Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Флетчер класындағы эсминеці USS Kidd (DD 661) – 1941 жылы Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауы кезінде өз флагманы «Аризона» кемесінің көпірінде қаза тапқан контр-адмирал Исаак К. Киддтің құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы кемесі. Адмирал Кидд – Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан алғашқы американдық жоғары шенді офицері және соғыста қаза тапқан алғашқы американдық адмиралы. Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде саналатын бұл кеме қазір музей кемесі болып, Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы Миссисипи өзенінде орналасқан. Бұл – Екінші дүниежүзілік соғыстағы түпкілікті конфигурациясын сақтап қалған жалғыз американдық эсминеці. Әлемде Флетчер класындағы эсминецтердің барлығының арасында осы кеме ғана сақталған төрт кемеден бірі.
USS Kidd (DD 661), a , was the first ship of the United States Navy to be named after Rear Admiral Isaac C. Kidd, who died on the bridge of his flagship Arizona during the 1941 Japanese attack on Pearl Harbor. Admiral Kidd was the first US flag officer to die during World War II and the first American admiral ever to be killed in action. A National Historic Landmark, she is now a museum ship, berthed on the Mississippi River in Baton Rouge, Louisiana, and is the only surviving US destroyer still in her World War II configuration. She is one of four remaining Fletcher Class Destroyer ships in the world.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Кидд (DD 661) 1943 жылғы 28 ақпанда «Федералды кеме құрылысы және кептірілген док» компаниясы (Керни, Нью-Джерси) тарапынан, Контр-адмирал Киддтің жесірі Исаак К. Киддтің демеушілігімен суға түсірілді. Эсминец 1943 жылғы 23 сәуірде қолданысқа берілді. Бруклиндегі әскери-теңіз кеме жасаушылығына жасаған алғашқы сапарында, ол «Жолли Роджер» туын көтеріп, Нью-Йорк портынан өтті. Кейін, экипажы пират капитан Уильям Киддиді өздерінің талисманы ретінде қабылдап, жергілікті суретшіге алдыңғы түтін құбырына пираттың суретін салуды тапсырды. 1943 жылғы мамырда Каско шығанағынан (Мейн штаты) шыққаннан кейін Кидд Атлант және Кариб теңізінде үлкен соғыс кемелерін сүйемелдеді, содан кейін 1943 жылғы тамызда «Алабама» және «Оңтүстік Дакота» соғыс кемелерімен бірге Тынық мұхитына аттанды. 1943 жылғы 17 қыркүйекте Перл-Харборға келген ол, 29 қыркүйекте Уэйк аралына қарай ұшақ тасымалдағыштарымен бірге, 6 қазанда жапондық нысандарға жасалған ауыр әуе шабуылына қатысты, ал 1943 жылғы 11 қазанда Перл-Харборға оралды. Қазан айының ортасында Кидд Рабаулға шабуыл жасап, Бугенвиллге түсуді қолдау үшін арнайы топпен бірге жолға шықты. 11 қараша күні таңертең Рабаулдың оңтүстігіндегі шабуыл позициясына жеткеннен кейін, арнайы топ аралдағы жапондық позицияларына шабуыл жасады. Киддке формацияның артында құлаған «Эссекс» ұшағының экипажын құтқару бұйрығы берілді. Осы құтқару операциясы кезінде жапондық ұшақтар тобы эсминецке шабуыл жасады; Кидд үш шабуылдаушы ұшақты атып түсірді және торпедалар мен бомбалардан қашуға маневр жасағанда құтқаруды аяқтады. Оның командалық офицері, Коммодор Роби, осы іс-қимылы үшін «Күміс Жұлдыз» орденімен марапатталды. 13 қарашада эсминец Эспириту-Сантоға оралды. Кейін Кидд 19-23 қараша аралығында Гилберт аралдарына шабуыл жасаған әуе кемелерін сүйемелдеді. 24 қарашада ол ауыр кемелерге қарай ұшып келе жатқан 15 қарсыластың төмен ұшқан бомбалаушыларын байқап, ескерту берді және екі «Айчи D3A "Val"» шомылу бомбалаушысын атып түсірді. Тарава қауіпсіздігі қамтамасыз етілгеннен кейін Кидд 9 желтоқсанда Перл-Харборға қайтып оралғанға дейін тазалау жұмыстарын қолдау үшін Гилберт аралдарында қалды. 1944 жылғы 11 қаңтарда Кидд Эспириту-Сантодағы алдыңғы базаға жүзіп, келесі күні Фунафутиге аттанды, 19 қаңтарда жетті. Маршалл аралдарына жасалған шабуыл кезінде (29 қаңтардан 8 ақпанға дейін) Кидд ауыр кемелерді сүйемелдеді, Рой және Вотьеге шабуыл жасады, содан кейін 26 ақпанда Кваджалейнге зәкір салды. 20 наурыздан 14 сәуірге дейін Кидд Эмираудағы салынып жатқан әуежайды күзетіп, 16 сәуірден 7 мамырға дейін Жаңа Гвинеядағы Аитапе және Голландияны басып алуға көмектесті. 10 маусымнан 8 шілдеге дейін Мариана кампаниясында соғысты және 8 шілдеден 10 тамызға дейін Гуам жағалауын бомбалады. Жөндеуге мұқтаж болған Кидд 1944 жылғы 26 тамызда Перл-Харборға келді. 15 қыркүйекте Перлден шығып, 26 қыркүйекте Эниветокқа жетіп, 3 қазанда Манусқа келді. Ол Филиппинге қарсы соғысқа аттанды және 20 қазанда Лейте шығанағына кірді. Мұнда ол алғашқы түсулерді сүйемелдеді және аралды қайта басып алу үшін соғысқан сарбаздарға оттық қолдау көрсетті, содан кейін 14 қарашада Хумбольдт шығанағына (Жаңа Гвинея) аттанды. 9 желтоқсанда Кидд Маре аралындағы әскери-теңіз кемежайына жөндеуге кірді және Рождество күні Маре аралына келді.
Окинава шайқасы
Кидд 1945 жылдың 19 ақпанында Окинаваға шабуыл жасау үшін 58-ші жедел топқа (TF 58) қосылу мақсатымен кемеге отырды. Жақсы оқытылған және шайқас тәжірибесі бар Кидд Окинава операциясының алғашқы күндерінде маңызды рөл атқарды: ол жауынгерлік кемелерді қорғады, жағалаудағы нысаналарды бомбалады, құлаған ұшқыштарды құтқарып алды, жүзбелі миналарды батырды, шабуылдар туралы ерте хабарлады, қиын жағдайдағы «Франклин» авианосецін күзетті және камикадзелерді жоюға көмектесті. 1945 жылдың 11 сәуірінде күзеттік бекетте тұрғанда Кидд және оның бөлімшелері – «Блэк», «Буллард» және «Чонси», әуе шабуылдарынан қорғану үшін ұрыс әуе патрулінің көмегімен үш шабуылды тойтарды. Сол күні түстен кейін жаудың бір ұшағы Киддке құлап, 38 теңізші қаза тауып, 55-і жараланды. Эсминец оңтүстікке қарай жол тартқанда, жаудың оны жоюға тырысқан ұшақтарына қарсы оқ атып, оларды кері шегіндірді. Улитиде уақытша жөндеуден өткен соң, 2 мамырда Батыс жағалауға бет бұрды. 1945 жылдың 1 тамызында Кидд Перл-Харборға жетіп, 1945 жылдың 24 қыркүйегінде Сан-Диегоға оралды, содан кейін демобилизацияланды. 1946 жылдың 10 желтоқсанында қызметтен босатылып, Тынық мұхитындағы резервтік флотқа қосылды.
Корей соғысы
Солтүстік Корея Оңтүстік Кореяға шабуыл жасағанда, АҚШ өзінің резервтік флотының бір бөлігін шақырып алды. "Кидд" сол шақырудың бір бөлігі болды және 1951 жылғы 28 наурызда қайтадан қызметке кірісті. Жоластырғыш 18 маусымда Батыс Тынық мұхитына бағытталды және 15 шілдеде Жапонияның Йокосука қаласына жетті. Ол 77-ші жедел топқа қосылып, 21 қыркүйекке дейін Корея жағалауында күзеттік қызмет атқарды. 1952 жылдың 21 қазанынан 22 қаңтарына дейін "Кидд" Ван До аралынан Кёсон қаласының төменгі жағына дейінгі мақсаттарды бомбалады. Содан кейін ол 152-ші жойғыш дивизиясымен бірге Сан-Диегоға бағытталды және 1952 жылғы 6 ақпанда жетті. "Кидд" 1952 жылғы 8 қыркүйекте Кореяға тағы бір рет жолға шықты, Коджо маңындағы аңшы-жойғыш тобының күзетіне қосылды және қараша айында Солтүстік Кореяға қарсы бомбалау миссияларына қайта оралды. Одан көп ұзамай бітім туралы келіссөздер басталды. "Кидд" келіссөздер кезінде Корея жағалауын күзетуді жалғастырды. 1953 жылғы 3 наурызда ол Мидуэй және Перл-Харбор арқылы Қиыр Шығыстан шығып, 20 наурызда Сан-Диегоға күрделі жөндеуге келді. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін "Кидд" 1953 жылғы 20 сәуірде Калифорния штатының Лонг-Бич қаласына бағытталды. Келесі күні шведтік жүк кемесі "Хайнан" Лонг-Бич портында "Кидд" кемесімен соқтығысып, 1953 жылғы 11 мамырға дейін жалғасқан жөндеу жұмыстарын қажет етті.
Қырғи қабақ соғыс
Салқын соғыс басталғаннан кейін, 1953 жылдың соңынан 1959 жылдың соңына дейін «Кидд» Батыс Тынық мұхитында кеңеске қарсы су асты кемелерін күзетуге және Батыс жағалауда операциялар жүргізуге кезекпен ішкі арықтан өтті, Перл-Харбор және Жапония, Окинава, Гонконг және Филиппиннің түрлі порттарында тоқтады. 1958 жылдың 29 наурызында ол Австралияның Сидней қаласына келді, ал сол жылы Тайвань бұғазына кірді. «Кидд» 1960 жылдың 5 қаңтарында Панама каналы арқылы Шығыс жағалауға бағыт алып, 25 қаңтарда Филадельфияға (Пенсильвания штаты) жетті. Одан ол Шығыс жағалаудағы порттарға әскери-теңіз резервінің оқу круиздерін жасады. 1961 жылы Берлин дағдарысы кезінде ол флоттың операциялық күштеріне қосылды. 1961 жылдың желтоқсанында «Кидд» Доминикан Республикасының жағалауындағы «күш көрсету» патрулінде болды, бұл Қариб теңізіндегі тұрақсыз жағдайларда қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жасалды. «Кидд» 1962 жылдың 5 ақпанында Вирджиния штатының Норфолк қаласына келді және су асты кемелеріне қарсы күрес (ASW) жаттығулары үшін «Альфа» жедел тобына қосылды. 24 сәуірде ол Ньюпорттағы (Род-Айленд штаты) Әскери-теңіз кемелері мектебіне жіберілді. Кариб теңізіне жасаған круизден кейін, 1962 жылдың 1 шілдесінде ол Әскери-теңіз резервінің оқуын жалғастырды. «Кидд» 1964 жылдың 19 маусымында қызметтен босатылды, Атлантика резервтік флотына қосылды және Филадельфия кеме құрылыс орнында орналасты.
Сақтау
Әскери-теңіз күштері үш "Флетчер" класты кемені ескерткіш ретінде бөліп алды: "Салливанс", "Кассин Янг" және "Кидд". Луизиана штатының конгрессмені Уильям Хенсон Мур "Киддті" Луизиана штатының Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлеріне арналған ескерткіш ретінде таңдады. Басқа "Флетчер" класты мұражай кемелері: "Салливанс" Нью-Йорк штатының Буффало қаласында; "Кассин Янг" Массачусетс штатының Бостон қаласында; ал Грекияның Палайо Фалиро қаласында HNS Velos, бұрынғы "Шарретте". "Кидд" Филадельфиядан буксировкаланып, 1982 жылғы 23 мамырда Батон-Ружға жетті, онда ол Луизиана әскери-теңіз соғыс ескерткіштері комиссиясына берілді. Қазір ол мұражай кемесі ретінде жұртшылыққа көрсетілуде және жасөспірімдер тобы үшін түнгі лагерьлер өткізеді. "Кидд" жаңғыртылмаған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі түрін сақтап қалған "Флетчер" класындағы жалғыз мұражай кемесі болып табылады. Ол 1945 жылғы тамыздағы конфигурациясына және қару-жарақтарына қайта келтірілді, бұл 1997 жылғы 3 шілдеде торпедалық түтікшелеріне қайта зарядталған кезде аяқталды. Миссисипи өзеніндегі "Киддтің" арнайы орналасуы өзеннің тереңдігінің жылдық өзгеруіне төтеп беруге арналған, ол қырық футқа дейін жете алады. Жылдың жартысында ол өзеннің көтерілуімен жүзеді, ал екінші жартысында ол кіл блоктарында тұрады, ал су деңгейі төмендегенде оның бүкіл корпусы көрінеді. "Киддтің" кіл блоктарында су үстінде ұзақ тұруы оның корпусы үшін қиындық тудырады, өйткені ол Үлкен Батон-Руж портындағы өзен қозғалысына ұшырайды. 2024 жылғы 25 сәуірде "Кидд" Батон-Ружға келгеннен бері алғашқы ірі сақтау жобасы үшін Луизиана штатының Хоума қаласындағы кемежайға сапарға шықты. Бұл жұмысты "Thoma Sea" теңіз құрылыс компаниясы жүзеге асырады, ол корпусын және үстін сақтау шараларын қамтиды. "Кидд" "Thoma Sea" құрғақ догына жеткенге дейін, ол АҚШ жағалау күзетінің теңізге лайықтылығын тексеру үшін жеке докқа тоқтайды, содан кейін Хоума кемежайына сапарын жалғастыру үшін ашық суға буксировкаланады. Өзеннің тереңдігінің өзгеруіне жақсырақ төтеп беру үшін кіл блоктарын қалпына келтіру де жоспарланған.
Марапаттар
1986 жылы Кидд кемесі өзінің класындағы Екінші дүниежүзілік соғыстың ең жақсы сақталған эсминеці ретінде Ұлттық тарихи маңызы бар орын деп жарияланды.
" Greyhound " фильмі
2018 жылы Кидд, К.С. Форестердің «Жақсы бақташы» романындағы ойдан шығарылған USS Килинг (кодтық атауы Greyhound) кемесінің киноадаптациясындағы кейіпкері ретінде қолданылды. 2022 жылы Кидд Disney+ телесериалында «National Treasure: Edge of History» атты жобада пайда болды.