Кіріспе
Азаматтық істер (АҚ) – Біріккен Ұлттар Ұйымы және әскери мекемелер (мысалы, АҚШ әскері) қолданатын термин, бірақ әрбір жағдайда оның мақсаты әртүрлі.
Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік операцияларындағы азаматтық істер
БҰҰ бейбітшілік операцияларындағы азаматтық істер жөніндегі офицерлер – миссияның жергілікті үкіметтік лауазымдармен, азаматтық қоғаммен және халықаралық қауымдастықтағы басқа да азаматтық әріптестермен өзара іс-қимылдың көбінесе алдыңғы қатарында тұратын азаматтық персонал мүшелері. «Азаматтық істер бөлімдері бейбітшілікті сақтау мандаттарын ел жүзінде іске асыруды жеңілдету және халық пен үкіметті тұрақты бейбітшілікке қолайлы жағдайлар мен құрылымдарды нығайту үшін әлеуметтік, әкімшілік және ұлттық-аумақтық саяси деңгейлерде жұмыс істейді». «Азаматтық істер компоненттері БҰҰ Бейбітшілікті сақтау жөніндегі департамент басқаратын көптеген бейбітшілік миссияларында жұмыс істейді және сонымен қатар Саяси істер департаменті басқаратын көптеген арнайы саяси миссиялардың да құрамында болады. Азаматтық істер жөніндегі офицерлер көбінесе жергілікті деңгейде орналасады, онда олар БҰҰ миссиясы мен жергілікті билік органдары мен қауымдастықтар арасындағы байланыс звеносы болып табылады. Азаматтық істер компоненттері ел жүзінде бейбітшілік процестерін консолидациялау үшін қажетті әлеуметтік және азаматтық жағдайларды нығайту үшін жұмыс істейді және көп өлшемді бейбітшілік операцияларының маңызды функциясы болып табылады. 2013 жылдың ортасына дейін әлемдегі 13 БҰҰ бейбітшілік операцияларында шамамен 700 азаматтық істер жөніндегі офицер жұмыс істеді. Азаматтық істер компоненттері БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің нақты бейбітшілік миссиясына берген мандатына байланысты үш негізгі рөлдің бірін немесе бірнешесін орындайды. Әрбір рөлде азаматтық істер жұмысы басқа да түрлі актерлердің жұмысымен байланысады, оларды қолдайды және олардан пайдаланады. Мандатқа байланысты үш негізгі рөл: 1) жергілікті деңгейде миссияаралық өкілдік, мониторинг және жеңілдету; 2) сенімділікті арттыру, қақтығыстарды басқару және келісімге қол жеткізуді қолдау; және 3) мемлекеттік билікті қалпына келтіру және кеңейтуді қолдау.
Officers are usually deployed at the local level, where they serve as the link between the UN mission and local authorities and communities. Civil affairs components work countrywide to strengthen the social and civic conditions necessary to consolidate peace processes and are a core function of multi dimensional peacekeeping operations. As of mid 2013, there were approximately 700 Civil Affairs Officers in 13 UN Peacekeeping Operations worldwide. Civil Affairs components perform one or more of three core roles, depending on the UN Security Council mandate given to a particular peacekeeping mission. In each role the work of Civil Affairs intersects with, supports and draws upon the work of a variety of other actors. Depending on the mandate, the three core roles are 1) Cross mission representation, monitoring and facilitation at the local level; 2) Confidence building, conflict management and support to reconciliation; and 3) Support to the restoration and extension of state authority.
БҰҰ бейбітшілік операцияларындағы азаматтық істердің негізі
1991-1993 жылдар аралығында Орталық Америкада және Камбоджада кейіннен «азаматтық істер» деп аталатын құбылысқа қадамдар жасалды. Мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Камбоджадағы ауысу билігінің (UNTAC) азаматтық әкімшілік бөлімі Камбоджадағы әкімшілік құрылымдарды – қоғамдық қауіпсіздіктен қаржы және ақпарат салаларына дейін – бақылауға жауапты болды. Дегенмен, «азаматтық істер» деп ресми түрде танылған алғашқы бөлім 1992 жылы құрылды, ол БҰҰ Қорғау күштерінің (UNPROFOR) бұрынғы Югославиядағы мандатына байланысты болды. Азаматтық істер жұмысының дамуы мен өсуі көп өлшемді бейбітшілік операцияларының дамуының маңызды бөлігі болды. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін және мемлекетішілік қақтығыстарға жауап беру үшін қажетті бейбітшілік операцияларының көбеюімен, БҰҰ күрделі азаматтық міндеттерді шешуге көбірек тартылды. Бұл осы уақытқа дейін азаматтық бейбітшілік сақтаушылардың жұмысын сипаттаған саяси актерлермен байланыс орнатудың қарапайым рөлінен және «жақсы ниет» жұмысынан асып түсті. БҰҰ миссиясындағы азаматтық істер жөніндегі алғашқы директор (1992 жылғы UNPROFOR) Седрик Торнберри осы жаңа, кеңейтілген рөлді былай сипаттады:
conflict, the UN was increasingly asked to tackle complex civilian tasks. These went beyond the quite limited role of liaising with political actors and the “good offices” work that had characterized civilian peacekeepers until that point. Cedric Thornberry, the first Director of Civil Affairs in a UN mission (UNPROFOR in 1992), described this new broader role as follows:
БҰҰ-ның «азаматтық істер» терминін толық түсіну үшін, ең алдымен 1989 және 1992 жылдар аралығында құрылған миссиялардың көпшілігі, әсіресе, бұрынғылардан сапалық жағынан ерекшеленетінін түсіну маңызды. Олардың көпшілігі ғана емес, үлкен болды – олар 1947-1988 жылдардағы стандарттық рөлдерге қосымша көптеген міндеттерді орындауға тиіс болды. БҰҰ-ның міндеті тек бақылаумен ғана шектелмей, бейбітшілікті белсенді түрде орнатуға айналды. [ ] Намибия, Орталық Америка және Камбоджадағы ірі операциялардың тізбегімен БҰҰ тек бейбітшілік орнату ғана емес, сонымен қатар бүкіл елде қайта құру және ұлттық келісім процестерін жүргізуге міндетті болды. Олардың міндеті, жалпы алғанда, ұзақ жылдар бойы соғысқа ұшыраған, терең бөлінген қоғамдарды үйлестіру немесе біріктіру және бұрынғы зорлық-зомбылық орнында демократияны орнату болды. Бөлінген қоғамдарды біріктіруге және мемлекеттердің заңды билікті жүзеге асыруына көмектесу – осы маңызды тақырыптар бүгінгі азаматтық істердің маңызды рөлінің құрамында болып табылады. 1990 жылдары азаматтық істердің шағын бөлімдері Кипр, Тәжікстан және Грузиядағы миссияларға қосылды. Сол онжылдықтың соңында Косово мен Шығыс Тиморға бейбітшілік сақтау операцияларына берілген мандаттарды іске асыру үшін азаматтық істердің маңызды бөлімдері орналастырылды. Бұл жағдайларда азаматтық істер бөлімдері тиімді әкімшілік құруға және өзін-өзі басқару қабілетін арттыруға қолдау көрсетуге міндетті болды. 2000 жылдардың басында бейбітшілік миссияларына ірі азаматтық істер бөлімдерін орналастыру көбейді. Әрқайсысының жергілікті деңгейде бейбітшілік мандатын іске асыруда өзінің ерекше бағыты мен үлесі болды, бірақ олардың барлығы қарапайым азаматтармен байланысты нығайтуға, бейбітшілікке қолайлы әлеуметтік жағдайларды дамытуға қолдау көрсетуге және жалпы жергілікті деңгейде жеңілдету рөлін атқаруға бағытталған.
executive mandates that were given to peacekeeping operations at that time. In these cases civil affairs components found themselves mandated to establish effective administrations and to support capacity building for self government. The start of the 2000s saw a surge in the deployment of large civil affairs components to peacekeeping missions. Each one had its own unique focus and contribution to make in implementing peace mandates at the local level, but each was there to
strengthen links to ordinary citizens, as well as to support the development of social conditions conducive to peace and provide an overall facilitation role locally.
Азаматтық істердің жаңа онжылдықтағы дамуы
2008 жылы БҰҰ-ның Бейбітшілік сақтау операциялары және Далалық қолдау департаменттері алғаш рет азаматтық істердің алуан түрлі жұмысын анықтайтын және түсіндіретін саясаттық директиваны әзірлеп, таратып берді. Бұл осы Оқулықты әзірлеуге негіз болды, сондай-ақ азаматтық істер бөлімдерінің күшті, жақсы оқытылған және тиімді жоспарланған болуын қамтамасыз ету үшін оқыту және жұмысқа орналастыру профильдерін жасады. Бұл институционалдық құрылымды әлемдік қауіпсіздік ортасындағы өзгерістерді талдау нәтижесінде одан әрі дамыту қажет. Мысалы, Дүниежүзілік банктың 2011 жылғы Дүниежүзілік даму есебінде көптеген елдердің зорлық-зомбылық пен кедейлік цикліне түсіп қалғаны көрсетілді. Сондай-ақ, онда соғысқа емес, басқарудың нашарлығы мен заң үстемдігінің жоқтығына байланысты зорлық-зомбылықтан зардап шегушілердің саны артып бара жатқаны анықталды. Әлемдік қауіпсіздік ортасындағы осы өзгерістер нәтижесінде мандаттарда басқару, заң үстемдігі және институт құрудан бастап ерте бейбітшілік құру мен зорлық-зомбылықтан азаматтарды қорғауға дейінгі кең ауқымды тақырыптық және өзара байланысты мәселелер бойынша жоғары деңгейде азаматтық қатысу талап етілуде. Бейбітшілік сақтау саласында, осы жаңа мәселелердің арасында ерекше атап өтуге лайық – азаматтарды қорғау, ол араласу туралы халықаралық пікірталас аясында маңызды бөлікке айналды. Бұл 2011 жылдың басында Ливия Араб Джамахириясы және Кот-д’Ивуар, ал бұрын Конго Демократиялық Республикасы және Дарфурдағы халықаралық диалогта көрінді. Азаматтарды қорғау, Қауіпсіздік Кеңесінің БҰҰ бейбітшілік сақтау мандаттарына енгізгеннен кейін, ерекше мандатқа ие болды. Азаматтық істердің осы мәселе бойынша мандатты жүзеге асырудағы біріктірілген және үйлестірілген тәсілдің алдында тұратыны күтілуде. Сонымен қатар, 2000-шы жылдардағы күшті өсімге байланысты мандатталған көптеген бейбітшілік сақтау операциялары әскери күштерін азайта бастағандықтан, БҰҰ дамуын жалғастырып, «бейбітшілік құрудың» азаматтық өлшеміне және қақтығысқа қайта оралмау роліне көбірек назар аударуда. Мұнда азаматтық істердің бейбітшілік сақтау және саяси миссиялар аясында маңызды рөлі бар – қақтығысқа себеп болатын факторларды азайту және жергілікті билік пен қауымдастықтарды тарту және қолдау арқылы БҰҰ орналасқан астаналардан тыс жерлерде де маңызды нәтижелерге қол жеткізу. Осы контексте жергілікті деңгейде болуға баса назар аудару, БҰҰ-ның өз жұмысының қақтығыстан кейінгі елдердің қарапайым азаматтарының мүдделері мен алаңдауларына шынайы жауап беруін қамтамасыз ету үшін маңызды. Осылайша олардың келісімін қамтамасыз етуге және бейбітшілік үшін тұрақты жағдайлар жасауға көмектеседі. Осы өзгеріп келе жатқан рөлдер мен осы салаларда жұмыс істейтін әртүрлі серіктестер мандаттың мақсаттарына тиімді қол жеткізу үшін серіктестік пен ынтымақтастықты күшейту қажеттілігін және мүмкіндігін туғызады. Сонымен қатар, БҰҰ-ның қақтығыстарға жауап беруі үшін осы күрделі және көп өлшемді үрдістердің пайда болуымен, оларға тиімді жауап беру үшін тиісті және қол жетімді ресурстарды анықтау және ұсыну да дамуы керек. Конфликттен кейінгі азаматтық әлеует жөніндегі Жоғары кеңестің баяндамасында көрсетілгендей, бұл қиындықтар жедел, үйлестірілген және қажет болған жағдайда мамандандырылған азаматтық жауап беруді, сондай-ақ Дүниежүзілік банк, БҰҰ Даму бағдарламасы (БҰҰДП) және Африка Одағы (АУ) сияқты ұйымдар арасындағы серіктестікке назар аударуды талап етеді. Азаматтық әлеуетті қарау барысында анықталған басты мәселелердің бірі – ұлттық әлеуетті жақсырақ анықтау және қолдау қажеттілігі. «Біріккен Ұлттар Ұйымы мүше мемлекеттермен тығыз серіктестікте гуманитарлық және бейбітшілік сақтау операцияларында табысқа жетті. Бірақ халықаралық қауымдастық тұрақты бейбітшілік үшін қажетті ұлттық әлеуетті қолдау және дамытуда аз табысқа жетті». Азаматтық істер бөлімдері азаматтық қоғам мен жергілікті биліктегі ұлттық әлеуетті анықтау және қолдау, соның ішінде жергілікті деңгейдегі дауыстардың ұлттық деңгейдегі бейбітшілік процестерінде естілуін қамтамасыз ету арқылы маңызды рөл атқарады. Жалпы алғанда, халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздіктің өзгеріп жатқан ортасында азаматтық істер бөлімдерінің маңызды артықшылығы – олардың икемділігі және Қауіпсіздік Кеңесінің мандаттарындағы кең ауқымды талаптар мен күтулерге икемді жауап беру қабілеті. Бұл икемділіктің бір аспектісі – жергілікті деңгейдегі басқа халықаралық серіктестердің қолжетімділігіне және болуына байланысты назарды аудару қабілеті, әсіресе жоғары мамандандырылған салалардағы сарапшылары барлар. Азаматтық істер осы серіктестерді олардың ең қажетті жерлерінде және уақыттарында жұмылдыруда маңызды рөл атқара алады. Бұл тиімді модель, өйткені елдің барлық жерінде мамандандырылған сарапшылардың толық құрамын ұстаудың қымбаттығы мен қажетсіз шығындарынан сақталады. Сондай-ақ, бұл жергілікті деңгейдегі қолдаудың қажеттіліктерге негізделгенін қамтамасыз етуге көмектеседі, емес, белгілі бір қызмет немесе ресурс қолжетімді болғандықтан ғана ұсынылмайды. Азаматтық істер БҰҰ-ның қақтығысқа жауап беруінің және елдер мен қауымдастықтарға зорлық-зомбылық циклінен шығуға көмектесу үшін қажетті процестерді, құрылымдарды, қарым-қатынастарды және сенімді құруының алдында тұратыны күтілуде.
of law and institution building through to early peacebuilding and protection of civilians from threats of violence. For peacekeeping, of particular note among these emerging issues is the protection of civilians, which has increasingly become a major part of the international discourse around intervention. This was demonstrated in the international dialogue on both
Libyan Arab Jamahiriya and Ivory Coast in early 2011 and earlier in the Democratic Republic of the Congo (DRC) and Darfur. Protection of civilians has also increasingly become a specific mandated task, after inclusion in eight UN peacekeeping mandates by the Security Council. It can be expected that civil affairs will be at the forefront of an integrated and coordinated approach to mandate delivery on this issue, in terms of civilian and government engagement on the ground. Meanwhile, as many peacekeeping operations mandated as part of a surge during the 2000s are starting to draw down their military presence, the UN continues to evolve, transitioning towards an increased focus on the civilian dimension of ”peacebuilding” and its role in avoidance of a return to conflict. Here, civil affairs has a key role to play –
within both peacekeeping and political missions – by ensuring that efforts to mitigate conflict drivers and to engage and support local government and communities have meaning on the ground outside the capitals in which the UN is deployed. A continued focus on local presence in these contexts is key if the UN is to ensure that its work genuinely responds to the priorities and concerns of ordinary citizens within postconflict countries, thereby helping to ensure their consent and to create durable conditions for peace. These evolving roles, and the range of partners working in related fields and capacities, all create the need – and potential – for increased partnership and cooperation, to ensure that mandate aims progress effectively. Similarly, as these complex and
multidimensional trends for the UN response to conflict emerge, the identification and provision of appropriate and available resources to respond to them effectively must also evolve. As indicated in the report of the Senior Advisory Group on Civilian
capacity in the aftermath of conflict, these challenges will require a nimble, harmonized and, where necessary, specialized civilian response, as well as a focus on partnership across organizations such as the World Bank, United Nations Development Programme (UNDP) and regional organizations such as the African Union (AU). One of the major issues identified in the review of civilian capacities is the need to be able to better identify and support national capacities. As the review states: “The United Nations has seen success in humanitarian operations and peacekeeping, built on a strong partnership with Member States. But the international community has had less success in supporting and enabling the national capacities that are essential for an enduring peace.”19 Civil affairs components have a key role to play in identifying and supporting national capacities, within civil society and local government, including through helping to ensure that voices from the local level are heard in nationally led peacebuilding processes. Overall, in the evolving environment of international peace and security, a key asset of civil affairs components is their agility and their capacity to respond flexibly to the wide range of demands and expectations within Security Council mandates. One aspect of this flexibility is their ability to direct their focus depending on the availability and presence of other international partners at the local level, particularly those with expertise in highly specialized areas. Civil affairs can play an important role in mobilizing these partners in places and at times where they are most needed. This is a cost efficient model, given the prohibitive and unnecessary expense of having a full complement of specialized expertise available in each locality around the country at all times. It also helps to ensure that local level support is need driven, rather than simply
provided because a particular service or resource happens to be available. Civil affairs can be expected to remain at the forefront of the UN response to conflict, and to building the processes, structures, relationships and trust required to assist countries and communities to break the cycle of violence.
Негізгі рөл 1: Жергілікті деңгейдегі тапсырмалар аралық өкілдік ету, бақылау және жәрдемдесу
Миссияаралық өкілдік, бақылау және көмектесу көптеген миссияларда, әдетте миссияның өмірлік циклы бойында жүзеге асырылады. Көп жағдайда азаматтық істер БҰҰ миссиясы мен қоғам арасындағы ең маңызды байланыс құралы болып табылады, бұл жергілікті/аймақтық билік органдарымен ғана емес, сонымен қатар азаматтық қоғамның ең кең мағынасындағы өкілдерімен де байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Жергілікті халықпен көптеген байланыстар арқылы азаматтық істер миссияға үкімет пен саяси партия басшылығымен жоғары деңгейдегі байланыстардан асып, елдің жағдайын сезінуге көмектеседі. Бұл миссияның әлеуметтік-саяси ахуалды түсінуін тереңдетіп, талдаудың ұлттық өкілдердің мұқият айтылған пікірлерінен тыс жүзеге асуына және аймақтық және жергілікті факторлардың ұлттық келіссөздерге немесе басымдықтарды белгілеу процесіне енгізілуін қамтамасыз етеді. Өз кезегінде, жергілікті қоғамдық ұйымдар мен топтар азаматтық істер арқылы миссияға қол жеткізу мүмкіндігіне ие болады, олар оны алыс және әскерилендірілген деп қабылдауы мүмкін. Азаматтық істер – көпір болуы мүмкін, яғни бұрын қатаң күзетілетін миссия қақпаларына жақындасуға батылы келмейтін және миссияның азаматтық немесе әскери басшылығымен пікір алмасуды сұрамайтын топтар енді БҰҰ-ға өтініш беруші емес, қонақ ретінде келе алады. Мұндай әңгімелер миссияны дамытуға септігін тигізеді, ал азаматтық істер жөніндегі мамандар мұндай диалогты ұйымдастыруда ең тиімді көмекшілер болып табылады.
not just in terms of the local/regional authorities but also civil society in its broadest sense. Through its multiple interactions with the local population, civil affairs provides the mission with the pulse of the nation beyond the high level contacts with government and political party leadership. This helps to nuance the mission's understanding of the sociopolitical climate, allowing analysis to move beyond the carefully articulated positions of national spokespeople and representatives, and to ensure that regional and local considerations are integrated into national negotiations or priority setting processes. In return, local communities and groups have an opportunity through civil affairs to access the mission, which they may perceive as distant and militarized. Civil affairs can be a bridge, which means that groups who previously would not have dared to approach the heavily guarded mission gates and ask for a discussion with the mission field leadership, civilian or military, can now approach the UN as guests rather than supplicants. The mission is inevitably enriched by this kind of dialogue and Civil Affairs Officers are often the best facilitators of it.
Негізгі рөл 2: Дағдарыстарды басқару, сенім қалыптастыру және саяси кеңістікті дамытуға қолдау көрсету
Дау-жанжалды басқару, сенімді нығайту және саяси кеңістікті дамытуға қолдау көрсету – БҰҰ бейбіт сақтау операциясының негізгі бөлігі және азаматтық істер жұмысының орталық мәселесі болып табылады. Осы рөлі арқылы азаматтық істер тұрақты бейбітшілікке қолайлы әлеуметтік және азаматтық ортаның қалыптасуын белсенді түрде қолдайды, сондай-ақ бейбіт процеске халықтың қатысуын және сенімін арттырады. Азаматтық істер көбінесе осы саладағы жұмыстың жетекші құрамдас бөлігі болып табылады, бірақ бұл шараларды әдетте миссияның басқа құрамдас бөліктерімен, БҰҰ агенттіктерімен, сондай-ақ жергілікті және халықаралық әріптестермен бірлесіп жүзеге асырады. Миссия шеңберінде полиция, әскери құрамдас бөліктер және саяси істер, ақпарат тарату және адам құқықтары сияқты басқа да азаматтық құрамдас бөліктер осы саладағы мақсаттарға түрлі жолдармен үлес қоса алады.
conditions conducive to sustainable peace, and promotes popular engagement and confidence in the peace process. While often the lead component in this area of work, civil affairs usually undertakes these activities in partnership with other mission components, as well as UN agencies and local and international partners. Within the mission, police and military components and other civilian components, such as political affairs, public information and human rights, may all contribute in one way or another to objectives in this area.
Негізгі рөл 3: Мемлекеттік билікті қалпына келтіру мен кеңейтуді қолдау
Мемлекеттік билікті қайта орнату нәзік мемлекеттерді тұрақтандырудың маңызды элементі және бейбітшілікті сақтау мен құрудың қажетті шарты ретінде көбірек мойындалуда. Бұл БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің көптеген соңғы қарарларында айқын көрініс тапты, соның ішінде, мысалы, 1974 (2011) қарарында Ауғанстан Үкіметіне «әкімшілдік басқаруды жақсартуға» және «жақсы басқаруды қамтамасыз ету үшін заңнамалық және мемлекеттік басқару реформасын жалғастыруға» шақырылды. Ал Гаити жағдайында Қауіпсіздік Кеңесінің 1892 (2009) қарары «MINUSTAH-ты, оның мандатына сәйкес, өзін-өзі қамтамасыз ететін мемлекеттік институттарды нығайту үшін осындай қолдау көрсетуді жалғастыруға шақырады, әсіресе Порт-о-Пренстен тыс аймақтарда, соның ішінде негізгі министрліктер мен мекемелерге арнайы сараптама ұсыну арқылы». Ерекше жағдайларда Қауіпсіздік Кеңесі бейбітшілік сақтайтын миссияларға мемлекеттік әкімшілік және заңнамалық функцияларды уақытша қабылдауға рұқсат берді, Косово мен Шығыс Тимор мысалында болғандай. Дегенмен, осы екі миссия құрылған жағдайлардың ерекшелігін және атқарушы мандаттардың, әдетте, аумақта толыққанды жұмыс істейтін мемлекеттік институттар болмаған жағдайларда соңғы шара ретінде қарастырылатынын атап өту маңызды.
АҚШ әскери азаматтық істері
АҚШ Армиясының мәлімдемесіне сәйкес, "Армия халық арасында бәсекелесіп, жеңіске жету үшін қолданатын күш – Азаматтық істер". Азаматтық істер жасақтарының сарбаздары басқару және дипломатия саласындағы білімімен, қолбасшыға азаматтық-әскери операцияларды жүргізуде көмек көрсететін басты сарапшылар болып табылады және Азаматтық істер операцияларын жүргізуге арнайы дайындалған және бекітілген жалғыз күш. Барлық активтік құрамдағы Армия Азаматтық істер мамандары қатаң бағалаудан және іріктеуден өтеді, содан кейін шетел тілдерін, жоғары деңгейдегі өмірді сақтау дағдыларын және келіссөздерді жүргізу техникасын меңгеру үшін кеңейтілген оқудан өтеді. Осы дайындықтардың нәтижесінде, олар стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу үшін кез келген ортада, дербес түрде, шағын команда ретінде жұмыс істей алады. Азаматтық істер тобының 2-4 сарбазы көбінесе бүкіл елдегі жалғыз АҚШ әскери қызметкерлері болып табылады, олар АҚШ елшісінің және әскери басшылық тізбегінің тапсырмаларын орындайды. Резервтік құрамдағы Азаматтық істер мамандары қақтығыс аяқталғаннан кейінгі тұрақтандыру шараларында әскери бөлімдерге көмек көрсетеді. Азаматтық істер күштерінің басты міндеті – дипломатиялық немесе саяси тұрғыдан сезімтал аймақтардағы маңызды міндеттерді орындау үшін ресми және бейресми көшбасшылардың желісін құру. SOF Азаматтық істері халық арасында барлау элементтері ретінде жұмыс істейді, олардың негізгі міндеті – азаматтық барлауды жүргізу. Азаматтық ақпаратты басқару, шетелдік гуманитарлық көмек көрсетуге көмектесу және мемлекетке көмек көрсету. Олар азаматтық байланыстар арқылы, басқару, экономика және саясат туралы білімді пайдалана отырып, әскери операциялар немесе стратегиялық мақсаттарды іске асыру барысында адамдардың мінез-құлқына әсер етеді.
АҚШ әскери азаматтық істерінің тарихы
АҚШ тарихы бойында АҚШ армиясы азаматтық істерге және азаматтық әрекеттерге қатысып келді. Азаматтық істердің ұйымдық тамыры соғыс кезінде ел басып алынғанда құрылатын және қазір де құрыла беретін әскери үкіметтерде, бірақ сонымен қатар бейбіт немесе соғыс уақытында белгілі бір аймақтың тұрғындарын қамтуға немесе оларды пайдалануға бағытталған кең ауқымды міндеттерді де қамтиды.
АҚШ әскері
Азаматтық істер тарихы Льюис пен Кларктың ашып зерттеу экспедициясына дейін жетеді. АҚШ Армиясының Азаматтық істер күштері әрекеттегі және резервтік әскерлерге бөлінген.
Азаматтық істердің белсенді компоненті
Армияның азаматтық істер қызметкерлерінің шамамен 10 пайызы 95-ші азаматтық істер бригадасына, 83-ші азаматтық істер батальонына немесе әртүрлі арнайы операцияларға, бірлескен, дипломатиялық немесе конвенциялық Армия штабтарына, жоспарлау және саясат лауазымдарына бекітілген белсенді құрамдағы әскерилерді құрайды. Азаматтық істердегі белсенді құрамдағы әскерилер бағаланып, іріктеліп, жауынгерлік немесе қиын жағдайларда, қақтығыстың кез келген кезеңінде азаматтық істер операцияларын жүргізу үшін дайындалады. 95-ші азаматтық істер бригадасы және оның бес бағынышты батальоны Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Либертиде орналасқан, бұл Армияның арнайы операциялар бас қолбасшылығын ғана қолдайтын жылдам жеткізілімге дайын бөлімше. Бес батальонның әрқайсысы АҚШ-тың бес жауынгерлік командасының бірімен – SOUTHCOM, CENTCOM, EUCOM, AFRICOM және INDOPACOM – аймақтық тұрғыдан байланыстырылған. Осы бөлімшелердегі азаматтық істер әскерилері өз оқу бағдарламасының бөлігі ретінде кең ауқымды тілдік және аймақтық білім алады және олар дайындалған тиісті аймаққа жататын батальонға бекітіледі. Бұл әскерилер өздеріне тағайындалған бөлімшелеріне келгеннен кейін, әртүрлі салалардағы біліктілігін арттырады, бұл оларды кішкентай, дербес командаларда жұмыс істеуге қажетті жауапкершілік деңгейіне дайындайды. 83-ші азаматтық істер батальоны – Армиядағы әлемдік миссияға ие сирек батальондардың бірі. АҚШ Армиясының XVIII әуедегі десанттық корпусының басқаруындағы және Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Либертиде орналасқан батальон, барлық бес жауынгерлік командадағы арнайы операциялар мен конвенциялық әскери миссияларға, сондай-ақ дипломатиялық, ведомствоаралық және шетелдік серіктес ұйымдарға қолдау көрсетеді. Азаматтық істердегі белсенді құрамдағы әскерилер ретінде батальонға тағайындалған қызметкерлер 95-ші азаматтық істер бригадасындағыдай қатаң іріктеуден және кеңейтілген оқудан өтеді, ал жеке тұлғалар көбінесе екі бөлімнің арасында ауысады.
Резервтік компонент Азаматтық істер
Армияның азаматтық істер жөніндегі қызметкерлерінің шамамен 90 пайызы резервтен келеді және көбінесе әрекеттегі армия бөлімдерін қолдайды. Резервтілерді пайдалану арқылы әскери командирлер әскери операциялардың салдарынан зардап шеккен азаматтық аймақтарды басқару және қалпына келтіру үшін қажетті білімі бар сарбаздардың тәжірибесін пайдалана алады. Бұл заңгерлер, қала басшылары, экономистер, мал дәрігерлері, мұғалімдер, полицейлер және соғыс зардап шеккен аймақта басқаруды және маңызды қызметтерді қайта орнатуда құнды білімі бар басқа да мамандықтарды қамтиды. Осының нәтижесінде олар белсенді әскери күштерінде көбейтуге қиын болатын сертификаттармен және тәжірибемен келеді. Сонымен қатар, резервтегі азаматтық істерді жоспарлаушылар Калифорния штатының Монтерей қаласындағы Әскери-теңіз академиясында оқытылатын күрделі операциялардағы тұрақтылық, қауіпсіздік және даму курсына қатысады. АҚШ Армиясының Азаматтық істер және Психологиялық операциялар басқаруына (Әуеде) қарасты резервтік Азаматтық істер бөлімшелері стратегиялық және операциялық деңгейде театрлық командалармен және бірлескен/біріктірілген міндеттік күштермен интеграцияланатын төрт резервтік Азаматтық істер басқаруына (CACOM) біріктірілген. Азаматтық істер бригадалары осы CACOM-дарды құрайды және корпус деңгейінде интеграцияланады. Тактикалық деңгейде маневрлік дивизиялар Азаматтық істер батальондарымен күшейтіледі. Төрт CACOM – 350-ші CACOM, 351-ші CACOM, 352-ші CACOM және 353-ші CACOM. Тағы екі Армия резервінің Азаматтық істер бөлімшелері басқа операциялық театрларға бекітілген. 322-ші Азаматтық істер бригадасы Гавайиде орналасқан және АҚШ Тынық мұхиты армиясының және 9-шы Миссиялық қолдау командасының операциялық бақылауында болады. 361-ші Азаматтық істер бригадасы Германияда орналасқан және Еуропадағы АҚШ армиясының және 7-ші Миссиялық қолдау командасының операциялық бақылауында болады. АҚШ Армиясы ішінде резервтік азаматтық істер бөлімшелері АҚШ Армиясының Азаматтық істер және Психологиялық операциялар басқаруы (Әуеде), немесе USACAPOC(A) арқылы басқарылады, ол АҚШ Армиясының резервтік басқаруының бағынышты бөлімі болып табылады. USACAPOC(A) Армия резервінің элементтерінен тұратын Психологиялық операциялар (PO) және Азаматтық істер (CA) бөлімшелерін қамтиды. USACAPOC(A) 1985 жылы құрылған. Оның штаб-пәтері Форт-Либертиде орналасқан. 2006 жылдың 1 қазанында USACAPOC(A) АҚШ Армиясының Арнайы операциялар басқаруынан (USASOC) АҚШ Армиясының резервтік басқаруына (USARC) қайта бағытталды. USACAPOC(A) -ға қатысты оқу және доктринаны Форт-Либерти, Солтүстік Каролинадағы АҚШ Армиясының Джон Фицджеральд Кеннеди Арнайы соғыс орталығы мен мектебі (USAJFKSWCS) қамтамасыз етеді.
АҚШ теңіз жаяу әскерлері
Қазіргі уақытта Теңізшілер корпусының төрт тұрақты CA бөлімшесі бар: 1-ші Азаматтық істер тобы (1-ші CAG), 2-ші CAG, 3-ші CAG және 4-ші CAG, барлығы Теңізшілер күштерінің резервіндегі штаб-пәтерлер тобында. 5-ші Азаматтық істер тобы мен 6-шы CAG 2005-06 жылдары Ирактағы операция үшін уақытша құрылды, бірақ олардың әрқайсысы Иракқа бір рет жөнелтілгеннен кейін таратылды. CAG-дан теңізшілермен күшейтілген артиллерия бөлімшелері 2006-07 жылдары азаматтық істер саласында қызмет ету үшін Ирак пен Ауғанстанға жөнелтілді. 2010 жылы Теңізшілер корпусы үш Теңізшілер экспедициялық күштерінің әрқайсысына белсенді қызметтегі азаматтық істер бөлімін қосты. Теңізшілер корпусы азаматтық істерді қатардағы әскери қызметшілер үшін негізгі әскери мамандық ретінде, ал офицерлер үшін қосымша мамандық ретінде тағайындайды. Теңізшілер корпусы өзінің азаматтық істер доктринасын пайдаланады және азаматтық істер бойынша теңізшілерді даярлау үшін Куантико теңізшілер базасында Теңізшілер корпусының Азаматтық-әскери операциялар мектебін (MCCMOS) басқарады. MCCMOS сондай-ақ мансаптық даму курстарын және CMO жоспарлаушылары (офицерлер) мен CMO бастықтары (SNCO) үшін әскери-есептік мамандықтарды (MOS) ұсынады. Бұған қоса, MCCMOS тұрақтылықты бағалау аясын және Азаматтық істерді интеграциялау курсын қамтиды.
АҚШ Әскери-теңіз флоты
Әскери-теңіз экспедициялық ұрыс командасы (NECC) 2007 жылдың 30 наурызында Литтл-Крик теңіз амфибиялық базасында өткен салтанатты шарада Теңіздік азаматтық істер тобын (MCAG) ресми түрде құрды. Штабтар мен ресурстарды біріктіру мақсатында, 2009 жылғы 9 шілдедегі №5400 хабарламасы бойынша MCAG және экспедициялық оқу топтары Теңіздік азаматтық істер және қауіпсіздік оқыту (MCAST) командасы ретінде қайта ұйымдастырылды және команда Вирджиния-Бич қаласына көшірілді. MCAST командасы 2009 жылдың 1 қазанында ресми түрде құрылды. Теңіздік азаматтық істер бригадалары (MCAT) бейбіт және соғыс жарияланған кезеңдердегі әскери операциялардың салдарына азайтады, сондай-ақ гуманитарлық азаматтық көмек (HCA) және театрлық қауіпсіздік ынтымақтастығы жоспарларын қолдау үшін төтенше жағдайлардағы операциялардың тиімділігін арттырады. МҚА күштері әскери операциялардың, табиғи және техногендік апаттардың салдарынан жергілікті инфрақұрылымды қалпына келтіруге, сондай-ақ ортақ мүдделерге қол жеткізу үшін аймақтық іс-қимылдарға көмек көрсетеді. Тиімділігін арттыру үшін әрбір MCAT белгілі бір аймаққа бағытталған және қажетті тілдік білім мен мәдени сезімталдықпен оқытылады. Бұл командалар Қорғаныс министрлігі, Сыртқы істер министрлігі және АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (USAID) күш-жігерін үйлестіруге жауапты. Әрбір теңізші азаматтық істер сарбазы АҚШ туралы аймақтық пікір қалыптастыруға және жергілікті халықтың қолдауын алуға, оны терроризм, қарақшылық, қылмыс және табиғи апаттар сияқты тұрақсыздық күштерінің ықпалынан қорғауға жауапты. MCASTC таратылды.
АҚШ Әуе күштері
Әуе күштері Ирактың бостандық операциясын қолдау үшін Армияның азаматтық істер батальондарымен тікелей интеграцияланған бөлімшелерді орналастырды. Мұндай бөлімшелердің қатарында 16-шы эскадрилья, 732-ші экспедициялық әуе қанаты (азаматтық істер/қоғамдық жұмыстар) бар, ол 411-ші азаматтық істер батальонына бекітілді. 2006 жылдың сәуірінен 2007 жылдың сәуіріне дейін Ирактағы 402-ші азаматтық істер батальонының орналасуы кезінде АҚШ Әуе күштерінің әскери қызметкерлері штаб және штаб-пәтер компаниясына (HHC) және олардың операциялар аймағындағы провинциялық қайта құру топтарына логистикалық қолдау көрсетті.
Нью-Йорк мемлекеттік күзетшісі
Нью-Йорк штатының күзетші күшінде, мемлекеттік қорғаныс күштері бар шамамен 25 штаттың бірі (Нью-Йорк армиясының ұлттық гвардиясымен шатастырмау керек), "Азаматтық істер" термині сәл өзгеше мағынаға ие. Азаматтық істер бөлімдеріне адвокаттар, судьялар, инженерлер, дәрігерлер және басқа да кәсіби мамандар мен көмекші персонал кіреді. Олар Нью-Йорк Ұлттық гвардиясы мен АҚШ әскери резервтік бөлімдерін қолдау мақсатында ерікті, жартылай штатты әскери қызметке берілген. Әскерлерге қызметке шақырғанда, Нью-Йорк гвардиясы олардың құқықтық қажеттіліктеріне қарайды, осылайша олар өз істері реттелгенін біліп, көңіл тыныштығымен қызмет ете алады. Азаматтық істер жасақшылары өсиетнамаларын жасайды, сенімхаттар және басқа да қажетті құжаттарды дайындайды, сондай-ақ федералды заң бойынша әскери қызметшілер ретінде және АҚШ азаматтары ретінде олардың құқықтары туралы кеңес береді. Гвардияның әр бригадасында бес бөлімше бар, оның ішінде 5-ші азаматтық істер полкі, Йонкерс, Нью-Йорк; 7-ші азаматтық істер полкі, Нью-Йорк қаласы; 13-ші азаматтық істер полкі, Гарден-Сити, Нью-Йорк; 23-ші азаматтық істер полкі, Латем, Нью-Йорк; және 209-шы азаматтық істер полкі, Буффало, Нью-Йорк.
Ұлыбритания
Британ армиясының 1997 жылы құрылған, негізінен Аумақтық армия қызметкерлерінен тұратын Азаматтық істер тобы бар. Көптеген қызметкерлер Корольдік инженерлердің құрамында, ал топты Корольдік инженерлердің Орталық Ерікті штабы (CVHQ RE) басқарады, ол Суррейдегі Минлиде орналасқан Гибралтар казармасында орналасқан. Топ мүшелері Босния, Косово, Албания, Македония, Шығыс Тимор, Сьерра-Леоне, Ауғанстан және Иракта операциялық міндеттерді орындады. Ауғанстанда тактикалық деңгейдегі бөлімше Әскери тұрақтандыруды қолдау тобы деп аталды және олар көбінесе Провинциялық қайта құру тобымен жұмыс істеді. Британ армиясы алғаш рет 1943 жылы азаматтық істер бөлімшелерін құрды, ал 1944 жылдың тамызына қарай Франциядағы 21-ші армия тобында 3600 азаматтық істер қызметкері болды.
Нидерланды
Нидерланд Корольдік Армиясының Азаматтық істер бөлімі – 1 CIMIC батальоны. Штат тұрақты әскерлерден құралған. Басқа қызметкерлер – азаматтық жұмысы бар резервистер. Батальонның құрамы Боснияға, Македонияға, Африкаға және Ауғанстанға аттандырылды. 2009 жылдың басына қарай бөлім Апельдорн қаласында дислокацияланған.
Азаматтық істер халықтық БАҚ-та
Адоно үшін қоңырау (Джон Херсидің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған романы) және оның бейімделуі Адоно үшін қоңырау (фильм) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оккупацияланған Италиядағы АҚШ әскери үкіметінің офицерін көрсетеді. "Тамыз айының шайханасы" (роман) және оның бейімделулері "Тамыз айының шайханасы" (спектакль) және "Тамыз айының шайханасы" (фильм) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оккупацияланған Окинавадағы АҚШ әскери үкіметінің қызметкерлерін көрсетеді. Бұл туындылар 1970 жылғы "Сүйкімді әйелдер, мейірімді мырзалар" мюзикліне де негіз болды. "Үш патша" (1999 жылғы фильмде) Барлоу, Виг және Элгин кейіпкерлері USACAPOC белгісін тағайын етеді, ал Барлоу өзін Азаматтық істер резервисінің өкілі деп таныстырады.