Кіріспе

Уильям Одлинг (William Odling, FRS; 5 қыркүйек 1829 жылы Саутварк, Лондон – 17 ақпан 1921 жылы Оксфорд) – ағылшын химигі, периодикалық кесте жасауға үлес қосқан. 1860 жылдары Одлинг, көптеген химиктер сияқты, элементтерді жіктеу жұмыстарын жүргізді, бұл күш-жігер ақырында элементтердің периодтық кестесіне әкелді. Ол атомдық салмақтар мен химиялық қасиеттердің периодты қайталануымен қызығушылық танытты. Уильям Одлинг пен Лотар Мейер Дмитрий Менделеевтің алғашқы кестесіне ұқсас, бірақ оны жақсартылған кестелер құрды. Одлинг жеті элементтен тұратын қайталама бірліктерді пайдаланып элементтер кестесін жасады, ол Менделеевтің алғашқы кестесімен керемет ұқсастықтарды көрсетеді. Топтар көлденең орналасқан, элементтер атомдық салмағының өсу ретімен тізімделген, ал жаңадан ашылмаған элементтерге арналған бос орындар бар. Сонымен қатар, Одлинг теллур-йод мәселесін шешіп, тіпті таллий, қорғасын, сынап және платинаны дұрыс топтарға орналастыруға қол жеткізді – бұл Менделеевтің алғашқы әрекеттерінде орындалмаған. Дегенмен, Одлинг танымалдыққа ие бола алмады, себебі ол Лондон химиялық қоғамының хатшысы ретінде Джон Александр Рейна Ньюлендстің өзінің периодтық кестесін жариялау әрекеттерін жоққа шығаруға ықпал еткен деген күдік бар. Оның танылмаған жұмыстарының бірі – 1855 жылы Корольдік институтында оқыған «Көмірсутектердің құрылысы» атты лекциясындағы ұсынысы, онда ол көміртек үшін метан түрін ұсынды (Корольдік институтының еңбектері, 1855 жыл, 2-том, 63-66 беттер). Август Кекуле 1857 жылы осыған ұқсас ұсыныс жасады, содан кейін сол жылдың соңындағы мақаласында көміртек төртвалентті элемент екенін айтты.

Мансап

Одлинг 1850 жылы Сент-Бартоломей ауруханасының медициналық мектебінде химия оқытушысы және Гай ауруханасының медициналық мектебінде демонстратор болып жұмыс істеді. 1868 жылы Сент-Бартоломейден кетіп, Корольдік институтта химия профессоры болды, онда 1868 және 1870 жылдары көміртегінің химиялық өзгерістері және күю, жанбау тақырыптарында Корольдік институттың Рождестволық лекциясын оқуға шақырылды. 1872 жылы ол Корольдік институтын тастап, Уэйнфлет химия профессоры және Оксфордтың Вустер колледжінің мүшесі болды, ол 1912 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қызмет етті. Одлинг сонымен қатар Лондон химиялық қоғамының мүшесі (1848–1856), құрметті хатшысы (1856–1869), вице-президенті (1869–1872) және президенті (1873–1875) болды, ал Химия институтында цензор (1878–1880 және 1882–1891), вице-президент (1878–1880 және 1888–1891) және президент (1883–1888) қызметтерін атқарды. 1859 жылы ол Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, ал 1875 жылы Нидерландының Лейден университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды.