2002-2013 жылдар аралығындағы АҚШ әскери жасақтарының тұрақтандырылмаған мемлекеттердегі қызметі

Кіріспе

2002–2013 жылдар аралығындағы тұрақсыз мемлекеттердегі АҚШ әскери құрамалары

Провинциялық қайта құру тобы (PRT) – АҚШ үкіметі құрамына әскери офицерлер, дипломаттар және қайта құру саласындағы сарапшылар кіретін, тұрақсыз мемлекеттерде қайта құру жұмыстарын қолдау мақсатында жұмыс істейтін құрама. PRT алғаш рет 2002 жылдың басында Ауғанстанда құрылды, сондай-ақ Иракта да пайдаланылды. Концепциялары ұқсас болғанымен, Ауғанстан мен Ирактағы PRT-лердің құрамы мен міндеттері әртүрлі болды. Дегенмен, олардың ортақ мақсаты – жергілікті билік органдарына өз халқына тиімді басшылық етуге көмектесу болды.

Құрылымы

PRT әскери компонентті (азаматтық істер / күшті қорғау және т.б.) қамтыды, сондай-ақ азаматтық полиция кеңесшілері мен АҚШ (немесе басқа ұлттық) үкіметтерінің сыртқы істер органдарының азаматтық өкілдері де кірді. АҚШ басшылығымен құрылған PRT құрамында, әдетте, USAID, Мемлекеттік департамент, Ауыл шаруашылығы департаменті және Әділет департаментінің өкілдері болады. Оларға қоғамдық дипломатия және ақпарат беру қызметкерлері көмектеседі. PRT-лер Ауғанстан мен Ирактағы азаматтық-әскери қатынастардың маңызды құралы болды және Ауғанстан провинцияларында «орталық үкіметтің ықпалын кеңейту және заңдылығын арттыру құралы» ретінде сипатталды. Ауғанстандағы PRT-ні әскери офицер басқарды, көбінесе АҚШ Әскери-әуе күштерінің подполковнигі немесе АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирі. Офицерге азаматтық істер, инженерлер, медициналық персонал, қоғамдық байланыс, ақпараттық операциялар, логистика және қауіпсіздік үшін Ұлттық гвардия сарбаздарының взводы кіретін түрлі мамандықтар тобы қолдау көрсетті. Штаттың жалпы саны 60-тан 100 адамға дейін жетеді және олар жұмыстан бұрын бірлік ретінде бірге оқытылды. Басшы агенттік немесе департамент болған жоқ; АҚШ үкіметінің азаматтық өкілдері мен әскери қолбасшы тең құқықтармен атқару комитетін құрды, ол PRT үшін стратегияны әзірледі, барлық қатысушы агенттіктердің тәжірибесіне сүйене отырып. 2009 жылға қарай PRT-лерде әскерилер басымдық танытты, себебі әр командаға сексеннен екі жүз елуге дейін адам тағайындалды. Азаматтық персоналдың жетіспеушілігі CENTCOM командирлері үшін маңызды мәселе болды. Ауғанстандағы іс-шаралар орталық үкіметтің провинцияларға ықпалын кеңейтуге бағытталған. Ирактағы PRT-де топ жетекшісі АҚШ Мемлекеттік департаментіне есеп беретін азаматтық қызметкер болды, ал топ жетекшісінің орынбасары көбінесе әскери офицер болды. Азаматтық істер жөніндегі топ мүшелері болғанымен, командада әскери қызметкерлерге қарағанда азаматтық қызметкерлер көп болды. Функционалдық салаларға құқық үстемдігі, қайта құру және даму, ауыл шаруашылығы және басқару кірді. Кейбір Ирак PRT-лері бригадалық ұрыс тобының (BCT) құрамына енді, олармен бірге орналастырылды (ePRT). BCT азаматтық топ мүшелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болды. Ауғанстандағы PRT-лердің қысқа мерзімді әсерлеріне және бүлікшілдікке баламалы мүмкіндіктерді қамтамасыз етуге бағытталған еді, ал Ирак PRT-лері жергілікті билік органдарының басқару қабілетін арттыруға бағытталды. PRT-нің азаматтық істер саласы қоғамдық дипломатиялық іс-қимылдарды кең көлемде жүзеге асырды. CA операциялары провинциялық үкіметпен бірлесіп провинциядағы жобаларды іске асыру және бақылау үшін жауапты болды. Бұл жобалар гуманитарлық көмек, мектептерге және медициналық ұйымдарға жабдықтарды тарату сияқты қоғамдық істерді қамтыды. Азаматтық істер операциялары халыққа барып, қоғамды тұрақтандыру және бүлікші идеологиядан қорғау үшін не қажет екенін анықтау үшін жауапты болды. Бұл үшін олар өздерінің аймағындағы адамдармен, жерлермен және мәдениетпен танысуы керек еді. PRT-нің мақсаты «өңірлік үкіметтің халықтық заңдылығын арттыру, қайта құруды дамыту және тиімді басқаруды қамтамасыз ету арқылы нығайту» болды. Қосымша көздер: Ирактың көмек және қайта құру қоры (IRRF), Командирдің төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл бағдарламасы (CERP) – АҚШ армиясы мен теңіз күштерінің азаматтық істер топтары Иракта да, Ауғанстанда да қолданған негізгі қор. 2009 жылдың басында жаңа ережелерге сәйкес, Ирак үкіметі 750 мың доллардан асатын жобалардың жартысын (50%) төлеуге міндетті болды. CERP қызметкерлері мердігерлермен 200 мың долларға дейінгі келісімдерге қол қоюға құқылы болды. Төлем агенті Ауғанстанда қолма-қол ақшаны немесе электрондық аударымды (EFT) жүзеге асырды. PRT командирі (LTC немесе CDR) 25 мың долларға дейінгі жобаларды мақұлдауы мүмкін. CERP нұсқауларында даму жобаларының жергілікті билік органдары арқылы үйлестірілуі және қолдау тауып, мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын қаржыландыруға тыйым салынды. Ақша полиция мен қауіпсіздік күштеріне қолданылмады. CERP жобалары 200 мың долларға дейін арнайы топтың командирімен мақұлданды. Келісім-шарттар АҚШ инженерлік стандарттарына сәйкес жазылды. Әскерилер көбінесе электрондық ақша аудару арқылы төлем жасады, себебі төлем агенттері Ауғанстандағы мердігерлерге қолма-қол ақша төлеуден аулақ болды. Жобалар кезең-кезеңмен төленді. Инженерлер жобаның егжей-тегжейін мердігерлермен бірге пысықтады. Егер мердігерлер жұмыс стандарттарын орындамаса, инженер PRT-ге жобаның кемшіліктері түзетілгенге дейін қаражатты ұстап тұруды ұсынуы мүмкін. Жоба да тоқтатылуы мүмкін. Жобаны кешіктірген мәселелердің бірі – тұрақтылық болды. Егер жоба өзін-өзі қамтамасыз ете алмаса, мысалы, кішкентай ауылдағы немесе қаладағы электр станциясы, онда жоғары басшылықтан мақұлдау алмайды. Жобаның соңғы пайдаланушысы PRT-лердің өзін-өзі қамтамасыз ететін ресурстарды ұсынып, оның күтімін жүзеге асыруға жауапты болмайтынын қамтамасыз ету үшін міндетті түрде «Пайдалану шарттары» шартына қол қойды. Мердігерлік жұмыстың бір жылдық кепілдігі стандартты болды. Азаматтық істер бөлімі қолданбаған басқа да қаражаттар: Ирактық даму қоры (DFI) және USAID-дың Назардағы тұрақтандыру, қоғамдық іс-қимыл және жергілікті басқару бағдарламасы (LGP) үшін арналған қаржыландыру, сондай-ақ PRT даму қаржыландыруы.

A PRT included a military component (Civil Affairs/Force Protection, etc. ), civilian police advisors, and civilian representatives of US (or other national) government foreign affairs agencies. In a US led PRT, this generally included a representative from USAID, the Department of State, the Department of Agriculture, and the Department of Justice. They were assisted by public diplomacy and reporting staff. The PRTs were the primary civil military relations tool in Afghanistan and Iraq and have been described as "'a means to extend the reach and enhance the legitimacy of the central government'" into the provinces of Afghanistan. A PRT in Afghanistan was commanded by a military officer, generally of the rank of Lieutenant Colonel (USAF) or Commander (USN). The officer was supported by a team of various specialties including civil affairs, engineers, medical staff, public affairs, information operations, logistics and a platoon of National Guard soldiers for security. The staff generally numbered between sixty and one hundred persons and trained together as a unit prior to deployment. There was no lead agency or department; the US government civilians and the military commander form an executive committee of equals which developed a strategy for the PRT, drawing on the expertise of all contributing agencies. By 2009, the military still dominated the role within PRTs as only three to four civilians were posted to each team of eighty to two hundred and fifty personnel. The lack of civilian personnel civilian executive agencies was a serious concern of CENTCOM commanders. Activities in Afghanistan focused on extending the reach of the central government into the provinces. In an Iraq PRT, the Team Leader was a civilian who reports to the US Department of State; the deputy team leader was generally a military officer. While civil affairs members were present on the team, there were more civilians than military personnel on the team. Functional areas included rule of law, reconstruction and development, agriculture, and governance. Some Iraq PRTs were embedded into the Brigade Combat Team (BCT) with which they are colocated (ePRT). The BCT retained responsibility for providing security for the civilian team members. While PRTs in Afghanistan focused on short term effects and ensuring an attractive alternative to the insurgency was available, Iraq PRTs focused on building the governance capacity at the local levels of government. The PRT's civil affairs line of operation exerted a large amount of public diplomacy. CA operations were responsible, along with the provincial government, for implementation and supervision of projects in the province. These projects included public affairs like humanitarian supply distribution, like school and medical supplies. Civil affairs operations were responsible for reaching out to the population to determine what is needed to make society stable and secure from the insurgent ideology. To do this they had to get to know the environment, including the people, places, and culture of their section of the province. The goal of the PRTs was to "enhance their popular legitimacy of the provincial government by developing their capacity to conduct reconstruction and provide effective governance." Additional sources were: the Iraq Relief and Reconstruction Fund (IRRF), the Commander's Emergency Response Program (CERP) was the main fund used by the United States Army or USMC Civil Affairs Teams in both Iraq and Afghanistan. By the new regulations that came out in early 2009, the Iraqi Government has to pay half (50%) of projects above $750,000. CERP Officers had authority to sign agreements with contractors up to $200,000. The Pay Agent disbursed cash or paid by electronic transfer (EFT) in Afghanistan. The PRT Commander (LTC or CDR) could approve projects up to $25,000. CERP guidelines required that development projects be coordinated through and sustained by local governments and prohibit the use of funding for the salaries of government officials. The monies could not be used by police or security forces. CERP projects from up to $200,000 had to be approved by the Task Force Commander. The contracts were written in US Engineering standards. The Army usually paid by electronic funds transfer as pay agents are discouraged from paying cash to contractors in Afghanistan. The projects were paid in phases. Engineers worked through project details with contractors. If the contractors failed the performance work standard, the engineer could recommend that the PRT withhold funds until project deficiencies were corrected. The project could also be cancelled. One of the issues that held up a project was sustainability. If the project was not self sustaining, such as an electric utility in a small village or town, it would not be approved by higher headquarters. Mandated 'Terms of Use' contracts were signed by the end user of the projects to insure PRTs were providing a self sufficient resource and would not be responsible for its upkeep. One year guarantee on contractor workmanship was standard. Other funds that were not used by the Civil Affairs Section: the Development Fund for Iraq. (DFI) and funding targeted specifically for USAID Focused Stabilization, Community Action and Local Governance Program (LGP) as well as PRT development funding.

Тұжырымдамасы мен тарихы

Ауғанстандағы PRT тұжырымдамасы үш мақсатқа жету үшін салыстырмалы түрде шағын бірлескен азаматтық-әскери бөлімшелерді пайдалану болды. PRT-нің мақсаттары – қауіпсіздікті жақсарту, Ауғанстанның орталық үкіметінің билігін кеңейту және, ең бастысы, қайта құру процесін жеңілдету еді. Алғашқы PRT Пактия провинциясының Гардез қаласында орналасты, ол АҚШ арнайы күштерінің "А" тобымен бірге дислокацияланды. Азаматтық істер жөніндегі команда жергілікті тұрғындармен және тайпа басшыларымен күнделікті байланыс жасады. 82-ші әуеде десантталатын дивизияның 504-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны ғимараттың ішінде және сыртында қауіпсіздікті қамтамасыз етті. PRT 2003 жылдың 1 ақпанында толыққандай жұмыс істеген кезде Мемлекеттік департаменттен келген Томас Прастер жалғыз азаматтық қызметкер болды. Наурыз айының соңында ол USAID-мен келісімшарт бойынша жұмыс істейтін және Пактия, Хост және Газни провинцияларындағы мектептер мен медициналық пункттерді қайта құруға бақылау жасайтын АҚШ армиясының подполковнигі Рэндольф Хэмптонға қосылды. Қауіпсіздік мәселесі үнемі туындап отырды, себебі 100x125 фут көлемді саз қабырғалы кешенге 35 рет 105 мм-лік минометтік оқтар мен РПГ шабуылдары жасалды. PRT бастамасы Ауғанстанның көптеген провинцияларында қайта құру және келісімділік бағдарламаларын жүзеге асыру мақсатында кеңейтілді. Бірінші провинциялық қайта құру тобы Ауғанстан бойынша болашақ PRT бастамалары үшін маңызды негіз болды. PRT-лер 2006 жылдың 5 қазанында басталған НАТО басқаратын ISAF миссиясының құрамына кірді. Американдық PRT-лердің көп бөлігі Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте оқытылды, кейіннен Индиана штатындағы Аттербери лагеріне көшірілді. Оқу-жаттығуды PRT-лерді даярлауға маманданған 189-шы жаяу әскер бригадасы қадағалады. 158-ші жаяу әскер бригадасы сияқты басқа да бөлімшелер 189-шы бригадаға PRT-лерді бір уақытта он екі адамнан тұратын топтарға бөліп оқытуға көмектесті. Оқу алты аптадан үш айға дейін созылды. 2011 жылдың ақпан айының ортасында Мюнхенде өткен халықаралық конференциядан оралғаннан кейін Ауғанстан президенті Хамид Карзай шетелдік қайта құру топтарын мемлекеттік институттарды нығайтуға жасаған күш-жігерін кемсітуде айыптады және ауған күштері қауіпсіздікті өздеріне алғанда олардың кетуі керек екенін мәлімдеді. "Ауғанстан провинциялық қайта құру топтарының және ауған үкіметіне қарама-қарсы құрылымдардың – жеке қауіпсіздік компанияларының және Ауғанстан үкіметінің дамуына және басқаруына кедеріс келтіретін барлық іс-әрекеттер мен органдардың позициясын нақты түсіндірді", – деді ол. Сонымен қатар, Ауғанстанның солтүстігіндегі Парван провинциясындағы, Кореяның провинциялық қайта құру тобының жүздеген мүшелері мен азаматтық көмекшілері орналасқан, жаңадан салынған Оңтүстік Корея әскери базасына бес ракеталық граната тиді. Шабуыл кезінде ешкім зардап шеккен жоқ, бірақ Оңтүстік Кореяның қорғаныс министрі Ким Кван-джиннің сапарынан кейін болған оқиға Талибанның қатысы болуы мүмкін деген күдік тудырды. Базаның ашылу салтанаты мерзімі белгісіз кешіктірілді.

The overall PRT concept in Afghanistan was to use relatively small joint civil military units to achieve three objectives. PRT objectives were to improve security, to extend the authority of the Afghan central government, and finally to facilitate reconstruction. The first PRT was located in Gardez in Paktia Province, co located with US Special Forces "A" team members. A Civil Affairs team provided the daily contact with locals and tribal leaders. A contingent of the 2nd Battalion, 504th Infantry Regiment, 82nd Airborne Division provided security in and around the compound. The sole civilian when the PRT became fully operational on February 1, 2003, was Thomas Praster of the State Department. At the end of March, he was joined by US Army Lieutenant Colonel Randolph Hampton, who worked under contract with the USAID providing overwatch to the rebuilding of schools and medical clinics throughout Paktia, Khost, and Ghazni Provinces. Security was always an issue as the 100 by 125 foot mud walled compound was attacked over 35 times by 105 mm rockets and RPGs. The PRT initiative expanded throughout most of the provinces for the purpose of reconstruction and reconciliation programs throughout Afghanistan. The 1st Provincial Reconstruction Team laid the critical cornerstones to future PRT initiatives throughout Afghanistan. PRTs were part of the NATO led ISAF mission beginning on October 5, 2006 The training for the majority of the American PRTs took place at Fort Bragg, North Carolina, and was later moved to Camp Atterbury, Indiana. The training was overseen by the 189th Infantry Brigade, which specialized in training PRTs. Other units, including the 158th Infantry Brigade, supported the 189th as it trained the PRTs in groups of twelve at a time. The training took anywhere from six weeks to three months. After returning from an international conference in Munich in mid February 2011, Afghan President Hamid Karzai accused foreign reconstruction teams of undermining efforts to build up the state's institutions, and said they would have to go as Afghan forces take over security. "Afghanistan clearly explained its viewpoint on Provincial Reconstruction Teams and structures parallel to the Afghan government private security companies and all activities or bodies which are hindering the Afghan government's development and hindering the governance of Afghanistan," he said. Meanwhile, five rocket propelled grenades hit a newly built South Korean military base in Parwan Province, northern Afghanistan, which housed hundreds of members of Korea's provincial reconstruction team and civilian aid workers. No one was injured in the attack, but it came hours after a visit by South Korean Defense Minister Kim Kwan jin, raising suspicions of Taliban involvement. The opening ceremony of the base was postponed indefinitely.

Ауғандық PRT

PRT 2013 жылға қарай қызметін тоқтатты және Ауғанстанда енді жұмыс істемейді.

Ирактың ТЖҚ

PRT тұжырымдамасы 2005 жылы Ауғанстаннан Иракқа әкелінді. Сол жылы Ниневиде, Та'Мимде, Саладинде, Диялада, Басрада (Ұлыбритания), Ди Карда (Италия), Эрбилде (Оңтүстік Корея), Бағдадта, Анбарда және Бабилде 10 PRT құрылды. Сонымен қатар, ePRT-тер провинциялық деңгейден төменгі үкімет органдарымен жұмыс істеу үшін енгізілді. 2008 жылға қарай Ирактың барлық аймақтарында 31 PRT, оның ішінде 13 ePRT орналасты. 2008 жылдан бастап, USDA ауыл шаруашылығы кеңесшілері бар PRT ирактық фермерлермен бірлесіп жұмыс істеді және Мадаин қадасында 800 фермерден тұратын «Жасыл Мадаин ауыл шаруашылығын дамыту қауымдастығы» атты ауыл шаруашылығы кооперативін құрды. Бұрынғы PRT командасының жетекшісі Питер Ван Бюреннің «Жақсы ниетпен: Ирак халқының жүрегі мен санасын жеңіп алу үшін мен қалай күрестім» атты кітабында «Жасыл Мадаин» және Ирактағы басқа да қайта құру жобалары туралы айтылады. PRT-лар қазір Иракта жұмыс істемейді.

ҮЕҰ-мен қарым-қатынас

Көптеген үкіметтік емес ұйымдар ПРТ қызметін сынады, гуманитарлық және әскери операциялардың қосылуы жауынгерлер мен бейбіт тұрғындар арасындағы "шекараны бүлдірді" деп мәлімдеді. Save the Children, CARE International және InterAction сияқты ұйымдар PRT-лер көмекші қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төндіреді деп шағымданады. Дегенмен, мұндай байланыстың нақты дәлелдері көбінесе жеке пікірлерге негіделген. Ауғанстандағы көмекші қызметкерлердің қауіпсіздігін зерттеулер үкіметтік емес ұйымдарға жасалған шабуылдар мен олардың әскерилерге және PRT-лерге жақындығы арасындағы статистикалық байланысты көрсетпеді. Уоттс (2004) АҚШ әскерінің қатысқан провинцияларында көмекші қызметкерлердің қауіпсіздігінің артуын көрсететін дәлел таппады. Сол сияқты, Митчелл (2015) үкіметтік емес ұйымдарға жасалған шабуылдар мен олардың АҚШ басқаратын PRT-лерге жақындығы арасындағы байланысты анықтай алмады. Бұған қоса, Refugees International PRT-лердің шағын масштабты қайта құру жобаларын жүзеге асыру құны, осы жобаларды үкіметтік емес ұйымдар мен даму агенттіктері орындағандағы құннан әлдеқайда жоғары екенін атап өтті және PRT-лердің көмек көрсету агенттігі ретінде әрекет етуінен гөрі қауіпсіздікті сақтауға баса назар аударуын ұсынды.