Кіріспе

Солтүстік Америка гүлді өсімдігі

Bidens frondosa – астра тұқымдасына жататын Солтүстік Америка гүлді өсімдігінің түрі. Ол Канаданың, АҚШ-тың және Мексиканың көп бөлігінде кеңінен таралған. Еуропа, Азия, Марокко және Жаңа Зеландия сияқты әлемнің көптеген басқа аймақтарында әкелінген түр ретінде белгілі. Оның көптеген халықтық атаулары бар, мысалы: «шайтанның тікені», «шайтанның шанышқысы», «шайтанның етігі», «жабысатын тұқымдар», «сары гүл», «шанышқылы беде», «құйрықты тұқымды күнбағыс», «жапырақты тікен», және «жалпы тікен».

Тұрғылықты жері мен таралу аймағы

Bidens frondosa топырақтың ылғалдылығы жеткілікті және күн сәулесі мол жерлерде жақсы өседі, әсіресе, бұрынғы өсімдік қауымдастығы бұзылып, бос қалған жерлерде. Ол суға толы топырақта да өмір сүре алады, көбінесе су жағасында, дренаждық арналарда немесе тасқын алқаптарында өседі. Plants of the World Online (POWO) мәліметінше, Bidens frondosa-ның табиғи ареалы Монтанадан басқа континенттік АҚШ-тың барлық бөлігін, сондай-ақ Лабрадор мен үш Арктикалық территориядан басқа Канаданың барлық аймағын қамтиды. USDA Табиғи ресурстарды сақтау қызметінің ӨСІМДЕР дерекқоры (PLANTS) Америкадағы табиғи ареалмен келіседі, бірақ оны Канада үшін әкелінген өсімдік ретінде тізімдейді. POWO әлемнің Грекия, Ирландия, Исландия, Ресей, Швеция және Финляндиядан басқа барлық аймақтарында, сондай-ақ Түркия, Ресейдің кейбір бөліктері, Қытай, Тәжікстан және Кавказ сияқты жерлерде әкелінген өсімдік ретінде өсетінін көрсетеді.

Морфология

Bidens frondosa – бір жылдық шөп, әдетте биік өседі, бірақ одан да биікке жете алады. Сабақтары қиық төртбұрышты және жоғары жағында тармақталуы мүмкін. Жапырақтары қауырсын тәрізді, бірнеше тісті үшбұрышты немесе сүйір жапырақшаларға бөлінген, әдетте ұзын, ал ерекше жағдайларда – дейін жетеді. Гүлшоғыры көбінесе жалғыз гүлбас, бірақ бірнеше гүлбас жұптары немесе топтамалары болуы мүмкін. Гүлбасында көптеген қызғылт сары дискі гүлдері бар. Көптеген гүлбастарда сәулелі гүлдер болмайды, бірақ кейбіреулерінде шағын сары сәулелер кездесуі мүмкін. Жемісі – бір сантиметрге дейін ұзындығы бар қара немесе қоңыр түсті тікенді ципсела, бір жағында екі мүйіз тәрізді паппи орналасқан. Жемістің тікенді паппилері оның жануарларға жабысуына көмектеседі, бұл тұқымдардың таралуын жеңілдетеді. Өзінің табиғи ареалында бұл өсімдік көкшөңдерде, далаларда және жол жиектерінде өседі.