Кіріспе

АҚШ Әуе күштері генералы (1901–1965)

Томас Дрессер Уайт (6 тамыз 1901 – 22 желтоқсан 1965) – АҚШ Әуе күштерінің төртінші Бас штаб бастығы.

Өмір жолы және әскери мансап

Уайт 1901 жылғы 6 тамызда Миннесота штатының Уокер қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Джон Ченлер Уайт. 1920 жылғы 2 шілдеде АҚШ Әскери академиясын бітіргеннен кейін, ол жаяу әскердің екінші лейтенанты болып тағайындалды және бірден бірінші лейтенантқа өкіметтік лауазымға көтерілді. 1921 жылғы шілдеде Форт Беннингтегі (Джорджия штаты) жаяу әскер мектебін бітіріп, Панама каналы аймағындағы Форт-Дэвистегі 14-ші жаяу әскер полкіне бекітілді. 1924 жылғы қыркүйекте ол Техас штатындағы Брукс Филдтегі алғашқы ұшу мектебіне қабылданды. 1925 жылғы қыркүйекте Техас штатының Келли Филд қаласындағы Күрделі ұшу мектебін бітіріп, Вашингтон, округ Колумбиядағы Боллинг Филдтегі 99-шы бақылау эскадрильясына тағайындалды. 1927 жылғы маусымда Уайт Қытайдың Пекин қаласында қытай тілін оқуға жіберілді. Төрт жылдан кейін ол Вашингтондағы Әуе корпусы штаб-пәтерінде қызмет ету үшін АҚШ-қа оралды. 1934 жылғы ақпанда Уайт Ресейге әуе атташесі болып тағайындалды. Бір жылдан кейін ол Италия мен Грекияға әуе атташесі болып тағайындалды, кеңсесі Римде орналасқан. Уайт 1938 жылғы мамырда Алабама штатының Максвелл Филд әскери базасындағы Әуе корпусының тактикалық мектебін бітірді. Содан кейін ол Канзас штатындағы Форт-Ливенуорттегі Командалық және штаб мектебіне түсті. Ол 1939 жылғы түлектердің үздік бітірушісі деп танылды және оқуын аяқтағаннан кейін Вашингтондағы Әуе корпусының бас кеңсесіне тағайындалды. 1940 жылғы сәуірде Уайт Бразилияға әскери атташе болып барды, ал келесі тамызда Бразилиядағы АҚШ Әскери Әуе миссиясының бастығы болып тағайындалды. 1942 жылғы наурызда АҚШ-қа оралғаннан кейін, Уайт Флорида штатындағы МакДилл Филд әскери базасында Үшінші әуе күштерінің операциялар жөніндегі штаб бастығының орынбасары болып тағайындалды, кейіннен штаб бастығы болып тағайындалды. 1944 жылғы қаңтарда Вирджиния штатындағы Пентагонға қайта тағайындалды, онда ол барлау қызметі жөніндегі әуе штабының бастығы болды. 1944 жылғы қыркүйекте Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы әскери операцияларға қатысып, Уайт Жаңа Гвинея, Оңтүстік Филиппин және Борнео науқандарында қатысқан Он үшінші әуе күштерінің командирінің орынбасары болып тағайындалды. Келесі маусымда ол штаб-пәтерін Мариан аралдарына орналастырған Жетінші әуе күштеріне басшылық етті және бірден жақында басып алынған Окинаваға көшті. 1946 жылғы қаңтарда ол Жетінші әуе күштерімен бірге Гавайиге оралды. Сол жылғы қазан айында ол Жапонияның Токио қаласындағы Тынық мұхиты әуе командалығының штаб бастығы болып тағайындалды. Бір жылдан кейін, 1947 жылғы қазан айында Уайт Жапониядағы Бесінші әуе күштеріне қолбасшылық етті. 1948 жылғы қазан айында Әуе күштері хатшысының кеңсесіне ауыстырылғаннан кейін, ол Заңнама және байланыс жөніндегі директор болды. 1950 жылғы мамырда ол Бірлескен штабтар басшылығы кеңсесіндегі Бірлескен стратегиялық зерттеу комитетінің Әуе күштері мүшесі болып тағайындалды. 1951 жылғы ақпанда ол АҚШ Әуе күштері штабының жоспарлау жөніндегі директоры болып тағайындалды, ал 1951 жылғы шілдеде Әуе күштері штабының операциялар жөніндегі бастығының орынбасары болып тағайындалды. Уайт 1953 жылғы 30 маусымда генерал шеніне көтерілді және сол кезде АҚШ Әуе күштерінің Бас штабының орынбасары болып тағайындалды, ал 1957 жылғы 1 шілдеде АҚШ Әуе күштерінің Бас штабының бастығы болды. Ол 1961 жылғы 30 маусымда зейнеткерлікке шықты.

Әскери қызметтен кейінгі өмір

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Уайт "Eastern Air Lines" компаниясының директоры болып сайланды. Генерал Уайт 1963 жылы "Авиация прогресіне ең үлкен жеке үлес қосқан АҚШ азаматы" деп танылған, Генерал Уильям Э. Митчеллдің естелік сыйлығының иегері атанды. Уайт балықшы, аквариумшы және әуесқой ихтиолог болды. Бразилияда ол әйелі Констанспен зоологиялық үлгілер жинады, соның ішінде оның құрметіне аталған Рио жемшіл балығы – Nematolebias whitei. Ол 1965 жылдың 22 желтоқсанында Уолтер Рид әскери медициналық орталығында лейкемиядан қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.