Кіріспе

Америкалық ғалым, педагог, саяси жазушы (1970 жылы туған)

Ноа Раам Фельдман (1970 жылғы 22 мамырда туған) – американдық құқық ғалымы және академик. Ол Гарвард құқық мектебінің Феликс Франкфуртер атындағы құқық профессоры және Гарвард қоғамының төрағасы. Ол 10 кітаптың авторы, Deep Background подкастының жүргізушісі және Bloomberg Opinion басылымындағы қоғамдық мәселелер жөніндегі жазушы. Бұрын "Нью-Йорк Таймс" газетіне материалдар жазған. Фельдманның еңбектері этика және конституциялық құқық, инновациялар, сөз бостандығы, құқық және дін, сондай-ақ тарих салаларына бағытталған.

Ерте өмір және білім

Фелдман Массачусетс штатының Кембридж қаласында ортодоксал яһуди отбасында өсті. Фелдман Гарвард университетінде Жақын Шығыс тілдері мен мәдениетін зерттеді. 1990 жылы ол Гарри С. Трумэн стипендиясын Массачусетс штатынан алды. Фелдман 1992 жылы үздік студент ретінде бакалавр дәрежесін бітіріп, Фи Бета Каппа қоғамының мүшесі болды. Гарвардты бітіргеннен кейін Фелдман Родс стипендиясымен Оксфордтағы Крайст-Черч колледжінде оқуға қабылданды. 1994 жылы ол Шығыстанудан философия докторы ғылымын қорғады (Аристотель этикасы және оның исламдағы қабылдануына баса назар аударды). Оксфордта оқыған кезінде ол Оксфорд университетінің L'Chaim қоғамының мүшесі болды. Содан кейін Фелдман АҚШ-қа оралып, Йель заң мектебінде білім алды, онда ол Йель заң журналының кітаптарды шолу редакторы қызметін атқарды. 1997 жылы ол заң докторы дәрежесін алды. Гарвард журналының мәліметінше, Фелдман – "көп тілді" адам. Ол ағылшын, иврит, араб және француз тілдерін мүжілді түрде біледі. Сондай-ақ ол корей тілінде сөйлей алады, ал грек, латын, неміс, итальян, испан және арамей тілдерін оқи алады.

Заң мансабы

Заң факультетін бітіргеннен кейін Фельдман 1997-1998 жылдары Колумбия округінің Апелляциялық сотының бас судьясы Гарри Т. Эдвардсқа заң кеңесшісі болды, ал 1998-1999 жылдары АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Дэвид Саутерге заң кеңесшісі болды. 2001 жылы Фельдман Нью-Йорк университетінің заң факультетіне қосылды, онда 2005 жылы тұрақты профессор атанды және 2006 жылы Сесилия Гоц атындағы заң профессоры болып тағайындалды. 2007 жылы Фельдман Гарвард заң мектебінің факультетіне Халықаралық құқық профессоры ретінде қосылды, Бірінші түзету, Конституция және халықаралық тәртіп бойынша курстар оқыды. 2014 жылы Гарвард заң мектебінде Феликс Франкфуртер атындағы заң профессоры болып тағайындалды. Джеймс Оукс "Бұзылған Конституция" кітабына жазған рецензиясында Фельдманның "өте сенімсіз талдауына қажетті түсініктілік қосарлық тарихи дәлелдерді" назарға алмағанын айтады. 2005-2011 жылдары "The New York Times Magazine" журналына материалдар жазды. 2012 жылдан бері Bloomberg Opinion журналының тұрақты авторы болып табылады. Сондай-ақ ол конституциялық мәселелер және Жоғарғы Сот туралы "The New York Review of Books" журналына эсселер жазады.

Ұйымдар мен бірлестіктер

2003 жылы ол Ирактағы Коалициялық Уақытша Әкімшіліктің аға конституциялық кеңесшісі болып тағайындалды. Осы лауазымда ол Ирак конституциясының негізі болған Уақытша Әкімшілік Заңының жобасын дайындауға кеңес берді. 2010 жылы ол Гарвард қоғамының аға мүшесі болды, ал 2020 жылы төраға болып тағайындалды. Гарвард журналындағы мақалада қоғам былай сипатталған: "Оның [Фелдманның] мансабын қалыптастырған құндылықтары: 'әр түрлі өмірден келген адамдармен әрекеттесетін, достық зиялы қауымдастық; пәнаралық шығармашылық және ынтымақтастық; жаңа, дәстүрден тыс идеяларға ашықтық; әлем үшін маңызды, ұзақ мерзімді сұрақтарға шешім табу; әріптестерге және әртүрлі буынға жомарттық; жаңашылдықты қолдау арқылы тәуекелге баруға ынталандыру; және жақсы зиялы өмірдің орталық құралы ретінде жеке кездесулердегі тұрақты әңгімелесуге сенім.'" Ол Гарвард құқық мектебінде еврей және Израиль құқығы бойынша Юлис Рабиновиц бағдарламасының негізін қалаушы директоры.

Facebook қадағалау комитеті

Фельдман Facebook-ке 2020 жылдың маусым айында құрамы жарияланған Бақылау кеңесін құру бойынша кеңес берді. Фельдманның сөзіне göre, Бақылау кеңесінің мақсаты – платформадағы сөз бостандығын қорғау және қамтамасыз ету, осы мақсатта Facebook-тың ең маңызды контентті модерациялау шешімдерін қарастыратын тәуелсіз орган құру болып табылады. Гарвард журналының 2020 жылғы мақаласында кеңес қалай пайда болғаны туралы айтылады: «Бір күні велосипедпен келе жатқанда [Фельдман] былай ойлады: Facebook және басқа әлеуметтік желілер моральдық тұрғыдан жағымсыз нәтижелерге жол бермеу үшін үлкен қысымға тап болады. Егер олар осы мәселені үкіметтер сияқты шешіп, контенттің қайсысы қабылданатын, қайсысы емес екенін анықтау үшін соттар сияқты тәуелсіз органдарға билік берсе не болар еді? Ол әлеуметтік желілердің өзі сөз бостандығын қорғаудың жолдарын табуы керек деп шешті және 2,6 миллиардтан астам пайдаланушысы бар, күніне орташа есеппен 115 миллиард хабарлама жіберілетін әлемдегі ең ірі әлеуметтік желі – Facebook-қа ұсыныс жасады: «Түсінікті болу үшін, бізге Facebook-тың Жоғарғы соты керек». «Бір күні біз өмірден өтіп, жақсы жерге немесе басқа жерге барғанда, онда Мэдисон мен Гамильтонмен кездесеміз», – деді Фельдман. «Олар бізден: «АҚШ президенті республиканың құрылымын бұзғанда сіз не істедіңіз?» деп сұрайды. Осы сұраққа біздің жауабымыз: біз құрылтайшылардың нұсқауларын орындадық, және егер дәлелдер осы тұжырымды растаса, Өкілдер палатасы оған импичмент процесін бастауы керек» деуі тиіс».

Медиа

2020 жылы Гарвард журналы Гарвард профессоры Фельдман туралы былай деп жазды: «Фельдман қоғамдық зиялы және қоғамдық мәселелердегі білгір адам ретінде көріне бастады. Оның еңбектері маңызды журналистердің ұмтылатын синтезі мен мазмұнды меңгерілуінің үйлесімін көрсетеді, сондай-ақ сирек кездесетін ашықтық пен көркемдік шеберлікті ұсынады. Ол американдықтардың өміріндегі ең маңызды қоғамдық позиция – азаматтық позиция екендігіне нық сеніммен жазады, сондықтан оның американдық қоғамдық мәселелер туралы жазбаларының ең маңызды аудиториясы – оның өзге азаматтары». The New York Times газетінің мәліметінше, Фельдман «конституциялық құқық, заң мен дін арасындағы қарым-қатынас және сөз бостандығы» саласындағы маман. 2008 жылы Фельдман Esquire журналының «21-шы ғасырдың 75 ең ықпалды адамы» тізіміне енді. Журнал оны «елдегі ең көп сұранысқа ие сарапшы», «танымал автор» және «қазіргі заманның қоғамдық зиялысы» деп атады. 2006 жылы New York Magazine Фельдманды «келесі үлкен қоғамдық зиялы» деп, ал кейін The Most Beautiful People басылымында «ең әдемі ақылды» деп атады. 2005 жылы The New York Observer Фельдманды «жоғары сотқа үміткер болу мүмкіндігі достары мен әріптестері арасында үнемі талқыланып жүрген, білімі терең, өте тәжірибелі заңгерлердің бірі» деп сипаттады.

Қазіргі православие иудаизмін сынға алу

New York Times Magazine журналының «Православ парадоксы» мақаласында Фельдман өзінің Маймонид мектебінде, қазіргі православиелік еврей қауымында тәрбиеленген кезінде кіру мен шеттету шекаралары туралы тәжірибесін баяндады. Ол, яһуди емес әйелге үйлену таңдауы мектеп тарапынан жазалауға алып келгенін, оның және сол кездегі әйелі 1998 жылғы сыныптық кездесу суретінен, мектеп жаңалықтарында жарияланғаннан шығарылғанын айтты. Оның яһуди емес әйелге үйленуі ортодоксалды еврей заңына қайшы, бірақ ол және оның отбасы Гарвардтың Хиллель православие миньянының белсенді мүшелері болған. Фотографтың суреттің тым толы екенін айтуы Фельдманды оқиғадағы маңызды фактіні бұрмалауда айыптау үшін пайдаланылды, атап айтқанда, оның суреттен әдейі кесілгені, себебі орын шектеулеріне байланысты басқа да көптеген сынып мүшелері жаңалықтардағы суреттен кесілген. Оның қолдаушылары Фельдманның мақалада өзі мен әйелінің «табылмайтынын» айтқанын, суреттен кесілгенін немесе жойылғанын емес, атап көрсетті. Оның қазіргі православие иудаизмін сынауына көптеген адамдар пікір білдірді, соның ішінде New York Sun газетінің жазушысы Хиллель Халкин, New Jersey Jewish News газетінің редакторы Эндрю Силоу Кэрролл, Православтық одақтың атқарушы вице-президенті раввин Цви Херш Вайнреб, Ешива университетінің еврей философиясының профессоры Марк Б. Шапиро, Ешива университетінің ректоры раввин Норман Ламм, раввин Шмулей Ботеах, Jewish Week газетінің редакторы Гэри Розенблатт, Jewish Press газетінің редакциялық алқасы, Ешива университетінің рошей ешивалары раввиндері Озер Гликман мен Аарон Кан, The Forward газетінің бас редакторы Ами Еден, «Өмір бар жерде, өмір бар» кітабының авторы раввин Дэвид М. Фельдман және Jerusalem Post газетінің жазушысы раввин Джонатан Розенблум.

Жеке өмір

Ол Гарвард заң мектебінің профессоры және «New Yorker» журналына материал жазатын Джинни Суктан ажырасқан, олардан екі баласы бар. 2023 жылы ол Джулия Эллисонмен құдаланды.