Кіріспе

Әлемнің жағалау аймақтарында кездесетін балшық түрі. Теңіз балшығы – әлемнің жағалау аймақтарында кездесетін балшық түрі. Солтүстік, мұздықтан босаған аймақтарда, ол кейде жылдам балшыққа айналуы мүмкін, ол көшкінге себеп болатынымен әйгілі. Теңіз балшығы – бұл топырақтың бөлшегі, ол бөлшек мөлшері класына жатады, әдетте USDA жіктемесімен 0,05 мм құм, 0,05-0,002 мм лай және 0,002 мм-ден кіші балшық болып бөлінеді. Осы мөлшердегі бөлшектер теңіз жүйесінде, балшықтың эрозиясы мен мұхитқа тасымалдануы арқылы шөгіндіге түседі. Топырақ бөлшектері суда ерігенде, құмға бірінші кезекте гравитация күші әсер етеді, ал лай мен балшық ерітіндіде әлі де сөгіп жүреді. Бұл сондай-ақ тұмандылық деп аталады, онда сулы ерітіндіде қалқып жүзетін топырақ бөлшектері тұманды қоңыр түс жасайды. Бұл балшық бөлшектері терең теңіз жазығына жеткізіліп, онда балшықтың жоғары пайыздық үлесімен шөгіндіге түседі. Балшық мұхит түбіне шөгіп қалғаннан кейін, ол флоккуляция деп аталатын процесс арқылы құрылымын өзгерте алады, бұл процесс ұсақ бөлшектердің бірігіп немесе ұйысуына себеп болады. Бұл шетімен шетке немесе шетімен бетке қарай флоккуляция болуы мүмкін, бұл жеке балшық бөлшектерінің бір-бірімен өзара әрекеттесуімен байланысты. Балшықтар флоккуляциядан басқа, өз құрылымын агрегаттау немесе өзгерту арқылы да өзгерте алады.

Ғимараттардың іргетастарына әсері

Теңіз балшығының ісінуі бірнеше жылдың ішінде ғимараттардың негізін қиратуы мүмкін. Құрылыс алаңындағы климат жағдайларының өзгеруіне байланысты теңіз балшығынан жасалған төсеме (негіз ретінде) аз беріктікке ие болады және көп күтімді қажет етеді. Дегенмен, қарапайым сақтық шаралары қауіпті едәуір азайта алады. Осы оң катионды басқа катионмен алмастыру нәтижесінде каолинит, монтмориллионит, смектит және иллит сияқты түрлі балшықтар пайда болады. Бұл теңіз балшықтарында мұхит суының катионға толы болуына байланысты жүзеге асады, бұл балшықтың теріс зарядты жеңіп, оның катионын азырақ оң зарядтысымен алмастыруды жеңілдетеді. Осы теңіз балшықтары жылдам балшықтар деп аталады, олар эрозияға бейімділігімен танымал. Мұндай жылдам балшықтың жарқын мысалы Тынық мұхитының солтүстік-батысында кездеседі. Олар "көк шөгінді" деп аталады, ол балшық пен меланжтың (жасыл тас, базальт, херт, тақтатас, құмтас, шифер) қоспасынан тұрады, және аккрециялық жиек арқылы жоғары көтерілген. Егер осы жылдам балшықтардың үстіне құрылыс салынатын болса, олардың тұрақсыздығынан және қаныққан кезде сұйылатындықтан, массалық сырғуларға себеп болатындықтан, олармен байланысты жоғары тәуекел факторы бар. Басқа теңіз балшықтары бүкіл әлемде керамика, құрылыс материалдары, оның ішінде саз сияқты әртүрлі мақсаттарда қолданылады. Топырақтағы балшық қабаттары, су өткізбейтін қабат ретінде қолданылатын болса, қоқыс полигондары мен химиялық төгілулер үшін өте маңызды, себебі олар ауыр металдарды жоғары деңгейде сіңіре алады. Адамдар осы балшықты пайдалану үшін, олар эрозияға ұшырап, мұхит түбіне шөгіп, содан кейін тектоникалық белсенділік арқылы құрлыққа көтерілуі керек. Сингапурдағы Марина бөгетін салу кезінде теңіз балшығы табылған. Николл тас жолының құлауына бірнеше жыл бұрын теңіз балшығы себеп болғандықтан, құрылыс тобы Марина бөгетінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін барлық теңіз балшығын алып тастады. Кейіннен олар теңіз суымен араласқан теңіз балшығын жер астында да тапты. Теңіз балшығының тудырған геотехникалық проблемаларын әртүрлі жерді жақсарту техникалары арқылы шешуге болады. Теңіз балшығын цемент немесе ұқсас байланыстырғыш материалмен белгілі пропорцияда араластыру арқылы тығыздауға болады. Теңіз балшығын фарфор және ағаш өңдеу сияқты түрлі салалардың қалдықтарын пайдалану арқылы тұрақтандыруға болады. Бұл әдіс көбінесе теңіз балшығы негіз ретінде қолданылатын автомобиль жолдарында қолданылады.