Кіріспе

Автомобиль бензинді қозғалтқыштары үшін отынды жіктеу технологиясы. Jetronic – 1960 жылдардан бастап Robert Bosch GmbH компаниясы әзірлеген және сатқан автомобиль бензинді қозғалтқыштары үшін коллекторға отын шашу технологиясының саудалық атауы. Bosch көптеген автомобиль өндірушілеріне осы концепцияны лицензиялады. Технологияның бірнеше нұсқалары бар, олар технологиялық даму мен жетілдіруді қамтамасыз етеді.

D-Jetronic (19671979)

Аналогты отын құю, "D" әрпі "Druck" сөзінен шыққан, ол "қысым" дегенді білдіреді. Отын құю импульстарының ұзақтығын есептеу үшін сіңіру коллекторында орналасқан немесе оған қосылған қысым сенсоры арқылы кіріспе коллекторындағы вакуум өлшенді. Бастапқыда бұл жүйе Jetronic деп аталды, бірақ кейіннен D Jetronic атауы оны келесі Jetronic нұсқаларынан ажырату үшін ретроним ретінде пайда болды. D Jetronic – 1950 жылдардың соңында Bendix корпорациясы әзірлеген Electrojector отын жеткізу жүйесінің одан әрі жетілдірілген түрі. Electrojector жүйесінің сенімділік мәселелерін жоюдың орнына, Bendix оның құрылымын Bosch компаниясына лицензиялады. Bendix жүйесінің рөлі ұмытылып, D Jetronic қазіргі заманғы электрондық ортақ рельсті жүйелердің алғашқы, сәтті алғы құрылымы ретінде танылды; ол инжекторларға тұрақты қысыммен отын жеткізді және импульстік инжекцияларды қолданды, бірақ олар топтық (2 инжектор тобы бірдей импульспен) емес, кейінгі жүйелердегідей жеке импульстік болды. Electrojector жүйесі сияқты, D Jetronic микропроцессор мен цифрлық логикасыз аналогтық схемаларды қолданды, ЭЕМ барлық өңдеуді жүзеге асыру үшін шамамен 25 транзисторды пайдаланды. Electrojector жүйесінің сәтсіздікке ұшырауына себеп болған екі маңызды фактор: жылу циклына төтеп беруге және амплитудалық модуляцияға (теледидар/әуе радиосы) жарамсыз қағаз оралған конденсаторлардың қолданылуы. Өңдеу қуатының жетіспеуі және қатты күйдегі сенсорлардың болмауы вакуум сенсорының өте қымбат, дәл құрал екенін көрсетті, ол коллектордағы қысымды өлшеу үшін ішінде латуньтігі бар, барометр сияқты болды. Концепциялық тұрғыдан, әрбір цилиндрге жеке электрмен басқарылатын инжекторлары және импульс енімен модульденген отын жеткізілуі бар кейінгі жүйелерге ұқсас болғанымен, отын қысымы коллектор қысымымен модульденбеді, ал инжекторлар қозғалтқыштың әрбір 2 айналымында бір рет ғана іске қосылды (әр айналымда инжекторлардың жартысы іске қосылды). Бұл жүйе соңғы рет (Lucas компаниясы жобалаған уақыт механизмімен және кейбір компоненттерге Lucas таңбалары қосылған күйде) 1975 жылдан 1979 жылға дейін Jaguar V12 қозғалтқышында (XJ12 және XJ S) қолданылды.

K-Jetronic (1973-1994)

Механикалық отын инъекциясы, «K» әрпі «Kontinuierlich» дегенді білдіреді, яғни үздіксіз. АҚШ-та бұл жүйе «Үздіксіз инъекциялық жүйе (CIS)» деп аталады. K Jetronic импульстік инъекциялық жүйелерден отынның барлық инжекторлардан үздіксіз ағып тұруымен ерекшеленеді, ал отын сорғысы отынға шамамен 5 бар (73,5 пси) қысым түсіреді. Қозғалтқышқа түсетін ауа көлемі өлшеніп, содан кейін инъекциялауға тиіс отын мөлшері анықталады. Бұл жүйеде лямбда циклы немесе лямбда басқаруы болмайды. K Jetronic 1973 жылғы қаңтарда Porsche 911T моделінде тұңғыш рет пайда болды, ал кейін Porsche, Volkswagen, Audi, BMW, Mercedes Benz, Rolls Royce, Bentley, Lotus, Ferrari, Peugeot, Nissan, Renault, Volvo, Saab, TVR және Ford автомобильдеріне орнатылды. K Jetronic қолданған соңғы автомобиль 1994 жылғы Porsche 911 Turbo 3.6 болды. Отын бактан үлкен басқару клапанына, яғни отын таратушыға сорғыланады, ол бактан келетін жалғыз отын құбырын әр инжекторға жеке кішкентай құбырларға бөледі. Отын таратушы барлық сору ауасы өтетін басқару жапсырмасының үстіне орнатылған. Жүйе инжекторларға берілетін отын көлемін ауа ағыны өлшегішіндегі қозғалмалы жапсырманың бұрышына байланысты өзгертеді, ал бұл бұрыш жапсырмадан өтетін ауа көлемімен және басқару қысымымен анықталады. Басқару қысымын басқару қысымы реттегіші (CPR) немесе жылытқыш реттегіші (WUR) деп аталатын механикалық құрылғымен реттеуге болады. Модельге байланысты CPR биіктік, толық жүктеме және/немесе салқын қозғалтқыштың әсерін өтеу үшін қолданылуы мүмкін. Инжекторлар – бұл серіппелі қайтару клапандары, оларда сопло бар; отын жүйесінің қысымы серіппеге қарсы күшті жеңгенде инжекторлар бүркуді бастайды.

K-Jetronic (Lambda)

Алғаш рет 1976 жылы Volvo 265 көлігінде пайда болды, кейін 1981 жылы DMC DeLorean көлігінде қолданылды. K Jetronic-тің жабық циклды ламбда басқаруымен жасалған түрі, Ku Jetronic деп те аталады, мұндағы "u" әрпі АҚШ-ты білдіреді. Жүйе АҚШ-тың Калифорния штатының Калифорния ауа ресурстарын басқару тақтасының (California Air Resources Board) газ шығарындыларына қатысты талаптарына сәйкес әзірленді, және кейіннен KE Jetronic жүйесімен алмастырылды.

KE-Jetronic (1985-1993)

Электрондық басқарумен механикалық отын инжекциясы. Қозғалтқышты басқару блогы (ECU) аналогты немесе цифрлық болуы мүмкін, ал жүйе жабық циклді лямбда басқарумен жабдықталуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Жүйе K Jetronic механикалық жүйесіне негізделген, оған электрогидравликалық актuator қосылған, ол отын қайтарылымымен бірге орналасқан отын инжекторы болып табылады. Отынды құбырға шашырудың орнына, бұл инжектор отынды отын таратушысынан айналдырып жібереді, ол бірнеше параметрлер (қозғалтқыш айналымдары, ауа қысымы, салқындатқыш температурасы, газ педалінің күйі, лямбда және т.б.) бойынша ECU арқылы механикалық инжекция компоненттеріне берілетін отын қысымын өзгертеді. Электроника ажыратылған жағдайда, жүйе K Jetronic жүйесі ретінде жұмыс істейді. АҚШ-та бұл жүйе "CIS E" деп белгілі. Кейінгі KE3 (CIS E III) нұсқасы соққыны сезгіш құрылғысымен жабдықталған.

L-Jetronic (19741989)

Отынның аналогты инъекциясы. L Jetronic көбінесе Ауа ағынымен басқарылатын (AFC) инъекция деп аталды, осылайша ол қысыммен басқарылатын D Jetronic-тен ажыратылды – оның атауындағы "L" әрпі "ауа" деген мағына беретін "luft" сөзінен алынған. Жүйеде қозғалтқышқа түсетін ауа ағыны қозғалмалы жаппақшамен (қозғалтқыш жүктемесін көрсететін) өлшенеді, ол көлемдік ауа ағыны сенсоры (VAF) деп аталады – неміс тіліндегі құжаттамада LuftMengenMesser немесе LMM деп белгіленеді. L Jetronic арнайы жасалған интегралды тізбектерді пайдаланды, нәтижесінде D Jetronic-ке қарағанда қарапайым және сенімді қозғалтқыш басқару блогы (ECU) құрылды. L Jetronic 1980-ші жылдардағы еуропалық автомобильдерде, сондай-ақ BMW K сериялы мотоциклдерінде кеңінен қолданылды. Bosch компаниясының L Jetronic концепциялары мен технологияларын лицензиялаған Lucas, Hitachi Automotive Products, NipponDenso және басқа да компаниялар Азия автомобиль өндірушілері үшін ұқсас отын инъекциялау жүйелерін жасады. Жапонияның электрондық басқару жүйелері лицензиясы бойынша шығарған L Jetronic 1980 жылғы Kawasaki Z1000 H1 мотоциклына орнатылды, ол әлемдегі алғашқы серийлі отынмен инъекцияланатын мотоцикл болды. L Jetronic компоненттері мен басқа өндірушілердің лицензиясы бойынша шығарылғандарының сыртқы ұқсастығына қарамастан, Bosch емес жүйелерді L Jetronic деп атауға болмайды, ал бөлшектері көбінесе үйлеспейді.

LE1-Jetronic, LE2-Jetronic, LE3-Jetronic (1981-1991) - "Жетілік" компаниясының бас директоры

Бұл L Jetronic-тің жеңілдетілген және заманауирақ нұсқасы. Электрондық басқару блогы (ЭББ) қазіргі заманғы компоненттердің арқасында өндіруге әлдеқайда арзан болды және L Jetronic ЭББ-ларына қарағанда көбірек стандартталған. L Jetronic сияқты, лопасттағы ауа ағыны сенсоры қолданылады. L Jetronic-пен салыстырғанда, LE Jetronic-те қолданылатын отын инжекторларының кедергісі жоғары. LE Jetronic-тің үш түрі бар: LE1 – бастапқы нұсқасы. LE2 (1984 жылдан бастап) ЭББ-ға енгізілген қысқа старт функциясын ұсынады, бұл ескі жүйелерде қолданылатын қысқа старт инжекторлары мен термо уақыт қосқышын қажет етпейді. LE3 (1989 жылдан бастап) гибридтік технологиямен кішірейтілген ЭББ-мен жабдықталған, ол массалық ауа ағыны өлшегішінің қосылыс блогына енгізілген.

LU1-Jetronic, LU2-Jetronic (1983-1991)

LE1 Jetronic және LE2 Jetronic сияқты, бірақ жабық циклді ламбда бақылауымен. Алғашқыда АҚШ нарығы үшін жобаланған.

LH-Jetronic (1982-1998)

Цифрлық отын инъекциясы, 1982 жылғы Калифорнияға бағытталған Volvo 240 модельдерінде енгізілді. "LH" дегені – "Luftmasse Hitzdraht", яғни қозғалтқышқа түсетін ауаның массасын анықтау үшін қолданылатын ыстық сымды анемометр технологиясы. Бұл ауа массасын өлшегіш құрылғыны Bosch компаниясы HLM2 (Hitzdrahtluftmassenmesser 2) деп атайды. LH Jetronic негізінен скандинавиялық автомобиль өндірушілер, сондай-ақ Porsche 928 сияқты шағын көлемде шығарылған спорттық және сәнді автомобильдерде қолданылды. Ең көп таралған нұсқалары – Intel 8049 (MCS 48) микроконтроллерін және әдетте 4 кБ программалық жадты пайдаланатын LH 2.2, және Siemens 80535 микроконтроллерін (Intel 8051/MCS 51 архитектурасының түрі) және 27C256 чипіне негізделген 32 кБ программалық жадты пайдаланатын LH 2.4. LH Jetronic 2.4 адаптивті лямбда басқаруына және түрлі озық мүмкіндіктерге ие; соның ішінде, қанағаттандырылған отынды (enrichment) шығару газының температурасына байланысты (мысалы, Volvo B204GT/B204FT қозғалтқыштары). Кейбір кейінгі (1995 жылдан кейінгі) нұсқалары ISO 9141 (OBD II) стандартына сәйкес бірінші буын диагностикасы және иммобилайзер функциялары үшін аппараттық қолдауды қамтиды.

Моно-Джетроник (1988-1995)

Цифрлік жанар май инжекциясы. Бұл жүйеде жанар майды шашырату үшін орталықта орналасқан бір инжектор бар. АҚШ-та осындай бір нүктелі инжекция «дроссель корпусына инжекция» (GM-нің TBI) немесе «орталық жанар май инжекциясы» (Ford-тың CFI) деп сатылды. Mono Jetronic басқа белгілі бір нүктелі жүйелерден өзгеше, өйткені ол қозғалтқыш жүктемесін анықтау үшін тек газ педалінің қозғалысын сезетін сенсорға ғана сүйенеді. Ауа ағыны немесе сорғыш коллекторының вакуумы сезетін сенсорлар жоқ. Mono Jetronic әрқашан адаптивті жабық циклды ламбда басқаруымен жабдықталған, және қозғалтқыш жүктемесін анықтаудың қарапайымдылығына байланысты, дұрыс жұмыс істеуі үшін ламбда сенсорына үлкен тәуелділікте болады. ECU Intel 8051 микроконтроллерін пайдаланады, әдетте 16 КБ программалық жадымен және кеңейтілген бортындағы диагностикасыз (OBD II 1996 модельдік жылынан бастап талап етілді).