Жорди Кройф: Футболшы және жаттықтырушының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Голландиялық футболшы және менеджер (1974 жылы туған).

Футболшы ретінде Кройф 1992 жылдан 2010 жылға дейін, оның ішінде «Барселона» және «Манчестер Юнайтед» клубтарында ойнады. Ол Нидерланды ұлттық құрамасының құрамында 9 рет алаңға шығып, 1996 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында өнер көрсетті. «Манчестер Юнайтед» сапында ойнаған 1997 жылы Премьер-лига жеңімпазы атанды. Кройф көбінесе шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде ойнады, бірақ екінші шабуылшы рөлінде де тамаша өнер көрсетті. Мансабының соңғы жылдарында, әсіресе «Металлурх Донецк» клубында, орталық қорғаушы ретінде де ойнады. 22 жасында «Барселона» клубында ойнағаннан кейін, Кройфтың мансабы «Манчестер Юнайтед» клубында тоқтап қалды, себебі жарақаттарға байланысты төрт жылдың ішінде лигада бар болғаны 36 рет алаңға шықты. Оның ең табысты кезеңі, әрине, 2001 жылғы УЕФА кубогының финалына жеткен «Алавес» клубымен болды. Сондай-ақ, ол «Сельта Виго», «Эспаньол» клубтарында ойнады және ойыншылық мансабын Мальта премьер-лигасындағы «Валлетта» клубында аяқтады. «Маккаби Тель-Авив» клубының спорт директоры ретіндегі қызметі кезінде клуб Израиль футболындағы үстемдігін қайта жаңартты. Команда 2012 жылдан 2015 жылға дейін қатарынан лига чемпиондары атанды, сондай-ақ Еуропа лигасы мен Чемпиондар лигасына тұрақты түрде қатысты.

Барселона

1992 жылы Кройф "Барселона Б" клубында Сегунда дивизионында дебют жасады, Оскармен бірге команданың үздік мергені атанды. Екі жыл өткен соң Кройф Голландиядағы маусым алдындағы турне барысында негізгі құрамға қосылды, онда "Гронинген" және "Де Граафшап" командаларына қарсы хет-триктер соқты. 1994 жылғы 4 қыркүйекте ол жоғары лигадағы тұңғыш ойынын "Спортинг Хихон" клубына қарсы өткізді, бұл ойында команда 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады. 2 қарашада Чемпиондар лигасы аясында "Манчестер Юнайтед" командасымен кездесіп, Христо Стоичковтың алғашқы голына нәтижелі пас берді, нәтижесінде "Барселона" 4:0 есебімен жеңіске жетті. Сол маусымда "Барселона" Ла Лигада төртінші орынды иеленді, ал Кройф Стоичков пен Куманмен бірге команданың үздік мергендерінің бірі болды, бірақ ол тұрақты түрде негізгі құрамда ойнамады. Кройф "Барселонаның" келесі маусымда Еуропа аренасында ойнауын қамтамасыз еткен голды соқты. Келесі маусымды жақсы бастағанына қарамастан, "Барселона" үшінші орынды алды және Испания Кубогында күміс жүлдегер атанды. 1996 жылғы 19 мамырда ол "Камп Ноу" стадионында "Сельта Виго" клубына қарсы соңғы ойынын өткізді.

Манчестер Юнайтед

1996 жылдың тамызында Кройф 1,4 миллион фунт стерлингке төрт жылдық келісімшарт бойынша «Манчестер Юнайтед» клубына қосылды. Ол өзінің тұңғыш ойынын 11 тамызда 1996 жылғы ФА Charity Shield турнирінде «Ньюкасл Юнайтед» клубына қарсы өткізіп, 4:0 есебімен жеңіске жетті, содан кейін «Уимблдон» клубына қарсы 3:0 есебімен жеңіске қосылды. Кройф келесі екі ойында гол соқты, бұл командаға «Эвертон» және «Блэкберн Роверс» клубтарымен 2:2 есебімен тең түсуге көмектесті. 1996 жылдың қараша айының соңына дейін ол негізгі құрамда тұрақты түрде ойнады, бірақ содан кейін тағы бір тізе жарақатын алды. Кройфтың «Манчестер Юнайтед» клубындағы өтеуі жарақаттармен байланысты болды, бірақ ол 1998–99 жылдарғы УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде үш ойынға қатысты. 1998–99 маусымында ол он бір рет ойнап, екі гол соқты, бірақ 1999 жылдың қаңтарында «Сельта Виго» клубымен жалға алу шарты жасасып, Испанияға оралды, осылайша 1999 жылдың мамырында клубтың жете алмай қалған үш жүлдесінен айырылды. Испандықтар үшін сегіз ойында ол екі гол соқты, содан кейін «Юнайтедке» қайта оралды. Кройфтың келісімшарты 2000 жылдың 30 маусымында аяқталды. Төрт жыл ішінде ол «Юнайтед» сапында барлығы 57 ойын өткізіп, сегіз гол соқты.

Ла Лигаға қайта оралу

Гарри Реднапптың «Вест Хэм Юнайтед» клубымен жасалған алғашқы келісім бұзылғаннан кейін Кройф тегін трансфермен «Алавес» клубына оралды. Баск клубы сапында ол 2001 жылы «Ливерпульге» қарсы УЕФА кубогының финалына жетті: 2:0, содан кейін 3:1 есебімен ұтылып бара жатқандарына қарамастан, «Алавес» қайта оянды және 89-шы минутта Кройфтың голы есепті 4:4-ке теңестірді. Қосымша уақыттағы өз қақпасына соққан гол «Ливерпульдің» кубокты жеңіп алуына себеп болды. Кройф 2002-03 маусымының соңында клубтың бірінші лигадан түсуіне дейін «Алавесте» ойнауын жалғастырды. Келесі маусымда ол «Эспаньол» клубына қосылды және ол өзінің жалғыз маусымында тұрақты түрде ойнады. Кройф «Эспаньолмен» келісімшартын ұзартпауды шешті және сол жазда клубтан өз еркімен кетіп қалды.

Кейінгі мансап

Содан кейін ол Сэм Аллардайс жаттықтырған «Болтон Уондерерс» командасында жаттықты, бірақ медициналық тексеруден өте алмады. 2004 жылы уақытша зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Кройф 2006 жылы кәсіби футболға қайта оралды. Ол екі маусым Украинаның «Металурх Донецк» клубында ойнады, онда ол көбінесе орталық қорғаушы ретінде шықты. Сонымен қатар, ол киім бизнесіне қатысып, «Cruyff» киім брендін дамытуға көмектесті. 2009 жылдың ортасында Кройф Мальтаның «Валетта» клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды, ол бірден ойыншы да, бас жаттықтырушының көмекшісі де болды, ал бірінші команданың жаттықтырушысы Тон Кааненге көмектесті, бірақ бұл рөл оған ұнағанын жасырмады. Ол 2009 жылдың 26 шілдесінде Еуропа лигасының 2009–10 маусымының бірінші іріктеу турында исландиялық «Кефлавик» клубына қарсы өткен ойында 3–0 есебімен жеңіске жетті. Оның лигадағы алғашқы ойыны 2008 жылдың 21 тамызында «Биркиркараға» қарсы 3–1 есебімен аяқталды. Алғашқы голын 2009 жылдың 29 тамызында «Флорианаға» қарсы өткен ойында 6–0 есебімен соқты. «Валетта» Кройфтың алғашқы маусымында МФА кубогын жеңіп алды, «Qormi» клубын 2–1 есебімен ұтты, бірақ Кройф финалда ойнамады, себебі толықтай жарамды болмады. Карьерасының соңғы кезеңдерінде көбінесе қорғаушы ретінде ойнағанына қарамастан, Кройф «Валеттада» шабуылшы рөлін өзіне қабылдады.

Халықаралық мансап

Кройфқа 21 жасқа дейінгі құрамаға шақыру келді, Испания да, Нидерланды да оның қызметін бағалады. Ол қай елдің намысын қорғайтынын шеше алмады, сондықтан 1996 жылы Олимпиада ойындарына Испания құрамасына қосылу мүмкіндігінен бас тартты. Ал оның «Барселонадағы» жарқын ойыны жаттықтырушы Гус Хиддинді 1996 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатына оны Нидерланды құрамасына шақыруға ықпал етті. Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 1996 жылғы 24 сәуірде Германияға қарсы өткізілген жолдастық матчта ойнады, бұл кездесуде 0:2 есебімен жеңіліске ұшырады. 13 маусымда «Вилла Парк» стадионында Швейцарияға қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде ол Нидерланды құрамасы сапындағы жалғыз голын соқты. Ол Эредивизиде ешқашан ойнамаған, бірақ Нидерланды ұлттық құрамасына шақырылған бес голланд футболшысының бірі болды.

АЕК Ларнака

2010 жылы Кройф кәсіби футболдан зейнетке шыққандығын жариялады және үш жылдық келісімшарт бойынша АЕК Ларнака футбол директоры болып жұмысқа тұрды. Ол Тон Кааненді бас бапкер етіп тағайындады, екеуі де команданы Кипрде жаңа футбол күші ретінде қалыптастыруға күш салды. Алғашқы маусымында команда төртінші орынды алып, Еуропа лигасына іліккені белгілі болды. Екінші маусымында АЕК Ларнака плей-офф кезеңінде Розенборгты жеңіп, Еуропа лигасының топтық кезеңіне қатысу құқығын алды. Команданың 2011–12 жылғы УЕФА Еуропа лигасына қатысуы клуб тарихындағы және Кипр футболындағы маңызды оқиға болды, себебі клуб Еуропа лигасына алғашқы рет іріктеліп келген Кипр командасы атанды (бұған дейін Анортозис және АПОЭЛ командалары Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне қатысқан еді). Сол маусымда команда отандық лигада бесінші орынды иеленді.

Макаби Тель-Авив

2012 жылдың сәуір айында Круйффты «Маккаби» клубының иесі Митчелл Голдхар «АЕК Ларнакаға» өтемақы төлеп, клубтың спорт директоры етіп тағайындады. Оның алғашқы жұмыстарының бірі – «Барселона» жасөсперімдерінің бас бапкері Оскарды жаңа бас бапкер етіп тағайындау болды. Круйффтың келуі «Маккаби» клубының лигадағы ұзаққа созылған сәтсіздігіне нүкте қойды, олар он жылдан кейін алғашқы чемпиондық титулға ие болды. Круйфф пен Гарсияның басшылығымен «Маккаби» лигада үстемдік құрып, ең жақын бәсекелесінен 13 ұпайға оқсып өтті. Команда маусымды 78 голмен лиганың ең нәтижелі командасы ретінде аяқтады, ал қарсыластарынан тек 30 гол ғана жіберіп, лигадағы ең жақсы көрсеткішті тіркеді. 2013–14 маусымында клубтың бас жаттықтырушы лауазымында өзгеріс болды, Круйфф Гарсияның орнына португалдық жаттықтырушы Пауло Соузаны тағайындады, себебі испандық жаттықтырушы Англия Чемпиондығындағы «Брайтон энд Хоув Альбион» клубымен келісім жасаған еді. Осы кезеңде көптеген ойыншылар клубтан кетті, ал жаңалары келді. Команда 16 ұпай айырмашылығымен тағы бір лига титулын жеңіп, сәтті өнер көрсетуін жалғастырды. Клуб Еуропа лигасынде де табысқа жетті, қиын топтық кезеңнен өткеннен кейін 32-ге өтіп, «Бордоны» (екі рет) және «Айнтрахт Франкфуртты» жеңіп, ақырында «Базельге» есе жіберіп, турнирден шықты. 2014–15 маусымы қиын бастамамен өтті. «Қорғаныш қабаты» операциясы УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу ойындарын Израильден тыс жерде өткізуге мәжбүр етті, нәтижесінде «Маккаби» Чемпиондар лигасынан да, Еуропа лигасынан да шығарылды. Пауло Соуза «Базель» клубына тағайындалғаннан кейін клуб басшылығында да өзгеріс болды. Оскар Гарсия қысқа уақытқа оралды, бірақ Круйфф Ливерпульдегі Рафаэль Бенитестің бұрынғы ассистенті Пако Айестаранды тағайындағаннан кейін маусым басталмас бұрын клубты тастап кетті. «Маккаби» Тель-Авив Израиль Премьер лигасының, Израиль Кубогының және Тото Кубогының барлық үш жергілікті трофейін жеңген алғашқы израильдік команда атанды. 2015 жылдың сәуір айында Круйфф ағылшын Чемпиондығы және Бундеслига клубтарының қызығушылығына қарамастан, келісімшартын тағы екі жылға ұзартты. 2015–16 маусымында Круйфф серб Славиша Йокановичті бас бапкер етіп тағайындады, ол «Уотфордты» Премьер лигаға көтерген еді. Команда 11 жылдан кейін алғаш рет УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жолдама алды, «Челси», «Порту» және «Динамо Киев» командаларымен G тобында ойнады, бірақ турнирден шығып қалды. Йоканович желтоқсан айының соңында «Фулхэмнің» жаңа бас бапкері болып тағайындалғаннан кейін Круйфф «Витесс» клубының Питер Бозды бас бапкер етіп тағайындады.

Басқарушылық мансап

2017-18 жылғы маусымда бас бапкер ретінде толыққанды алғашқы маусымында Кройф «Маккаби Тель-Авивті» Тото кубогының жеңісіне жеткізді, лигада екінші орынды иеленді және 2012 жылы клубқа қосылғаннан бері қатарынан алтыншы жыл Еуропа лигасына іліккенін қамтамасыз етті. Сол маусымның басында ол команданы төрт іріктеу кезеңінен сәтті өткізіп, УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. Маусым соңында ол жаңа тәжірибелерді іздеу үшін клубтан кету ниетін білдірді. 2018 жылдың 8 тамызында Кройф Қытай Суперлигасының «Чонцин Дандай Лифан» клубының бас бапкері болып тағайындалды. 2019 жылы ол клубты Суперлига тарихындағы ең жақсы стартқа жеткізді, бірақ келісімшартын жаңартпауды шешіп, маусым соңында клубты тастап кетті. 2020 жылдың 3 қаңтарында Кройф Эквадор құрамасының бас бапкері лауазымын қабылдауға келісім жасады. 2020 жылдың 23 шілдесінде Кройф лауазымынан қанағаттандырылмайтындықтан кетті. Бұл Эквадор футбол федерациясындағы бірнеше басшылық өзгерістерден кейін орын алды. COVID-19 пандемиясының салдарынан ол бас бапкер болған кезеңде Эквадор құрамасы ешқандай матч өткізбеді немесе жаттығу лагерлерін ұйымдастырмады. 2020 жылдың 14 тамызында Кройф Қытай Суперлигасының «Шенжен» клубының бас бапкері болып тағайындалды. 2021 жылдың 2 маусымында «Барселона» оның спорттық кеңесші лауазымына тағайындалғанын жариялады.