Кіріспе
Велосипед жарысының түрі
Мэдисон – бұл тректік велосипед жарысының эстафеталық түрі, алғашқы Мэдисон Сквер Гарденнің (Нью-Йорк) құрметіне аталған. Француз тілінде "американдық жарыс" (course à l'américaine), ал испан және итальян тілдерінде "Американа" деп аталады.
Жарыс
"Мэдисон" жарысында әр команда басқа командалардан көп айналым жасауға тырысады. Жарыс барысында әр команданың велошабаншылары кезекпен жарысады, бір велошабаншы келесі командаласына жарыстың жүргізілуін тапсырады, демалады, сосын қайта жарысқа қосылады. Командалар әдетте екі, кейде үш велошабаншыдан тұрады. Кез келген уақытта команданың тек бір велошабаншысы жарысқа қатысады, ал ауыстырушы велошабаншыға қол тигізіп, жарыстың жүргізілуін қабылдауы керек. Бұл қолмен итеру түрінде болуы мүмкін, көбінесе шорттан итеру арқылы, немесе бір велошабаншы екіншісін қолмен жарысқа лақтыру арқылы. Әр велошабаншының жарыста қанша уақыт қатысатыны команда мүшелерінің шешіміне байланысты. Бастапқыда велошабаншылар бірнеше сағат немесе одан да көп уақыт жарысқанда, демалысқа шыққан велошабаншы ұйықтап немесе тамақтанып қайтатын. Бұл алғашқы алты күндік жарыстарда оңай болды, себебі велошабаншылар сағаттап бір-бірінен оқшаулауға тырыспайтын. Жарыстар қарқынды болған сайын, бір команданың екі велошабаншысы да бір уақытта жолға шыға бастады, біреуі жолдың төменгі бөлігіндегі қысқа сызықта жылдам жүрді, ал екіншісі жоғарырақ аймақта күтіп тұрып, өз кезегі келгенше жарысқа қосылған. Қазіргі заманғы алты күндік жарыстар күніне 12 сағаттан кем уақытқа созылады, ал "Мэдисон" жарысы енді тек бағдарламаның бір бөлігі болып табылады, сондықтан велошабаншылар жол бойында қалуға мүмкіндік алады. Тең ұпайлар жарыс барысында белгілі бір интервалмен өткізілетін спринттердегі орындарға берілген ұпайлар бойынша бөліседі. "Мэдисон" алты күндік жарыстардың маңызды бөлігі, бірақ ол Олимпиада ойындары сияқты жеке жарыс ретінде де өткізіледі. Оның жеке чемпионаты және мамандануға бейім велошабаншылары бар. UCI санкциялаған "Мэдисон" жарыстарының жалпы қашықтығы 5 км-ді құрайды.
Madison Racing атауының шығу тегі
Madison Racing термині негізінен президент Джеймс Мэдисонды құрметтеу мақсатымен берілген, жергілікті Нью-Йорк қаласы атауларының тізбегінен туындаған. Бұл жерде, сол кезде Нью-Йорк қаласына кіру және одан шығудың ең солтүстік және маңызды нүктесінде, бір шатыр салынды. Жақында қайтыс болған президенттің құрметіне бұл шатыр Мэдисон шатыры деп аталды. Мэдисон шатырының бұзылуынан кейін, оның орнында бүгінге дейін сақталған Мэдисон алаңы деп аталатын саябақ пайда болды. Содан кейін төрт спорттық арена өз аттарын Мэдисон алаңынан алды – олардың әрқайсысы бірінен кейін бірі Мэдисон Сквер Гарденс деп аталды. Алғашқы екеуі Мэдисон алаңының тікелей жанында орналасқан және одан өз аттарын алды. Екінші Мэдисон Сквер Гарденс (1890-1925) велосипед спорты үшін маңызды орынға айналды және нәтижесінде Мэдисон Ресинг деп аталған тректік велосипед жарыстарының пайда болуына себеп болды.
Олимпиада ойындары
Мэдисон 2000, 2004 және 2008 жылдары Олимпиада ойындары бағдарламасына ерлер үшін енген болатын, бірақ 2012 жылғы Лондон Олимпиадасына дейін, ішінара гендерлік теңдік принциптерін ескере отырып, әйелдер арасында осындай жарыс болмағандықтан, бағдарламадан шығарылды. 2017 жылдың маусым айында Халықаралық Олимпиада комитеті 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына Мэдисонды қайта қосатынын мәлімдеді. 2020 жылғы Ойындарда ерлер арасындағы Мэдисон жарысы қайта жандандырылды, сонымен қатар әйелдер арасындағы Мэдисон жарысы тұңғыш рет Олимпиада бағдарламасына енгізілді. Алғашқы әйелдер арасындағы жарысты Ұлыбритания командасынан Кэти Арчибальд пен Лора Кенни жеңіп алды.