Кіріспе

Кореялық желдеткіш биі Бучачум (hangul=부채춤) – түрлі дәстүрлі және діни корей билерінен пайда болған корей желдеткіш биі. Оны көбінесе әйелдерден құралған би тобы орындайды.

Тарих

Бучачхумды 1954 жылы биші Ким Бэк бонг құрды, ол корей шамандық ритуалдық билерінен, сондай-ақ дәстүрлі Жосон сарайының және халық билерінен шабыттанды. Баек бонгты көбелектің әсем қимылдары қызықтырды, сондықтан ол осы сұлулықты корей биіне енгізуді қалады. Кореялықтар корей мұрасын және мәдениетін өнер арқылы, әсіресе би арқылы қабылдайды. Бучачхум, оны корей жанкүйер биі деп те атайды, корей мәдениетін көрсетудің дәстүрлі және әдемі тәсілі болып табылады, сонымен қатар азшылықтарды қолдауға мүмкіндік береді (Лим, 2015). Бучачхум корейдің әдемі дәстүрлі киімдерін және түрлі-түсті жанкүйерлерін көрсетіп қана қоймай, сонымен бірге отбасылардың, мектептердің және корей қауымдастықтарының бірігуіне, сондай-ақ азшылықтарды қолдауды бағалауға да көмектеседі. 1993 жылы Корея би қауымдастығы Бучачхумды шедевр деп мойындады, ал 2014 жылдың қазан айында ол мәдени мүлік ретінде тіркелді. Корей жанкүйер биінің бұрынғыда дәстүрлі ортасы болған болуы мүмкін, бірақ дәстүрлі Бучачхумның орындалу орны, бишілер мен көрермендерінің өзгеруі байқалды (Ким, Крамп, 1993). 2006 жылдан бері Корея мәдени орталығы әлемнің әртүрлі елдерінде корей мәдени орталықтарын ашты. Мұндай орталықтар әдетте әлемнің ірі қалаларында орналасқан. Бұл мәдени орталықтарда өткізілетін шаралар Бучачхумды корей мәдениетінің бұл бөлігін бұрын көрмеген көптеген адамдарға жеткізді. Көптеген адамдар Бучачхумды K-поп және корей драмалары (K-драма) сияқты басқа медиа арқылы да танысады, бірақ бұл мәдени орталықтар кейде корей халқының басқа мәдени ерекшеліктерін таныстыратын іс-шаралар ұйымдастырады.

Өнер көрсетулер

Бұл би Кореяның көптеген мерекелері мен шараларында орындалады және бүкіл әлемде танымал болды. Бишілер қызғылт гүлдермен суреттелген үлкен желдеткіштерді пайдаланып, құстар, гүлдер, көбелектер, айдаһарлар және толқындар сияқты бейнелерді көрсететін әртүрлі композициялар құрайды. Бишілер корейдің дәстүрлі киімін – ханбок киеді. Киімнің өзі – орындаудың маңызды бөлігі. Бұл корейдің дәстүрлі ханбогы, оның ішінде чима (көйлек) және чегори (жеңі) бар. Әшекейлерге әр түрлі шаш безендірулері, мысалы, сәндік қысқыштар немесе ленталар жатады. Бидің жалпы ағынына көз тартатын динамиканы қосатын үлкен және түрлі-түсті пухэлер (желдеткіштер) де бар. Бучачум әдетте минё (халық әні) немесе санджо (аспаптық орындау) әуенімен қоса орындалады, бірақ сарай және рәсімдік музыка да жиі қолданылады. Бұл би классикалық техниканың әдемілігі мен сымбатын қазіргі заманғы көрермендерге қолайлы форматта көрсете білуімен танымал. Бучачумды орындау корейлік әдемілікті ғана емес, сонымен қатар корей мәдениетін, әсіресе корей желдеткіш биін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл көрермендерге бидің қаншалықты әдемі және тыныш екенін есте сақтауға, корей барабандарының үнімен бірге есте қалдыруға көмектеседі. Бучачум басқа елдердің азаматтарына корей мәдениетін және көпмәдениеттілікті тойлауға мүмкіндік береді. Бучачум корей мәдениетінде ғана емес, Жапония сияқты басқа елдерде де тойланады, сондай-ақ бидің өзін-өзі таныстырудағы маңыздылығын көрсетеді. Бучачум көркемдік пен сымбатты көрсетеді, сонымен қатар басқаларға қазіргі заманғы көрермендерге ұсынудың маңыздылығын түсінуге көмектеседі. Әртүрлі елдер бұрынғыдан гөрі Бучачумның маңыздылығын жақсырақ түсіне бастады.

Кореядан тыс жерлерде

Бучачхумды Кореядан тыс Азияда және жалпы әлемде көруге болады.

Қытай

Hallyuism блогының жазбасына сәйкес, Бучачюм Қытайда да танымал. Ол кейде басқа көктемдік тойларда гүлдердің құлпыратын жайын бейнелейтін қимыл ретінде орындалады.

Жапония

Жапонияда корей мәдениетіне құрмет көрсету және корей өнерін басқаларға таныту мақсатында көптеген шаралар өтті. Жапонияда Азия қоғамдастығының ғана емес, әсіресе корей мәдениетінің әртүрлілігін көрсету үшін жәрмеңкелер мен корей фестивальдары сияқты арнайы іс-шаралар ұйымдастырылды. Бучачум – корейлердің саябақтар, мектептер және қоғамдық демалыс орталықтары сияқты көпшілік орындарда өткізген көптеген шараларының бірі. Көбінесе қыздар қатысатын корей желпуіш биінің (фан-даңқы) орындаушылары жарқын түсті желпуіштерді ұстап, барабан соғылысымен үйлесімде билейді. Жапон мектептері корей өнеріне деген құрметті арттыру үшін осы шараларды ұйымдастырды. Жапонияда көптеген корей студенттері білім алып жүргенімен, жапон мектептері корей білім беру жүйесіндегі қаржы тапшылығын мойындады. Сондай-ақ, жапон мектептері корей мәдениетін құрметтемейтін немесе мойындамайтын жапон педагогтарының корей биін, әсіресе Бучачумға көптеген оқушылары қатысқанда, қалай бағалайтынын көрсетуді де мақсат етті (Lim, 2015). Жапонияда тұратын корейлердің Бучачум қойылымы корей студенттерінің ата-аналарына өз мәдениеттерінің маңыздылығын сезінуге көмектеседі. Жапонияда балаларымен бірге тұратын корей ересектер жапон мәдениеті мен әдет-ғұрыптарына бейімделу арқасында корей мәдениетімен байланысын үзуі мүмкін.

Азиядан тыс

Халлю немесе Корея толқынының басталуынан бері Бучачум Азиядан тыс жерлерде танымалдылығын арттырып, кеңінен танылды. Бучачум халықаралық іс-шараларда, фестивальдерде және мәдени алмасуларда корей мәдениетін көрсететін өнер бағдарламаларының құрамында жиі орындалады. Корея елшіліктері, мәдени орталықтар мен өнер ұйымдары корей мәдениетін насияттау және мәдени түсіністікті нығайту мақсатында Бучачумды әртүрлі елдерде үнемі ұсынады. Бидің тартымды сұлулығы, нәзік қимылдары және жарқын костюмдері әлемдік көрермендердің ықыласына бөлініп, әртүрлі мәдениеттерге ие елдерде танымал болды. Бучачумның халықаралық мәдени фестивальдер мен шараларға қатысуы осы дәстүрлі корей биінің және корей мұрасындағы оның маңыздылығының хабардарлығын арттыруға септігін тигізді. Кореялық иммигранттар көптеп тұратын қалалар мен елді мекендерде Бучачумды жергілікті шіркеулерде, ғибадатханаларда немесе мәдени орталықтарда жыл сайын өткізілетін мерекелерде тамашалауға болады. Бидің ешқандай нақты діни дәстүрге байланысты еместігіне байланысты, ол корей халқының өзіндік көрінісі ретінде көптеген жерлерде орындалады. Сонымен қатар, цифрлық және әлеуметтік желілердің қолжетімділігі Бучачум өнерлерін кеңінен таратуға мүмкіндік берді, соның арқасында әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдар осы өнер түрін көріп, бағалауға мүмкіндік алды. Бұл көбінесе YouTube сияқты кең таралған платформалар арқылы жүзеге асырылады. Бучачумның танымалдылығы қазіргі K-поп музыкасы немесе корей драмалары сияқты кеңінен таралмаса да, оның әлемдік мәдени аренадағы рөлі артып келеді, бұл Корея шекарасынан тыс корей дәстүрлі өнерін бағалау мен түсінуге үлкен үлес қосады. Оны мәдени фестивальдерде, біріктірілген мерекелер мен шараларда, Азия мәдениеттерін қамтитын көпмәдени шараларда, корей мәдениетін көрсететін арнайы шараларда, сондай-ақ діни және діни емес жиналыстарда көруге болады.