Кіріспе
chembox
| Verifiedfields = өзгертілді
| Watchedfields = өзгертілді
| verifiedrevid = 450796811
| Name = Фосфор трихлориді
| ImageFile = Phosphorus trichloride 2D dimensions.png
| ImageName = Фосфор трихлориді
| ImageFile1 = Phosphorus trichloride 3D vdW.png
| ImageName1 = Фосфор трихлориді
| ImageFile2 = Phosphorus trichloride 25ml.jpg
| ImageSize2 = 250px
| IUPACName = Фосфор трихлориді
| SystematicName = Трихлорофосфан
| OtherNames = Фосфор(III) хлориді, Фосфор хлориді
| Section1 =
| Section2 = Chembox қасиеттері
| Formula = PCl3
| MolarMass = 137.33 г/моль
| Appearance = Түссізден сарыға дейін түтінді, коррозиялық сұйықтық
| ExternalSDS = ICSC 0696
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Қауіпті
| GHS ref =
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 4
| NFPA F = 0
| NFPA R = 2
| NFPA S = W
| FlashPt =
| LD50 = 18 мг/кг (егеуқұйрық, ауыз арқылы)
| IDLH = 25 ppm
| LC50 = 104 ppm (егеуқұйрық, 4 сағ) 50 ppm (теңіз шошқасы, 4 сағ) Содан кейін сол жылы ағылшын химигі Хамфри Дэви фосфорды хлор газында жағып, фосфор трихлоридін өндірді.
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 450796811
| Name = Phosphorus trichloride
| ImageFile = Phosphorus trichloride 2D dimensions. png
| ImageName = Phosphorus trichloride
| ImageFile1 = Phosphorus trichloride 3D vdW. png
| ImageName1 = Phosphorus trichloride
| ImageFile2 = Phosphorus trichloride 25ml. jpg
| ImageSize2 = 250px
| IUPACName = Phosphorus trichloride
| SystematicName = Trichlorophosphane
| OtherNames = Phosphorus(III) chloridePhosphorous chloride
| Section1 =
| Section2 = Chembox Properties
| Formula = PCl3
| MolarMass = 137.33 g/mol
| Appearance = Colorless to yellow fuming liquid corrosive
| ExternalSDS = ICSC 0696
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Danger
| GHS ref =
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 4
| NFPA F = 0
| NFPA R = 2
| NFPA S = W
| FlashPt =
| LD50 = 18 mg/kg (rat, oral)
| IDLH = 25 ppm
| LC50 = 104 ppm (rat, 4 hr)50 ppm (guinea pig, 4 hr) Later during the same year, the English chemist Humphry Davy produced phosphorus trichloride by burning phosphorus in chlorine gas.
Құрылымы мен спектроскопиясы
Оның тригональды пирамидалық пішіні бар. Оның 31P ЯМР спектрінде фосфор қышқылы стандартына қатысты +220 ppm шамасындағы бір жолақты сигнал байқалады.
Реакциялар
ПЦl3-дегі фосфор көбінесе +3 тотығу дәрежесінде, ал хлор атомдары -1 тотығу дәрежесінде болады деп есептеледі. Оның реакциялық қабілетінің көп бөлігі осы сипаттамамен үйлеседі.
Окистену
PCl3 – басқа фосфор қосылыстарын алуға қатысатын зат, ол фосфор пентахлоридіне (PCl5), тиофосфорил хлоридіне (PSCl3) немесе фосфор оксихлоридіне (POCl3) тотығуға ұшырайды.
PCl3 лиганд ретінде
PCl3, фосфор трифторлысы сияқты, координациялық химияда лиганд болып табылады. Мысалы, Mo(CO)5PCl3.
Қолданылуы
PCl3 тікелей емес PCl5, POCl3 және PSCl3 прекурсорлары ретінде маңызды, олар көптеген қолданыстарда, соның ішінде гербицидтерде, инсектицидтерде, пластификаторларда, майға қосылатын заттарда және оттықтарда қолданылады. Мысалы, PCl3 тотығу нәтижесінде POCl3 береді, ол трифенилфосфат және трикрезилфосфат өндірісінде қолданылады, олар ПВХ үшін оттық және пластификатор ретінде қолданылады. Олар сондай-ақ диазинон сияқты инсектицидтер жасауға қолданылады. Фосфонаттарға гербицид глифосат жатады. PCl3 Виттиг реакциясы үшін трифенилфосфинге және фосфит эфирлеріне прекурсор болып табылады, олар өнеркәсіптік аралық заттар ретінде немесе Хорнер-Вадсворт-Эммонс реакциясында қолданылуы мүмкін, бұл алькендерді жасаудың екі маңызды әдісі. Ол триоктилфосфин оксидін (TOPO) жасауға қолданылуы мүмкін, бірақ TOPO көбінесе тиісті фосфин арқылы синтезделді. PCl3 сондай-ақ органикалық синтезде тікелей реагент ретінде қолданылады. Ол бірінші және екінші спирттерді алкилхлоридтерге немесе карбон қышқылдарын ацилхлоридтерге айналдыру үшін қолданылады, бірақ тионилхлорид әдетте PCl3-ке қарағанда жоғары өнімділік береді.