, 1896, in the 25 mile Tatum Handicap at Jamaica, New York. Taylor finished the race in 14th place.
1896: алғашқы жарыстар
Тейлор 1896 жылы он сегіз жасында кәсіпқой болып, көп ұзамай "Американың ең мықты жарыскері" деп танылды. 1896 жылдың 6-12 желтоқсаны аралығында Тейлор Мэдисон Сквер Гарденде өткен алты күндік жарысқа 28 қатысушының бірі ретінде қатысты. Тейлор кәсіби спортқа жаңа ғана кіргенімен, 5 желтоқсандағы керемет жеңісінің арқасында "американдық бәсекелестердің" қатарында А. А. Хансен ("Миннеаполис жаңбыр шақырушысы") және Тедди Гудман сияқты спортшылармен бірге тізімге алынды. Бұған қоса, Швейцарияның Альберт Шок, Германияның Франк Дж. Уоллер, Франк Форстер және Эд фон Хог, Канаданың Бернс В. Пирс сияқты көптеген "шетелдік сарапшылар" да қатысты. Шотландия, Уэльс, Франция, Англия және Данияны қоса алғанда, бірнеше елден өкілдер қатысты. Тейлор бастапқыда Мунгердің Ворчестер велосипед жасау компаниясы үшін жарысқан. 1897 жылы компания банкротқа ұшырағаннан кейін ол басқа жарыс командаларына қосылды. Тейлор 1897 жылы кәсіби жарыс жолындағы толық алғашқы жылын өткізді. Маусымның басында, 19 мамыр 1897 жылы Бостондық велосипед клубының "Көк лента жарысында" Тейлор "Комет" велосипедімен бір мильдік ашық кәсіби жарыста бірінші орынды жеңіп алды. 26 маусымда ол Бруклиндегі Манхэттен-Бичте төрттен бір мильдік (0.25 миль (0 км)) жарыста жеңіске жетті. Тейлор сондай-ақ Пенсильвания штатының Рединг қаласында Эдди Болдты бір мильдік жарыста жеңді, бірақ Филадельфиядағы беделді LAW конвенциясында төртінші орынды иеленді. Кәсіби жарыскер ретінде Тейлор ақ нәсілділер басым спорт түрінде қара нәсілді велосипедші ретінде нәсілдік дискриминацияға тап болды. 1898-1899 жылдары, велосипед спортындағы карьерасының шарықталу кезеңінде Тейлор жеті әлемдік рекорд орнатты: төрттен бір миль, үштен бір миль (0.33 миль (1 км)), жарты миль, екі үштен бір миль (0.66 миль (1 км)), үштен бір миль (0.75 миль (1 км)), бір миль және екі миль (2 миль (3 км)) қашықтықтары. Оның тұрып қалыпты старттан бір мильдік әлемдік рекорды – 1:41, 28 жыл бойы сақталды.
19071910: Кейінгі жылдары
Кәсіби жарыстың психикалық және физикалық ауыртпалығынан кейін Тейлор 1904 және 1906 жылдар аралығында велосипедпен жарысқа оралғанға дейін 2 жарым жыл үзіліс жасады. 1907 жылы Парижде ол жарты мильді 0:42 1/5 уақытында, ал ширек мильді 0:25 2/5 уақытында жүгіруде екі әлемдік рекорд орнатты. Тейлор 1908 және 1909 жылдары Еуропаға жарыс үшін оралды. 1909 жылы ол ұзақ жылдар бойы сақтап келген, жексенбі күнгі жарыстардан қалысқан шешімінен бас тартты. Тейлордың соңғы кәсіби жарысы 1909 жылдың 10 қазанында Францияның Роан қаласында француз әлем чемпионы Шарль Дюпремен өткізілді. Тейлор жарыста жеңіске жетті, бірақ 1910 жылғы маусымда Еуропаға қайта оралмады және бәсекелестік велосипедтен зейнеткерлікке шықты. Тейлор 1908 жылға дейін рекордтарды жаңарып тұрды, бірақ жасы "оған сезіле бастады" және түрлі бизнеспен айналыса бастады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін шамамен жиырма жыл өткен соң, Тейлор өзінің "Әлемдегі ең жылдам велосипедші: Түсті баланың батылдығы мен үлкен қиындықтарға қарсы жеңісінің тарихы: Автобиография" (1928) атты автобиографиясын жазып, өзі басып шығарды. efn|Тейлордың автобиографиясының түпнұсқасы, Массачусетс штатының Вустер қаласындағы The Commonwealth Press баспасында басылған, авторлық құқық күні 1928 жыл; алайда, басқа дереккөздер оның 1929 жылға дейін жарияланбағанын көрсетеді. Тейлор 1989 жылы қайтыс болғаннан кейін АҚШ Велосипед даңқына енгізілді. 1996 және 1997 жылдары Тейлорға қайтыс болғаннан кейін АҚШ Велоспорттық Корбель өмір бойы жетістіктері сыйлығы және Массачусетс қара нәсілділердің жетістіктері залы табысталды. 2002 жылы ол Париж-Рубайк бір күндік жол жарысының 100 жылдығы мен Дүниежүзілік велосипед орталығының ашылуына арналған UCI даңқ залына енгізілген тоғыз жол велосипедшісінің бірі болды. 2003 жылы Халықаралық спорт институты оны спорт этикасының мүшесі деп атады. 2005 жылы Лос-Анджелесте өткен UCI Track Cycling World Championships кезінде Тейлордың иелігінде болған, кейін АҚШ Велосипед даңқына сыйға берілген Peugeot велосипеді ADT оқиға орталығында қойылды. 2009 жылы Индианаполистегі Индиана штатының жәрмеңке алаңының жанында Тейлорға арналған ескерткіш орнатылды. 1998 жылы Тейлордың 35 жыл өмір сүрген Вустер қаласында жергілікті тұрғындар Майор Тейлор қауымдастығын құрды. 2006 жылдың 24 шілдесінде қала Вустер орталық бульвары, көп көлік жүретін орталық көшені Майор Тейлор бульвары деп атады. Сонымен қатар, мемориалға арналған қаржыны Массачусетс заң шығарушы органы 205 000 доллар көлемінде бекітіп, губернатор Митт Ромни қол қойды. 2000 жылы Вустердегі Applebee's мейрамханасының салтанатты ашылуында Тейлор олардың "туған қаланың қаһарманы" ретінде таңдалды және оның естеліктері көрсетілді. 2002 жылы Вустердің білім беру қауымдастығы мен Вустердің мемлекеттік мектептері Майор Тейлор қауымдастығымен бірге Тейлор туралы оқу бағдарламасының нұсқаулығын әзірледі, ол содан бері бүкіл елдегі мектептерде кеңейтіліп, қолданылуда. Тейлордың құрметіне аталған көптеген велосипед клубтарының алғашқысы 1979 жылы Огайо штатының Колумбус қаласында ұйымдастырылды. 2008 жылы осы клубтардың бірнешеуі басқа афроамерикандық клубтармен бірігіп, Велосипедшілер ұлттық бауырластығын (NBC) құрды, бұл коммерциялық емес ұйым велосипед спортының әртүрлілігін арттыруға бағытталған. Майор Тейлор жолы, Чикагоның Оңтүстік жағымен жүретін 6 мильдік (10 км) темір жол 2007 жылы ашылды. Он бір жылдан кейін Чикаголық суретші Бернард Уильямс Тейлорды құрметтеу үшін жолдың бойымен өтетін Кішкентай Калумет өзенінің көпірінің металл жақтаулары бойынша 122 метрлік қауымдастық қабырғалы суретін жасады. Тейлорды Колумбуста (Огайо штаты) Алум Крик Гринвей жолы бойында да атап өтеді. 2009 жылы Вашингтон штатының Каскад Велосипед клубы қоғамдық ұйымы жасөспірімдер арасында велосипедпен жүру бағдарламасын іске қосты. 2021 жылы бұрынғы Вустер округінің сотында Тейлорға арналған шағын мұражай ашылды. 2021 жылдың қыркүйегінде Индианаполисте оның мұрасын құрметтеу үшін қабырғалық кескіндеме жасалды.
Танымал мәдениетте
Актер Филип Моррис 1992 жылы теледидардағы «Славаның іздері» атты мини-сериалында Тейлор рөлін сомдады. Блюз музыканты Отис Тейлор (ешқандай туыстық байланысы жоқ) 2004 жылғы «Double V» альбомы үшін Тейлор туралы «He Never Raced on Sunday» әнін жазды. 2007 жылы Nike компаниясы Тейлорға арналған «Major Taylor» атты «премиум» коллекциясын, жарық қоңыр/неон сары/ақ түстегі ең танымал кроссовкаларын шығарды. Сол жылы SOMA Fabrications компаниясы Тейлордың 1930 жылдардағы рульдерінің көшірмесі болған «Major Taylor Bar» деп аталатын велосипед рульдерін шығара бастады. Дьюшан Уильямс 2013 жылы «Мердок құпиялары» теледрамасының «Тур де Мердок» атты эпизодында Тейлор рөлін сомдады. 2018 жылдың 12 сәуірінде Нью-Йорктегі TheTimesCenter-де өткен жеке көрмеде коньяк бренді Hennessy компаниясы, Droga5 агенттігімен бірлесіп жасаған «Wild Rabbit» жарнамалық кампаниясының бесінші бөлімінің тақырыбы Тейлор болатынын жариялады. Бұл кампания мәдениетке ықпал еткен тұлғалардың шабыттандыратын оқиғаларын «Ешқашан тоқтама. Ешқашан келісімге келме» слоганымен бірқатар серіктестіктер арқылы баяндайды. Іс-шара аясында Кадир Нельсонның «Майор Тейлор» атты қола мүсіні және басқа да серіктестіктер таныстырылды. 30 секундтық ролик 2019 жылдың ақпан айында Super Bowl LIII-нің үшінші және төртінші ширектерінде көрсетілді, бұл Hennessy-дің Super Bowl жарнамасындағы тұңғыш қатысуы болды. 2018 жылдың 22 сәуірінде ESPN телеканалы Hennessy компаниясының демеушілігімен түсірілген «The Six Day Race: The Story of Marshall "Major" Taylor» деректі фильмін көрсетті. Фильмді Колин Барникл түсірді, онда заманауи афроамерикандық спортшылар, жол велоспортшысы Аyesha McGowan және BMX драйвері Nigel Sylvester сияқты тұлғалармен сұхбаттасулар бар. NBC телеканалымен серіктестік құрып, Тейлордың туған күнін мерекелеу мақсатында қараша және желтоқсан айларында АҚШ бойынша велосипедпен саяхаттар сериясы ұйымдастырылды, сондай-ақ «Ешқашан тоқтама. Ешқашан келісімге келме» тақырыбындағы үздік оқиға авторына 25 000 долларлық «MMT Жоғары білім стипендиясы» тағайындалды.
Неке және отбасы
Тейлордың әйелі, Дейзи Виктория Моррис, 1876 жылдың 28 қаңтарында Нью-Йорк штатының Хадсон қаласында дүниеге келген. Тейлор 1902 жылдың 21 наурызында Коннектикут штатының Ансония қаласында Моррисқа үйленді. Тейлор оны 1900 жыл шамасында Вустерде, оның әпкесі мен әкесімен бірге тұрғанда кездестірді. 1904 жылы Австралияда болғанда Тейлор мен оның әйелі жалғыз балаларына ие болды – қыз, олар оған 11 мамырда дүниеге келген Сидней қаласының құрметіне Рита Сидней деп ат қойды. Тейлор, оның әйелі және қызы саяхаттамаған кезде, олар Вустердегі Хобсон даңғылындағы үлкен үйде тұрды, оны Тейлор 1900 жылы сатып алған. 1910 жылы жарыстан зейнеткерлікке шыққаннан кейін және 1920 жылдары кәсіптік жобалары сәтсіз аяқталғаннан кейін Тейлор мен оның әйелі арасы суық болды. Ол 1930 жылы оны тастап, Нью-Йорк қаласына көшіп кетті. Шамамен сол кезде Тейлор Вустерден шығып, Чикагоға көшіп барды; ол әйелі мен қызын ешқашан қайта көрген жоқ. Тейлордың қызы 1925 жылы Бостонның Саргент мәдениет мектебін және 1936 жылы Чикаго университетін бітірді. Ол Батыс Вирджиния мемлекеттік университетінде дене шынықтыру пәнін оқытты. Ол 2005 жылы 101 жасында қайтыс болды; оның артында ұлы, Даллас С. Браун кіші және оның бес баласы қалды. Алғашқы альбомдар 1988 жылы Индиана штатының мұражайы мен тарихи орындарына тапсырылды.