Кіріспе
Эдуард Сирилл "Ньюзи" Лалонде (1887 жылдың 31 қазаны – 1970 жылдың 21 қарашасы) – канадалық кәсіби хоккейші және лакросс ойыншысы, Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) шабуылшысы. Лаллонд 20 ғасырдың бірінші жартысындағы хоккей мен лакростың ең ұлы ойыншыларының бірі және канадалық спорттың ең тартымды тұлғаларының бірі саналады. Ол Ұлттық хоккей қауымдастығы мен НХЛ-де "Ұшқан француз" атанған "Монреаль Канадиенс" командасы үшін ойнады. Сондай-ақ, ол Батыс хоккей лигасының (WCHL) "Саскатун Шейкс" клубында да өнер көрсетті.
Édouard Cyrille "Newsy" Lalonde (October 31, 1887 – November 21, 1970) was a Canadian professional ice hockey forward in the National Hockey League (NHL) and a professional lacrosse player. Lalonde is regarded as one of hockey's and lacrosse's greatest players of the first half of the 20th century and one of Canadian sport's most colourful characters. He played for the Montreal Canadiens – considered to be the original "Flying Frenchman" – in the National Hockey Association and the NHL. He also played for the WCHL's Saskatoon Sheiks.
Жас шағы мен отбасы
Лалаунде Пьер Лалаунде (1847 – 1926) және Роза Лалаунде (1849 – 1939) отбасында дүниеге келді. Кәмелетке толмаған шағында ол алдымен «Корнуолл Фрихолдер» және «Вудсток, Онтарио Экспресс» газеттерінде репортер, содан кейін баспагер болып жұмыс істеді, осылайша «Newsy» деген лақап атын алды. 1913 жылдың 7 мамырында Лалаунде Джеймс Харкорт пен Сара Джобтың қызы Иона Элизабет Леттерске (1899 – 1966) үйленді. Олардың екі баласы болды.
Мұз хоккейінің алғашқы жылдары
1904 жылы Лаллонд ФАХЛ-нің (Federal Amateur Hockey League) «Корнуолл Викторияс» командасымен карьерасын бастады. Келесі маусымда ол Онтарио хоккей қауымдастығының (Ontario Hockey Association) А лигасының «Вудсток» клубында ойнады. 1906 жылы Лаллонд хоккейдің алғашқы кәсіби лигасы саналатын Халықаралық кәсіби хоккей лигасында (International Professional Hockey League) ойнау үшін Сауль-Сте. Мари, Онтарио қаласына барды. «Саульт» сапында өткізген бір маусымында ол IHL екінші жұлдызды командасының құрамына енді. 1907 жылы Лаллонд Онтарио кәсіби хоккей лигасының (Ontario Professional Hockey League) «Торонто Профессионалс» командасымен келісімшарт жасады. Желідегі әріптестері Брюс Ридпат пен Уоли Мерсермен бірге «Торонто» лига чемпионы атанды, бірақ Монреаль Уондерерспен өткен тартысты ойында Кубокты жоғалтты, онда Лаллонд екі гол соқты. 1910 жылы Ұлттық хоккей қауымдастығы (NHA), NHL-дің алдағысы, құрылды, және Лаллонд Монреаль Канадиенс командасының алғашқы маусымына қосылды. Лаллонд Монреаль Канадиенс сапындағы алғашқы голды соқты. Маусымның ортасында «Хабс» оны Ренфреу Кремри Кінгс командасына сатты, онда Лаллонд лиганың үздік мергені атанды. Ол 1911 жылғы маусымда Канадиенс командасына қайта оралды – кәсіби хоккейде командалардың ойыншыларға құқықтарын сақтап қалу дәстүрі дәл сол кезде ғана қалыптаса бастады. Осы маусымда ол бірнеше қақтығыстарға қатысты және қарсы команда жанкүйерлерінің наразылығын тудырды. 1912 жылы Тынық мұхиты жағалауы хоккей қауымдастығы (PCHA) құрылғаннан кейін Лаллонд Ванкувер Миллионерс командасына өтті және бірден лиганың үздік мергені атанды. Ванкувер келесі маусымда оны Дидье Питрге алмастырып Монреальге қайтарды. 1915 жылы Лаллонд келісімшарт талқылауларында ұзақ уақыт келіспей, тек алты ойынға қатысты, бірақ одан кейін он жыл бойы Канадиенс командасымен бірге болды, 1916 жылы NHA үздік мергені атағын қайта жеңіп алды және Канадиенс командасын жалғыз Стэнли кубогы жеңісіне жеткізді. Ол 1915 жылы Канадиенс командасының ойыншы-бапкері болып тағайындалды.
НХЛ/ЖХЛ мансабы
Ньюси Лалонд 1917 жылғы 19 желтоқсанда Монреаль Канадиендері Оттава Сенаторларын 7-4 есебімен жеңген алғашқы НХЛ ойынында ойнады (және гол соқты). Ол алғашқы алты НХЛ ойынының әрқайсысында гол соқты, бұл көрсеткіш ғасыр соңына дейін ешкімге жеңіле қоймады. 1919 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында Лалонд он ойында он жеті гол соқты. Бірақ финалдың алтыншы ойыны күні, Сиэтл Метрополитанс командасына қарсы, Лалонд, иесі Джордж Кеннеди, Джо Холл, Билли Куту, Джек Макдональд және Луи Берлингюетт 1918 жылғы тұмау пандемиясының толқынында тұмауға шалдығып, ауруханаға жатты. Ойын басталуға бес жарым сағат қалғанда кешіктірілді. Командасының барлық ойыншылары ауруханада немесе төсекке жатқандықтан, Кеннеди ойынды – және кубокты – Метрополитанс командасына беруге мәлімдеді. Алайда, Метрополитанс командасы осы жағдайда кубокты қабылдаудың әділ еместігін сезінді, сондықтан алтыншы ойын ойналмады. Холл көз жұмды. Содан кейін Лалонд екі жақсы жыл өтті, бірақ Кеннедидің мұрагерлері Канадиендерді Лео Дандуранға сатқаннан кейін, жаңа басшылықпен болған қақтығыстары оның ойынына кері әсер етті. Ол команданы төрт ойынға тастап кетті және жанкүйерлердің наразылығымен резервтік құрамға жіберілді. Саскатун Кресенст клубының директоры Фредерик Э. Беттс Лалондты команданың ойыншы-бапкері ретінде шарт жасауға тырысты және басқа НХЛ клубтары Лалондты талап ету құқығынан бас тартса, оны сатып алуға дайын болды. Дандуран мен Беттс кейіннен Лалондты Кресенст клубына әкелу үшін үміткер Аурель Жолиаттың құқықтарын айырбастауға келісті. (Лалонд пен Жолиат сол маусымда кездескенде, Жолиат Монреальде жанкүйерлердің сүйіктісіне айналып бара жатқанына наразы болған Лалонд, Жолиатқа қарсылықпен «құтылды»). Болашақ Даңқ залының мүшесі Билл Кукпен бірге ойнаған Лалонд «Шейхтер» клубының ойыншы-бапкері ретінде соңғы гол соғу көрсеткішін жеткізді, бірақ команданың жалпы нәтижесі нашар болды. Келесі екі маусымда команданың жағдайы жақсарды, бірақ Лалонд өзінің жасын сезіне бастады және енді бұрынғыдай әсерлі ойыншы бола алмады. Ол өзінің мансабындағы соңғы голын 1925 жылғы 2 наурызда Ванкувер клубына қарсы соқты. Келесі маусымда ол үш ресми ойын мен екі плей-офф ойынына қатысты, бұл Батыс хоккей лигасы таратылғанға дейін Саскатун клубының соңғы ойыны болды. 1927 жылы Лалонд Нью-Йорк Американс клубының бас бапкері болып тағайындалды. 1926 жылғы қарашада ол бір соңғы ойынға қатысты, содан кейін шайбасын тоқтатты. Мансабынан кейін ол 1929-1931 жылдары Оттава Сенаторларының, ал 1932-1935 жылдары Канадиендердің бас бапкері болып қызмет етті.
Лакросс карьерасы
Лаллонд бүгінде көбінесе хоккейші ретінде еске алынса да, ол лакросста да еңбек еткен, ал 20 ғасырдың басында бұл спорт Канададағы ең танымал кәсіби спорт түрлерінің бірі болатын. Лалонд лакросста хоккейден гөрі көбірек табады. Ол 1905 жылы қақпашы ретінде ойнауын бастады, бірақ 1910 жылы шабуылға көшіп, спорттың ең көрнекті жұлдызына айналды. 1910 жылы Монреаль командасы үшін 31 гол соғып, командалық рекордты жаңартты. 1912 жылы ол Торонто лакросс клубының ойыншы-менеджері болып тағайындалды, бірақ дереу пікірін өзгертті және үлкен келісімшарттар іздеп батысқа кеткен ойыншылардың қатарына қосылды. Кон Джонс оны бір маусымға 5000 долларға Ванкувер клубына ойнауға шақырды. Қарама-қарсылық ретінде, хоккейші ретінде 1910-11 жылдары Монреаль Канадиенс клубындағы жалақысы 1300 доллар болды, сол кезде бұл жоғары саналатын. 1920 жылға қарай ол хоккейден жылына 2000 доллардан артық таба алмады. 1914 жылы Лалонд Монреаль Ұлттық құрамасы сапында 66 гол соқты. 1909 жылы Регина Капиталз клубымен жалданып, Минто кубогы үшін Нью-Вестминстер Салмонбеллистермен күш сынасқаннан кейін, Лалонд қорғанысшы ретінде ойнады, бірақ Ванкувер лакросс клубының президенті Кон Джонс оған 3500 доллар (қазіргі ақшамен шамамен 72 000 доллар) көлемінде келісімшарт ұсынғанда Британдық Колумбияда қалуға шешім қабылдады, бұл оның Монреаль Ұлттық құрамасымен өткен маусымда тапқан табысынан екі еседен астам болды. Кон Джонс сол кездегі қарсыласы, мәңгілік чемпион және жек көрілетін Нью-Вестминстер Салмонбеллистер клубына қарсы тұру үшін ақшаға қол жеткізе алатын ең жақсы ойыншыны сатып алды: Newsy Lalonde. Лалонд Ванкувердің үш рет Минто кубогын жеңіп алуына көмектесіп, Джонсқа өтеді – 1911, 1918 және 1920 жылдары. Ол сол кезде "ішкі үй позициясы" деп аталған позицияда ойнады – негізінен, қарсы қақпашыға қарсы негізгі қауіп ретінде қақпа алдында ойнайтын шабуылшы. Лалондтың гол соғу қабілеті Ванкувер клубының табысына өте маңызды болды, өйткені ол үнемі сол кездегі ең үздік Нью-Вестминстер қақпашыларымен, мысалы, Алекс "Sandy" Gray және кейіннен легендарлы Alban "Bun" Clark сияқты ойыншылармен күш сынасты. Ванкувер лакросс клубы мен Ванкувер терминалдары сапында өткізген тоғыз маусымда Лалонд барлық ойындар бойынша 11-ші орынды (Ванкувер клубымен 2-ші орын), ал барлық голдар бойынша 3-ші орынды 93 ойында 147 голмен аяқтады. Бірақ одан да әсерлісі – Ванкувер сапындағы тоғыз маусымның бесеуінде ол лигада гол соғу бойынша көшбасшы болды (және 1911 жылы айыппұлдар бойынша да). 1910 жылдан 1918 жылға дейінгі он маусымдық кезеңде, Лалонд Ванкувермен Британдық Колумбия лакросс қауымдастығында батыста немесе Монреаль Ұлттық құрамасымен Ұлттық лакросс одағында немесе Доминион лакросс одағында шығыста ойнағандығына қарамастан, барлық маусымдардың біреуін қоспағанда, тиісті лигада гол соғу бойынша көшбасшы болды. Лакросс өте қатал және күшті болған, ойыншылар төсемсіз, ағаш таяқтарды қолданатын заманда Лалонд ойынның қаталдығынан ешқашан қашқан жоқ. Оның сүйікті тактикасы – қарсыласын қысымға алып, оны өткізіп кетуге тырысу болды. Барлық голдарымен қатар, бәсекеге толы Лалонд Батыс жағалауындағы мансабында 45 айыппұл және 356 айыппұл минуты жинады. 1950 жылы ол Канаданың спорт журналистерінің тобымен 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең үздік лакросс ойыншысы деп танылды. Ол өзінің ең жақын қарсыластары Билли Фицджеральд (6 дауыс) және Генри Хубин (5 дауыс) -тан 13 дауыспен көп алды. Лалондтың мансабына лайықты, соңғы құрмет ретінде, ол 1965 жылы "салалық ойыншы" санатында Канада лакросс даңқы залына енген алғашқы ойыншылардың бірі болды.
Мұрасы мен ойын стилі
Бұл өте қарапайым. Барлық қажетті нәрсе – шайбаны одан алыс ұстау". Лестер Патрик Лаллондтың кейін Морис Ришард бұзған рекордты орнатуын болдырмаудың жалғыз жолын әзілмен сипаттайды. Лаллондтың көптеген нәтижелері оның өте дәл доғарысынан және оның керемет ұзақ өмірінен туындады, бұл оған 23 маусымға жуық физикалық агрессивті стильде ойнауға мүмкіндік берді. PCHA-ның негізін қалаушы, содан кейін «Виктория Аристократтары» командасының капитаны Лестер Патрик 1912 жылы Лаллондтың хоккейдегі ең жақсы доғарушы екенін мәлімдеді: «Ол Питрдей қатты доғарады және одан да қауіпті». Бұл доғарудың орналасуы қасақана қақпашының реакция уақытын баяулату үшін жасалды; олар көбінесе шайбаны бұрып алу немесе ұстап алу үшін қолғап немесе блокер қолдарын пайдалану арасында шешім қабылдай алмай, бір жаққа немесе екінші жаққа жылжуға мәжбүр болды. Лалондтың жылдам доғарысы соншалықты қауіпті болды, қарсыластар жаттықтырушылары жиі үш-төрт ойыншысын оны қадағалауға тағайындады және – тұзақтың ең алғашқы нұсқаларының бірінде – оны бұрышқа тығып, доғару мүмкіндігін болдырмауға тырысты. Жеке өмірінде ол өз заманының ең қатал ойыншыларының бірі болды, қарсыластар мен тіпті кейбір командаластары оны жек көрді. Бапкер ретінде ол бір рет оған қарсы тұруға тырысқан ойыншысын ұрып жіберді, бұл командаға ол кері сөйлеуге жол бермейтінін ескерту ретінде болды. Джо Холл 1917–18 жылдары «Монреаль Канадиенс» командасында Лаллондтың командаласы болғанға дейін, Холл әлі де НХА-дағы бәсекелес «Квебек Булдогс» командасының мүшесі болған кезде, екі ойыншының арасында бірнеше маусымға созылған мұз үстіндегі жанжал болды, олардың нәтижесінде жиі зорлық-зомбылық оқиғалары мен бас жарақатын тігуге қажетті тігістер болды. Лаллондтың айтуынша, зорлық-зомбылық көбінесе Холлдың оны ауызша мазақтауынан туындаған.
Мұз хоккейінің тұрақты маусымы және плей-офф
Жарғылық маусымПлей-офф Маусым Команда Лигасы Ойындар Голдары Пас Голдары Ұпайлар Айып уақыты Ойындар Голдары Пас Голдары Ұпайлар Айып уақыты 1904–05 Корнуолл Атлетик OHA Jr. — — — — — — — — — — 1904–05 Корнуолл HC FAHL 2 1 0 1 — — — — — — 1905–06 Вудсток Синиорс OHA Sr. 7 8 0 8 — — — — — — 1906–07 Канаддық Су IHL 18 29 4 33 27 — — — — — 1906–07 Кобальт Сильвер Кингс TPHL — — — — — — — — — — 1907–08 Портаж ла Прейри Ситис MPHL 1 0 0 0 0 — — — — — 1907–08 Торонто Профешнлс OPHL 9 32 0 32 37 — — — — — 1907–08 Торонто Профешнлс Ст Кубок — — — — — 1 2 0 2 0 1907–08 Хейлибери Кометс TPHL — — — — — 1 3 0 3 0 1908–09 Торонто Профешнлс OPHL 11 29 0 29 79 — — — — — 1908–09 Монреаль Нэшнлс Көрсету 1 5 0 5 0 — — — — — 1909–10 Монреаль Канадс Көрсету 1 2 0 2 3 — — — — — 1909–10 Монреаль Канадс NHA 6 16 0 16 40 — — — — — 1909–10 Ренфрю Кримэри Кингс NHA 5 22 0 22 16 — — — — — 1910–11 Монреаль Канадс NHA 16 19 0 19 63 — — — — — 1911–12 Ванкувер Миллионерс PCHA 15 27 0 27 51 — — — — — 1911–12 PCHA All Stars Көрсету 3 5 0 5 11 — — — — — 1912–13 Монреаль Канадс NHA 18 25 0 25 61 — — — — — 1913–14 Монреаль Канадс NHA 14 22 5 27 23 1 0 0 0 2 1914–15 Монреаль Канадс NHA 7 4 3 7 17 — — — — — 1915–16 Монреаль Канадс NHA 24 28 6 34 78 — — — — — 1915–16 Монреаль Канадс Ст Кубок — — — — — 4 3 0 3 41 1916–17 Монреаль Канадс NHA 18 28 7 35 61 1 1 0 1 23 1916–17 Монреаль Канадс Ст Кубок — — — — — 4 1 0 1 24 1917–18 Монреаль Канадс NHL 14 23 7 30 16 2 4 2 6 17 1918–19 Монреаль Канадс NHL 17 22 10 32 40 5 11 2 13 15 1918–19 Монреаль Канадс Ст Кубок — — — — — 5 6 0 6 3 1919–20 Монреаль Канадс NHL 23 37 9 46 34 — — — — — 1920–21 Монреаль Канадс NHL 24 33 10 43 36 — — — — — 1921–22 Монреаль Канадс NHL 20 9 5 14 20 — — — — — 1922–23 Саскатун Кресенс WCHL 29 30 4 34 44 — — — — — 1923–24 Саскатун Кресенс WCHL 21 10 10 20 24 — — — — — 1924–25 Саскатун Шикс WCHL 22 8 6 14 42 2 0 0 0 4 1925–26 Саскатун Шикс WHL 3 0 0 0 2 2 0 0 0 2 1926–27 Нью-Йорк Американс NHL 1 0 0 0 2 — — — — — 1927–28 Квебек Биверс Can Am 1 0 0 0 0 — — — — — NHA барлығы 108 164 22 185 359 2 1 0 1 25 PCHA барлығы 15 27 0 27 51 — — — — — WCHL барлығы 75 48 20 68 112 4 0 0 0 6 NHL барлығы 99 124 41 165 138 7 15 4 19 32
Лакросс
SEASONTEAMLEAGUEGAMESGOALSASSISTSPOINTSPENALTIESPIMMINSWLGAAWIN%1905Корнуолл КолтсNLU8000––58017415.66.1251906Корнуолл КолтсNLU14000––120086805.33.5711907Корнуолл КолтсNLU11000––94083635.36.7271908Корнуолл КолтсNLU11000––87574484.39.6361909Регина Капиталс–2000001909Ванкувер Лакросс КлубыBCLA1025–256481910Монреаль НэшнлзNLU1231637––1911Ванкувер Лакросс КлубыBCLA1416–1613971912Ванкувер Лакросс КлубыBCLA1015–1511911913Ванкувер Лакросс КлубыBCLA716–162101914Монреаль НэшнлзDLU18661480––1915Монреаль НэшнлзNLU1236945––1916Монреаль НэшнлзNLU1857461––1917Монреаль НэшнлзNLU422931––1918Ванкувер ГринширтсMLA723–23151918Оттава КапиталсNLU13031–1918Лисайд БрэйвсCLA1101––1919Ойын ойнамады1920Ванкувер ТерминалсBCLA1214–145481921Ванкувер ТерминалсBCLA1718–185531922Ванкувер ТерминалсBCLA1319–19241923Ойын ойнамады1924Ванкувер ТерминалсBCLA311200CAREER TOTALS 2053634340646356359524202325.27.545
Ұлттық хоккей лигасы
Команда Жыл Регулярлық маусым Пост-сезон G W L T Pts Дивизиондық рейтинг Нәтижесі Монреаль Канадиенс1917 18221390261-ші НХЛ О'Брайен кубогын жоғалтты (7-10, TOR-ға қарсы) Монреаль Канадиенс1918 19181080202-ші НХЛ О'Брайен кубогын жеңді (4-1, OTT-ге қарсы) Стенли кубогында тең түсті (2-2-1, SEA-ға қарсы) Монреаль Канадиенс1919 202413110262-ші НХЛ Іріктеуге қатыспады Монреаль Канадиенс1920 212413110263-ші НХЛ Іріктеуге қатыспады Монреаль Канадиенс1921 22725044-ші НХЛ Қызметтен босатылды Нью-Йорк Американс1926 274417252364-ші Канадалықтар Оттава Сенаторлары1929 304421158503-ші Канадалықтар Лига ширек финалында жеңілді (3-6, NYR-ға қарсы) Оттава Сенаторлары1930 314410304245-ші Канадалықтар Іріктеуге қатыспады Монреаль Канадиенс1932 334818255413-ші Канадалықтар Лига ширек финалында жеңілді (5-8, NYR-ға қарсы) Монреаль Канадиенс1933 344822206502-ші Канадалықтар Лига ширек финалында жеңілді (3-4, CHI-ға қарсы) Монреаль Канадиенс1934 3516583134-ші Канадалықтар Жұмыстан босатылды НХЛ барлығы33914416728316 7 7 4 (0.500)
Батыс Канада хоккей лигасы
Команда Жыл Регулярлы маусым Плей-офф G W L T Ұпайлар Дивизиондағы орны НәтижесіSaskatoon Crescents1922 23308220164-ші WCHL-де қатыса алмадыSaskatoon Sheiks1923 24301512333-ші WCHL-де қатыса алмадыSaskatoon Sheiks1924 252816111332-ші WCHLЛига жартылай финалында жеңіліске ұшырады (4-6, VIC-ке қарсы)Saskatoon Sheiks1925 263018111372-ші WHLЛига жартылай финалында жеңіліске ұшырады (3-4, VIC-ке қарсы)WCHL қорытындысы11857565119 0 2 2 (0.250)
Канадалық-америкалық хоккей лигасы
Команда Жыл Регулярлық маусым Плей-офф G W L T Ұпай Дивизиядағы орны НәтижесіКвебек Касторы1927 284018148443 CAHL лигасының жартылай финалында жеңіске жетті (4:2 қарсы BOS) Фонтейн кубогының финалында жеңілді (7:11 қарсы SPR) Провиденс Редс1931 324023116521 CAHL лигасының жартылай финалында жеңіске жетті (5:2 қарсы BNX) Фонтейн кубогын жеңді (3:0 қарсы BOS) CAHL жалпы сомасы8041251496 7 2 2 (0.727 1 Фонтейн кубогы)
Канадалық кәсіби хоккей лигасы
Команда Жыл Регулярлық маусым Плей-офф G Ж Ж Т Ұпайлар Дивизиондағы орны Нәтижесі Ниагара Фоллс Катаракталары1928 29 42 12 28 226 8-ші CPHL-де қатыса алмадыCPHL-де жалпы сомасы42 12 28 226 0 0 (0.000)