Кіріспе
Американдық әдебиет теориясының маманы, заңгер, жазушы және қоғамдық ойшыл (1938 жылы туған)
Стэнли Юджин Фиш (19 сәуір 1938 жылы туған) – американдық әдебиет теориясының маманы, заңгер, жазушы және қоғамдық ойшыл. Қазіргі уақытта Нью-Йорктегі Ешива университетінің Бенджамин Н. Кардозо заң мектебінде заң ғылымының Флорсхаймер атанған арнайы шақырылған профессоры қызметін атқарады. Бұрын Дэвидсон Кан атындағы гуманитарлық ғылымдар университетінің көрнекті профессоры және Флорида халықаралық университетінің заң профессоры болған, сондай-ақ Чикагодағы Иллинойс университетінің Либералды өнер және ғылым колледжінің экс-деканы. Фиш постмодернизммен байланыстырылады, бірақ ол өзін анти-негіздік көзқарасты қолдайтын адам ретінде қарастырады. Ол сонымен қатар оқырманның реакциясы теориясының қалыптасуы мен дамуына әсер еткен деп есептеледі. Мансабында ол Кардозо заң мектебінде, Калифорния университетінде (Беркли), Джонс Хопкинс университетінде, Пенсильвания университетінде, Йель заң мектебінде, Колумбия университетінде, Джон Маршалл заң мектебінде және Дьюк университетінде оқытумен айналысты.
Ерте өмір
Фиш Род-Айленд штатының Провиденс қаласында дүниеге келген. Ол еврей отбасында тәрбиеленген. Оның әкесі, Польшадан келген иммигрант, сантехник және мердігер болған, ол ұлының университетте білім алуына ерекше мән берген. 1962 жылы Йель университетінде де докторлық диссертациясын қорғады. Ол қызмет еткен жылдарында академиялық қауымдастықта құрметке ие профессорларды шақырып, колледжге назар аударды. Иллинойс штатымен UIC-тің қаржыландыруына байланысты жоғары деңгейдегі даудан кейін деканаттан кеткен соң, Фиш бір жыл ағылшын тілі кафедрасында оқытумен айналысты. UIC Гуманитарлық институты оның құрметіне лекциялар сериясын атады, ол әлі де жалғасуда. 2005 жылдың маусым айында Флорида халықаралық университетінде гуманитарлық ғылымдар мен құқық бойынша Дэвидсон Кан атындағы ерекше профессор лауазымын қабылдады, сондай-ақ FIU құқық мектебінде оқыды. 2010 жылдың қарашасында ол Саванна қаласындағы (Джорджия штаты) Ralston College-тің қонақтар кеңесіне қосылды. 1985 жылдан бері Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. 2024 жылдың сәуір айында Флоридадағы New College оны Марк Бауэрлейнмен сөз бостандығы, академиялық бостандық және саяси өрнек беру тақырыбындағы талқылауға шақыруда резиденттік президенттік ғалым ретінде таныстырды.
Мильтон
Фиш өзінің мансабын ортағасырлық зерттеуші ретінде бастады. Оның 1965 жылы Йель университетінің баспасында жарық көрген алғашқы кітабы ортағасырлық / ерте Ренессанс дәуірінің ақыны Джон Скелтон туралы болды. Фиш өзінің жартылай автобиографиялық эссесінде «Милтон, сен осы заманда тірі болсаң» («Сөз бостандығы деген нәрсе жоқ. Бірақ ол жақсы нәрсе де») деген мақаласында, Мильтонға кездейсоқ келгенін түсіндіреді. 1963 жылы, Фиш Калифорния университетінде (Беркли) доцент болып жұмысқа орналасқан жылдың өзінде, оның Мильтон зерттеушісі Константинос А. Патридес грант алды. Факультет деканы Фиштен Милтон курсын оқытуды сұрады, тіпті жас профессордың «бакалавриатта немесе магистратурада ешқашан Милтон курсын оқымағанына» қарамастан (269-бет). Соның нәтижесінде «Күнәмен таңқалды: Жұмақ жоғалғандағы оқырман» (1967; қайта басылды, 1997) кітабы жарық көрді. Фиштің 2001 жылғы «Милтон қалай жұмыс істейді» кітабы Мильтон туралы оның бес онжылдық зерттеулерін көрсетеді. Осы кітапқа қатысты, ғалым және сыншы Джон Муллан Фиштің мынадай түсіндірмесімен келіспейді:
Біздің барлық мүмкін құндылықтарымыз оның поэзиясымен жеңіледі. Оның кітабында Милтонның сенімдері, тіпті олардың күші, бізге жат деп есептелуі керек. Фиштің ойына ешқашан келмейді, бұл «оқырман» Милтонмен қандай да бір құндылықтарды бөлісуі мүмкін. Фиш кейде дұрыс айтқанмен, Мильтонды өзінің мақсатына бағындыруға тырысады. Милтонның поэзиясы адамның әлсіздігі туралы дана болуы мүмкін екенін, мысалы, «Жұмақ жоғалғанда» доктриналық дұрыстығынан гөрі трагедиялық сезімімен танымал болуы мүмкін екенін қарастыруға орын жоқ.
Our every likely value is defeated by his poetry. His book needs to presume that we find Milton's beliefs, and even more the sheer force of those beliefs, inimical. It never occurs to Fish that the ever abused "reader" might share any values with Milton Even when he has a point, Fish is wrestling Milton to his cause. There is no room to consider that Milton's poetry might be wise about human weakness, and that Paradise Lost, for instance, might be more notable for its sense of tragedy than for its doctrinal correctness.
Түсіндірмелік қауымдастықтар
Фиш интерпретациялық қауымдастықтарды талдауымен әйгілі. Оның осы саладағы еңбегі мәтінді түсіндірудің әрбір оқырманның бір немесе бірнеше қауымдастықтағы жеке тәжірибесіне қалай байланысты екенін зерттейді, олардың әрқайсысы ерекше эпистемологиямен анықталған «қауымдастық» болып табылады. Фиш үшін оқырманның субъективті тәжірибесін құнды ететін маңызды бөлігі – яғни, оны неліктен «шектелген» деп қарастыруға болады, бақылаусыз және ерекшеленген өзіндік көрініске қарсы – лингвистика ғылымынан шыққан лингвистикалық құзыреттілік деп аталатын ұғымнан туындайды. Фиштің дереккөздерінде бұл термин «әрбір тілді білушінің ортақ тілдік жүйесін сипаттауға болатын идея» деп түсіндіріледі. Әдеби сын тұрғысынан ол оқырманның мәтінге қатысты көзқарасы толығымен субъективті емес екенін, сондай-ақ сол тілдің туған тілінде сөйлейтін адамдардың тіл туралы ішкі түсінігі тілмен тәжірибеде нормативтік шекаралар құруға мүмкіндік береді деп дәлелдеу үшін осы ұғымды пайдаланады.
Балық және университет саясаты
Фиш университет саясаты туралы көп жазды, кампус тіл кодекстерін қолдап, университеттердің немесе факультеттердің кәсіби білімінен тыс мәселелер бойынша саяси мәлімдемелерін сынады. 2008 жылдың қаңтар айында ол өзінің New York Times газетінде жарияланған блогында гуманитарлық ғылымдардың ешқандай қолданбалы құндылығы жоқ, тек ішкі құндылығы ғана бар екенін айтты. Ол былай деп түсіндірді: "Гуманитарлық ғылымдардың қандай пайдасы бар?" деген сұраққа ең адал жауап – «ешқандай да пайдасы жоқ». Бұл жауап оның пәніне құрмет келтіреді. Ақтау, әдетте, іс-әрекетті оның ішіндегідей емес, сырттан бағалауды білдіреді. Ақтауға келмейтін іс-әрекет, өзін қандай да бір үлкен игілікке құрал ретінде қарастырудан бас тартады. Гуманитарлық ғылымдар – өзінің игілігі үшін. Одан артық айтудың қажеті жоқ, ал айтылған әр сөз мақтауға лайық нәрсені кемітеді. Фиш АҚШ-тың көптеген университеттерінде және колледждерінде лекция оқыды, олардың ішінде Флорида Атлантикалық университеті, Браун университеті, Пенсильвания университеті, Гарвард университеті, Торонто университеті, Колумбия университеті, Вермонт университеті, Джорджия университеті, Луисвилл университеті, Сан-Диего мемлекеттік университеті, Кентукки университеті, Бейтс колледжі, Орталық Флорида университеті, Батыс Флорида университеті және Бенджамин Н. Кардозо құқық мектебі бар.
Университет саясаткері ретінде балық
1986-1992 жылдар аралығында Дьюк университетінің ағылшын тілі кафедрасының төрағасы ретінде Фиш назар аударып, қырқыстар тудырды. Lingua Franca журналында айтылғандай, Фиш "қадірлі, бірақ консервативті Оңтүстік ағылшын тілі бөлімін алып, оны сол кездегі ең беделді оқу ортасына айналдыру үшін" "академиялық ортада естілмеген, ешқандай ұятсыздықсыз кәсіпкерлік құштарлықты" пайдаланды, бұл ішінара жоғары жалақы төлеу арқылы мүмкін болды. Фиш кафедра төрағасы болған жылдары студенттерге бакалавриат және магистратура курстары бойынша салыстырмалы түрде аз талаптар қойылды, бірақ олардың магистратурада оқытуға қойылған талаптары өте жоғары болды. Бұл профессорларға өздерінің оқыту жүктемесін азайтуға мүмкіндік берді. 1992 жылдың сәуір айында, Фиш кафедра төрағасы қызметін аяқтағанға жуық, сыртқы сараптама комиссиясы ағылшын тілі оқу бағдарламасының "үйлесімсіз ұсыныстар жиынтығына" айналғандығын көрсететін деректерді қарастырды, онда "негізгі курстардың кең спектрі" немесе факультеттің жоспарлары болмады. 1990 жылдары кафедраның беделінің төмендеуі туралы мәліметтер The New York Times газетінің бірінші бетінде жарияланды.
Жұмысына сын
The New York Times және The Wall Street Journal редакциялық бетіне жиі мақала жазатын Фиш кең ауқымды сынға ұшырады. Джудит Шулевиц Slate журналында жариялаған мақаласында Фиш өзін «принципсіз» деп ашық мойындап қана қоймай, «әділдік, бейтараптық, ақылға саятындық» ұғымдарын толығымен жоққа шығаратынын айтты. Фиш үшін «идеялардың салдары болмайды». Осы позициясы үшін Шулевиц Фишті «оған тағылған принципсіз релятивист емес. Ол одан да жаман нәрсе. Ол – фаталист» деп сипаттайды. Сондай-ақ, Фиш ғалымдар арасында да қатаң сынға ұшырады. Консервативті Р.В. Янгтың айтуынша, белгілі британдық марксисті Терри Иглтон Фиштің «сенімсіз эпистемологиясын» «қастандық» деп атады. Иглтонның сөзіне қарағанда, «универсализмге қарсы барлық шабуылдар сияқты, Фиштің универсализмге қарсы сынымының өзінде қатаң универсалдар бар: барлық уақытта және жерде секторлық мүдделердің басымдығы, қақтығыстың мәңгілігі, сенім жүйелерінің априорлық мәртебесі, шындықтың риторикалық сипаты, барлық көрінетін ашықтықтың құпия түрде жабық екендігі және т.б.» Фиштің өзіне тағылған сынды қабылдауға тырысуына Иглтон былай деп жауап береді: «Нәтижесінде ешкім Фишті сынамайды, себебі олардың сыны егер оған түсінікті болса, оның мәдени ойынына жатады және сондықтан бұл шын мәнінде сын емес; ал егер түсініксіз болса, онда ол басқа конвенцияларға жатады, демек, маңызсыз». Философ Марта Нуссбаум «Конвенциялар туралы софистика» атты эссесінде Фиштің теориялық көзқарастары «жоғары дәрежеде релятивизм және тіпті радикалды субъективизм» негізінде құрылғанын айтады. Оның жұмысын тек софистика деп есептей отырып, Нуссбаум Фиштің «бәсекелес принциптер арасында шешім шығару үшін қайшылықтың реттеуші принципіне сүйенеді» дейді, осылайша ол оған қарсы пікір білдірсе де, аргументацияның нормативтік стандарттарына сүйенеді. Балама ұсынып, Нуссбаум Джон Ролздың «Әділет теориясы» еңбегін келтіріп, «рационалды аргументтің мысалын» көрсетеді; ол толыққанды танылатын мағынада этикалық шындықты тудырады. Нуссбаум Ролздың утилитаризмнің жеткіліксіздігіне қатысты сынымын қабылдап, рационалды адам жеке тұлғалар арасындағы шекараларды мойындайтын әділдік жүйесін, тілектердің жалпы сомасына сүйенудің орнына, үнемі артық көретінін көрсетеді. «Бұл», - дейді ол, - «риторикалық манипуляциядан мүлдем өзгеше». Камиль Паглиа, «Сексуалдық тұлғалар» авторы және қоғамдық зиялы, Фишті «тоталитарлық Tinkerbell» деп айыптап, оның көпмәдениеттілік туралы лекция оқығаны үшін екіжүзділікпен айыптады. Постструктуралистік ықпалдың герменевтикаға тигізген әсерін сынаған Дэвид Хирш Фишті «логикалық қатаңдықтан кемшіліктері» және «риторикалық дәлдікке немқұрайдылығы» үшін кінәлайды. Фиштің аргументтерін зерттей отырып, Хирш «жаңа сын әдістерін қалпына келтірудің қажеті болмағанын ғана емес, сонымен қатар Фиштің өзі жаңа сын теориясының шектеулерінен арыла алмағанын» көрсетуге тырысады. Хирш Фиштің жұмысын Гомердің «Одиссеясындағы» Пенелопаның тоқыма станогымен салыстырып, «бір сыншы күндіз тоқығанды, екіншісі түнде шешіп тастайды» дейді. «Бұл тоқу мен шешу диалектика емес, себебі алға жылжу болмайды», - деп жазады ол. Ақырында, Хирш Фишті «өзінің Елисейлік далаларында адасып, өнерден, шындықтан және адамгершіліктен үмітсіз алыстаған» деп санайды.
Terry Eagleton, a prominent British Marxist, excoriates Fish's "discreditable epistemology" as "sinister". According to Eagleton, "Like almost all diatribes against universalism, Fish's critique of universalism has its own rigid universals: the priority at all times and places of sectoral interests, the permanence of conflict, the a priori status of belief systems, the rhetorical character of truth, the fact that all apparent openness is secretly closure, and the like." Of Fish's attempt to co opt the critiques leveled against him, Eagleton responds, "The felicitous upshot is that nobody can ever criticise Fish, since if their criticisms are intelligible to him, they belong to his cultural game and are thus not really criticisms at all; and if they are not intelligible, they belong to some other set of conventions entirely and are therefore irrelevant." In the essay "Sophistry about Conventions", philosopher Martha Nussbaum argues that Fish's theoretical views are based on "extreme relativism and even radical subjectivism." Discounting his work as nothing more than sophistry, Nussbaum claims that Fish "relies on the regulative principle of non contradiction in order to adjudicate between competing principles", thereby relying on normative standards of argumentation even as he argues against them. Offering an alternative, Nussbaum cites John Rawls's work in A Theory of Justice to highlight "an example of a rational argument; it can be said to yield, in a perfectly recognizable sense, ethical truth." Nussbaum appropriates Rawls's critique of the insufficiencies of Utilitarianism, showing that a rational person will consistently prefer a system of justice that acknowledges boundaries between separate persons rather than relying on the aggregation of the sum total of desires. "This", she claims, "is altogether different from rhetorical manipulation." Camille Paglia, author of Sexual Personae and public intellectual, denounced Fish as a "totalitarian Tinkerbell," charging him with hypocrisy for lecturing about multiculturalism from the perspective of a tenured professor at the homogeneous and sheltered ivory tower of Duke. David Hirsch, a critic of post structuralist influences on hermeneutics, censured Fish for "lapses in logical rigor" and "carelessness toward rhetorical precision." In an examination of Fish's arguments, Hirsch attempts to demonstrate that "not only was a restoration of New Critical methods unnecessary, but that Fish himself had not managed to rid himself of the shackles of New Critical theory." Hirsch compares Fish's work to Penelope's loom in the Odyssey, stating, "what one critic weaves by day, another unweaves by night." "Nor," he writes, "does this weaving and unweaving constitute a dialectic, since no forward movement takes place." Ultimately, Hirsch sees Fish as left to "wander in his own Elysian fields, hopelessly alienated from art, from truth, and from humanity."
Жеке өмір
Ол әдеби сыншы Джейн Томпкинске үйленген.
Әдебиеттік сілтемелер
Стэнли Фиш Дэвид Лодждың екі романында "Моррис Запп" кейіпінде пародияланды.
Марапаттар
1994 жылы Фиш «Сөз бостандығы деген нәрсе жоқ, және бұл да жақсы» атты эссесі үшін PEN/Даймонштейн-Спильвегель эссе өнері сыйлығына ие болды.
Фиштың негізгі еңбектері
Джон Скелтонның "Поэзиясы". Нью-Хейвен, КТ: Йель университеті, 1965 жыл. Күнәға таңғалған: Жоғалған жұмақтағы оқырман. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті, 1967 жыл. (10). (13). Өзін-өзі тұтынатын артефактілер: XVII ғасыр әдебиетінің тәжірибесі. Беркли, Калифорния: Калифорния университеті, 1972 ж. "Variorum" ды түсіндіру. "Сыншылдық зерттеу" (1976). "Неге бәріміз бір-бірімізбен тату бола алмаймыз?" "Бірінші нәрселер" (1996). Тірі ғибадатхана: Джордж Герберт және катехизинг. Беркли, Калифорния: Калифорния университеті, 1978 ж. Бұл сабақта мәтін бар ма? Аудармалық қауымдастықтар органы. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті, 1980 жыл. (10). (13). Табиғи нәрселерді жасау: Әдебиет және заң зерттеулеріндегі теорияның өзгеруі, риторикасы және практикасы. Дарем, Солтүстік Каролина: Дьюк университеті, 1989 жыл. Кәсіби дұрыстық: әдебиеттану және саяси өзгерістер. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті, 1999 жыл. Принциппен проблема. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті, 1999 жыл. Мильтон қалай жұмыс істейді. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті, 2001 жыл. "Дүниеді өз уақытыңда құтқарып ал". Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 2008 жыл. Қашушы: сенім, либерализм және заң классикалық телешоуда. Филадельфия, ПА: Пенсильвания университетінің баспасы, 2010 жыл. Сөйлемді қалай жазу керек және қалай оқу керек. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Харпер Коллинз баспасы, 2011 жыл. Антигуманизмнің нұсқалары: Милтон және басқалар. Кембридж: Кембридж университетінің баспасы, 2012 жыл. * Академиялық еркіндік нұсқалары: кәсібиліктен революцияға дейін. Чикаго, ИЛ: Чикаго университетінің баспасы, 2014 жыл. Жеңімпаз пікірталастар: саясат, жатын бөлме, сот және сыныпта не жұмыс істейді, не жұмыс істемейді. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Харпер Коллинз, 2016 жыл. Біріншісі: жеккөрушілік сөз, кампустағы сөз, діни сөз, жалған жаңалықтар, пост-правда және Дональд Трамп туралы қалай ойлау керек. Atria/One Signal Publishers, 2019 жыл.