Кіріспе

Кубалық плантация иесі (1819–1874) кубалық революционер, кубалық революциялық әскер (1819–1874)

Карлос Мануэль де Сеспедес де Кастильо (18 сәуір 1819, Баямо, испан Кубасы – 27 ақпан 1874, Сан-Лоренцо, испан Кубасы) – кубалық революциялық батыр және 1868 жылы Кубаның қарулы күштерінің бірінші президенті. Кубада плантация иесі болған Сеспедес өз құлдарын босатып, 1868 жылы Кубаның тәуелсіздігін жариялады, осылайша он жылдық соғыс (1868–1878) басталды. Бұл – тәуелсіздік үшін күрестің үш соғысының біріншісі болды, ал үшіншісі – Кубаның тәуелсіздік соғысы, 1898 жылы испан билігінің аяқталуына және 1902 жылы Кубаның тәуелсіздігіне әкелді. Кубаның тәуелсіздігіне жол ашқан іс-әрекеттері үшін ол онда "Отанның әкесі" деп танылады.

Он жылдық соғыс

Сеспедес Кубаның шығысында, Баямо маңындағы жер иесі және заңгер болды. Ол Испаниядан оралғаннан кейін 1844 жылы қант плантациясы бар Ла Демахагуа егістігін сатып алды. 1868 жылдың 10 қазанында ол Кубаның тәуелсіздігін жариялаған Grito de Yara (Яра дауысы) жасады, бұл Он жылдық соғыстың бастауы болды. Сол күні таңертең, құлдарға жұмыс уақыты келгенін хабарлаған құл қоңырауын соққаннан кейін, олар оның алдында бұйрық күтіп тұрды, және Сеспедес олардың барлығының енді еркін адамдар екенін, онымен және оның серіктерімен бірге Кубадағы испан үкіметіне қарсы соғысқа қосылуға шақырғанын жариялады. Ол Padre de la Patria (Отанның әкесі) деп аталады. 1869 жылдың сәуір айында ол Қарулы Куба Республикасының президенті болып сайланды. Он жылдық соғыс – Испаниядан тәуелсіздік алу және барлық құлдарды азат ету үшін жасалған алғашқы нақты әрекет болды. Соғыс екі топ арасында өтті. Шығыс Кубада темекі өсірушілер мен фермерлер, мулаттар мен бірқатар құлдармен бірігіп, батыс Кубаға қарсы күресті, онда көптеген құлдарды қажет ететін қант плантациялары және испан генерал-губернаторының күштері болды. Хью Томас соғысты криоллолар (Кубада туғандар) мен пенинсуларалар (Испаниядан жақында көшіп келгендер) арасындағы қақтығыс деп түйіндеді. Испан әскерлері мен пенинсуларалар, бай испан саудагерлерінің қолдауымен, бастапқыда қорғанысқа көшті, бірақ ұзақ мерзімде олардың артық ресурстары үстемдік етті. Сеспедес 1873 жылы биліктен төңкеріс арқылы құлатылды. Испан әскерлері оны 1874 жылдың ақпанында тау жасырында өлтірді, өйткені Кубаның жаңа үкіметі оған жер аударуға рұқсат бермеді және күзет беруден бас тартты. Соғыс 1878 жылы Занжон келісімімен аяқталды, ол келісімдер жасады: бүлікшілермен бірге соғысқан барлық құлдар мен қытайлықтардың босатылуы, саяси қылмыстар бойынша қудаланбау, бірақ барлық құлдарға еркіндік және тәуелсіздік берілмеді. "Грито де Яра" жеткілікті нәтиже бермеді, бірақ ол ұзаққа созылатын жанғыш фитильді тұтандырды. Осыдан алынған сабақтар Кубаның тәуелсіздік соғысы кезінде тиімді пайдаланылды.

Жеке өмір

1819 жылы Баямода қант өндірумен айналысатын отбасында дүниеге келген ол Гавана университетінде оқып, 1840 жылы бітірді. Заңгерлік білімін жалғастыру ниетімен Испанияға көшіп барған ол революциялық және үкіметке қарсы қызметтерге қатысып, тұтқындалып, Францияға жер аударылды. Кубаға оралғаннан кейін, аралдың тәуелсіздігіне қол жеткізудің жалғыз жолы – метрополияға әскери күшпен қарсы тұру екеніне көз жеткізіп, отаршылдық режимге қарсы шығушылармен, оның ішінде Сальвадор Циснерос Бетанкур, Бартоломе Масо және Педро Фигередомен байланыс жасады. Қарсыластардың көпшілігі, өзі Сеспедес сияқты, аралдың шығыс бөлігіндегі қант плантацияларында қоныстанған, дәстүрлі түрде кедей және дамымаған отбасылардан шыққан еді. Сеспедес екі рет үйленді және екі сүйіктісі болды, олардан балалары да болды. 1839 жылы ол өзінің туысы Мария дель Кармен де Сеспедес и дель Кастильоға үйленді, олардан Мария дель Кармен, Оскар және Карлос Мануэль де Сеспедес и Сеспедес туды. Оның бірінші әйелі 1867 жылы туберкулезден қайтыс болды, ал 1869 жылы ол екінші рет Ана Мария де Кесада и Лоиназға (1843–1910) үйленді, олардан 3 бала – Оскар, егіздер Глория (1871–?) және Карлос Мануэль де Сеспедес и Квесада (1871–1939) дүниеге келді. Карлос Мануэль де Сеспедес и Квесада 1933 жылы Герардо Мачадо құлатылғаннан кейін қысқа мерзімге Куба президенті болды. Оның екі некесі арасында ол Канделярия "Камбула" Акоста и Фонтеньмен (1851 жылы туған) қарым-қатынаста болды, ол оның плантациясының бригадирі Хуан Акоста мен әйелі Консепсьон Фонтейн и Сегрераның 17 жастағы қызы еді. Сеспедес Камбулаға Куба үшін тіккен алғашқы туды жасауды тапсырды. Камбуладан оның Кармен де Сеспедес и Акоста (1869 жылы туған) деген қызы болды. Олардың қауіпсіздігін ойлап, ол жүкті Камбула мен қызын Ямайкаға көшірді. 1872 жылы олардың ұлы Мануэль де Сеспедес И Акоста Кингстонда дүниеге келді. Сан-Лоренцода қайтыс болғанға дейін Карлос Мануэль Франсиска (Панчита) Родригес есімді жесірмен танысты. Карлос Мануэль мен Панчита ғашық болды және олардан Мануэль Франсиско де Сеспедес и Родригес деген ұл туды. Ол испандықтардың ату жасағынан қаза тапқан екінші ұлы Оскардың есімімен бесінші ұлын Оскар деп атады. Испан билігі Оскардың өмірін Куба Республикасының Қарулы президенті лауазымынан Сеспедестің отставкасына алмастыруды ұсынды (оның ұлы Карлос Мануэль де Сеспедес И Кинтананы, 1933 жылы президент Мачадо елден қашқаннан кейін Куба президенті етіп тағайындамаған). Ол Оскардың жалғыз ұлы емес екенін, өйткені ол бастаған революция үшін қаза тапқан әрбір кубалық та оның ұлы екенін мәлімдеді. Соғысқа дейін ол музыкант болған және "Баямеса" атты романтикалық әннің авторы болған. Сонымен қатар, ол өзінің алыс туысы Урсула Сеспедестің жұмысын қолдап, тіпті оның бір шығармасына кіріспе жазған. Оның суреті 1960 жылға дейін Кубаның 10 песолық банкнотасында бейнеленген, содан кейін 100 песолық банкнотаға көшірілді. Камагуэй провинциясындағы муниципалитет Карлос М. де Сеспедес оның құрметіне аталған.