Кіріспе

Американдық құқық ғалымы Ақыл Рид Амар (1958 жылдың 6 қыркүйегінде туған) – конституциялық құқық саласындағы сарапшылығымен танымал американдық құқық ғалымы. Ол Йель университетінде заң және саясаттану профессоры, сонымен қатар оригиналдық, АҚШ-тың құқықтар туралы биллі және қылмыстық процестік құқық бойынша жетекші ғалым. Калифорнияда өскен Амар, Йель заң мектебінде білім алғаннан бұрын Йель колледжінде бакалавр дәрежесін алды. Ол судья (кейіннен Жоғарғы сот судьясы) Стивен Брейердің кеңсесінде жұмыс істеді, содан кейін 26 жасында Йель заң мектебінің профессоры болды. АҚШ Жоғарғы соты ең көп сілтеме жасайтын құқық ғалымдарының бірі – ол. Амар Америка адвокаттар қауымдастығы мен Федералист қоғамында белсенді қатысады, ал оның еңбектері екі ұйымнан да марапатталды. 2008 жылы «Заңдық мәселелер» жүргізген сауалнамада ол қазіргі заманғы 20 ең үздік американдық құқық ойшылының қатарына енді. Фред Р. Шапироның 2021 жылғы зерттеуіне сәйкес, Амар – барлық уақыттағы ең көп сілтеме жасалған 18-ші құқық ғалымы.

Ерте өмір және білім

Амар 1958 жылғы 6 қыркүйекте Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Үндістаннан келген медицина студенттері, олар Мичиган университетінде оқып жүргенде танысқан. Амар Калифорния штатының Уолнат-Крик қаласында өсті және 1976 жылы Лас-Ломас орта мектебін бітірді. Содан кейін ол Йель университетіне түсіп, тарих және экономика мамандықтары бойынша білім алды. Колледждің бірінші курсында болашақ журналист Ричард Брухизермен достық қарым-қатынас орнатты.

1980 жылы Амар Йель университетін Фи Бета Каппа қоғамының мүшесі болып, summa cum laude белгісімен бакалавр дәрежесін алды. Әділет министрі Брет Кавано да Амардың студенті болған. Ол көптеген жарияланымдар мен кітаптардың авторы, соның ішінде «Бізді құраған сөздер: Американың конституциялық әңгімесі, 1760-1840» кітабы бар. Жоғарғы сот судьялары оның еңбектерін жиырмадан астам істе сілтеме ретінде келтірген – бұл қазіргі уақытта зейнеткерлікке шықпаған ғалымдардың арасындағы ең көп көрсеткіш. Сот және ғылыми сілтемелерге қатысты сауалнамаларда ол әдетте Американың ең көп сілтемеленген бес орта деңгейдегі заңгерінің қатарында болады. 2007 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2008 жылы АҚШ президенттікке үміткер Майк Грэвел сайланса, Амарды Жоғарғы сотқа тағайындайтынын мәлімдеді. Өзін либерал деп жариялаған Амар содан бері прогрессивті ақпарат құралдары, блогерлер және профессорлар арасында даулы саналатын жақтаушылықпен айналысып келеді. Ол Брет Каваноның сотқа тағайындалуын қолдады және Роу против Уэйд ісін күштен шығару басқа да жеке өмірге қатысты құқықтарға әсер етпейді деп мәлімдеді. 2021 жылдың басынан бері ол Йель университетінің түлегі Энди Липкамен бірлесіп «Amarica’s Constitution» атты апталық подкасты жүргізіп келеді. Подкаст қонақтарының арасында Боб Вудвард, Флойд Абрамс және Гэри Харт болды.

Жеке өмір

Амар мен әйелі Винита Паркаш 1989 жылы үйленді. Оның үш баласы бар: Викрам, Кара және Сара.