Кіріспе

Скандинавия құдайы

Скандинавия мифологиясында Нанна Непсдотир (Ескі скандинав тілінде: Nanna Nepsdóttir) немесе жай ғана Нанна – Балдр құдайымен байланысты қадірлі құдай. Нанна туралы мәліметтер көздеріне қарай өте көп айырмашылықтарға ие. 13 ғасырда Снорри Стурлусон жазған «Эдда» прозасында Нанна Балдрға үйленген және олардың Форсети есімді ұлы болған.

Мифология

Балдер қайтыс болғаннан кейін Нанна қайғыдан көз жұмады. Нанна Балдердің кемесіне оның денесімен бірге қойылады, екеуі де отқа өртеніп, теңізге жіберіледі. Хельде Балдер мен Нанна қайта қосылады. Балдерді өлгеннен қайта тірілту үшін, құдай Гермодр Хельге сапар шегеді және Хель құдайынан қайта тірілу үмітін алғаннан кейін, Нанна Гермодрға Фригг құдайына (ылғи матадан жасалған көйлек), Фулла құдайына (сақина) және басқаларға (белгісіз) беруге арналған сыйлықтар сыйлайды. Нанна скальдтар поэзиясында жиі еске алынады, ал 13 ғасырдағы ертеректегі дәстүрлі көздерден жинақталған «Поэтикалық Эдда» кітабында бір рет айтылады, бұл Нанна басқа тұлға болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Саксо Грамматикустың 12 ғасырлық «Геста Данорум» еңбегінде Нанна Гевар патшаның қызы ретінде, Балдер мен Ходрдың махаббатына ие болған әйел ретінде суреттеледі. Наннаға деген өзара құштарлықтарынан Балдер мен Ходр бірнеше рет шайқасады. Нанна тек Ходрға ғана қызығушылық танытып, оған үйленеді, ал Балдер Нанна туралы жаман түстер көріп, уайымдайды. 6-шы немесе 7-ші ғасырға жататын Сетре тарағында рун жазулары табылды, олар құдайға сілтеме болуы мүмкін. Нанна есімінің этимологиясы ғалымдар арасында пікіртал тудырады. Ғалымдар Нанна мен басқа мәдениеттердегі ұқсас есімді құдайлар арасындағы байланыстарды және құдай туралы мәліметтердің мағынасын талқылайды.

Этимологиясы мен жер атаулары

Нана қадірлігінің атының этимологиясы талқыланады: кейбір ғалымдар бұл есімнің "ана" деген мағынаны білдіретін "нана" сөзінен туындаған болуы мүмкін деп ұсынады. Ғалым Ж. де Врис Нана есімін *nanþ түбірімен байланыстырады, одан "ер жүрек" деген мағына туады. Линдоу (2001)