Кіріспе

Пуэрто-Рико түрме жүйесінде пайда болған NETA қауымдастығы (Asociación Pro Derechos del Confinado, "Түрмедегілердің құқықтары үшін қауымдастық", Asociación NETA, немесе жай ғана NETA) – Пуэрто-Рико түрме жүйесінде басталып, Америка Құрама Штаттарының материгіне тараған бандиттік топтың атауы. Пуэрто-Рикода кедей аудандарда көптеген шағын көше бандалары болғанымен, NETAS олардан әлдеқайда ірі әрі басымдыққа ие, ол аралдың түрме жүйесіндегі заңсыз есірткі саудасын толық бақылайды.

Тарих

Асоциация Ñeta (Нэта қауымдастығы) 1979 жылы Карлос Торрес Ирриарте, сондай-ақ "La Sombra" ("Көлеңке") деп танылған, тәуелсіздік үшін күрескен бірнеше саяси тұтқындар Рио-Пьедрастағы жоғары қауіпсіздікті Осо Бланко түрмесіне қамалған кезде құрылды. Олар өмір сүру жағдайларын жақсарту және күзетшілер мен басқа тұтқындардың зорлық-зомбылығынан қорғану, сондай-ақ түрмедегі Группа 27 ("Группа 27") немесе "Кісіктер" ("Insectos") тобымен күресу үшін өзара қорғану тобы ретінде құрылды. G27 тобы Ñeta мүшелерін "Gusanos" ("Құрттар") деп атады. 1980-ші жылдардың басында Ñeta тобы Осо Бланко түрмесіндегі ең күшті топқа айналды, бірақ G27 тобымен қақтығыс жалғасты. 1981 жылдың 30 наурызында Ñeta жетекшісі Карлос Торрес Ирриарте түрме шіркеуінен келгеннен кейін G27 тобының және пара алған билік өкілдерінің көмегімен атып, пышақталды. Ирриартенің өліміне қатысты тергеу барысында түрме басшылары оның лейтенанттарымен сатқындыққа ұшырағанын анықтады. Оның лейтенанттары түрмеде есірткі сату бизнесіне кіруді қалаған, бірақ Ирриарте оған қарсы болды. Негізін қалаушысының өлімінен кейін Ñeta мүшелері түрме ғимаратының бірнеше бөлімдерін және түрме дәріханасын басып алып, есірткі дәрілерін ұрлады. Ирриартенің өліміне кек қайтару үшін Ñeta мүшелері G27 тобының жетекшісі "Манотаны" оның камерасына кіргеннен кейін пышақтап өлтіріп, денесін бөліп тастады. 1984 жылдың ортасына қарай Ñeta тобының мүшелері көбейіп, бүкіл аралдағы жеті ірі түрмеге иелік етті. Олар түрме әкімшілігін қорқытып, түрмедегі өмір сүру жағдайларын жақсартуға мәжбүрледі. Жыныстық қылмыстар жасағандарды, педофилдерді және зорлаушыларды айыптап, жазалап, оларды басқа тұтқындармен қарым-қатынасқа рұқсат етілмейтін жалғыздық камераға жіберді. Олар Пуэрто-Риконың түзеу және оңалту департаментін Ñeta мүшелерін және олардың қарсыластарын түрмелердегі бөлек ғимараттарда немесе нысандарда физикалық түрде бөлуге мәжбүр етті. Ñeta мүшелері бір-бірін "германитос" және "германитас" (бауырлар мен қарындастар) деп атайды. Топтың мүшелерінің саны шамамен 13 000, оның 7 000-ы Пуэрто-Рикода, 5 000-ы АҚШ-та. Пуэрто-Рикодағы Ñeta бөлімдері тек түрмелерде ғана бар. АҚШ-та тоғыз штаттың 36 қаласында, негізінен солтүстік-шығыс аймақта түрме ішінде де, сыртында да бөлімдер бар. "GangsOrUs.com" веб-сайтының авторы Роберт Уокер Ñeta тобы туралы: "Олар мәдени ұйымның кейпін киеді және өздерін АҚШ үкіметінен қысым көрген, бас тартуға дайын адамдар ретінде қарастырады" деді. Ñeta тобы Пуэрто-Риконың тәуелсіздігін іздеудегі Boricua Popular Army және олардың революциялық философиясымен байланысты. Топтың түстері – Пуэрто-Риконың ұлттық түстері: қызыл, ақ және көк. Ñeta тобының негізгі кірісі ұнтақталған және креккокаин, героин, марихуана және аздап ЛСД, МДМА, метамфетамин және PCP сатудан түседі. Ñeta мүшелері шабуыл жасау, автокөлік ұрлау, ұрлық, көлікпен атыс жүргізу, қорқыту, үйге шабуыл жасау, ақшаны жылыстау, тонау, қару-жарақ және жарылғыш заттар сату, куәларды қорқыту сияқты қылмыстарды жасайды. Қазіргі уақытта ол Коннектикут штатындағы Данбери федералдық түрмесінде ұсталып тұр. 2003 жылдың 3 маусымында Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағында Ñeta қауымдастығының жеті жетекшісі екі MS 13 мүшесін пышақтап өлтіргені үшін тұтқындалды. Ñeta мүшелері Амадео Родригес және Кристофер Мур 2008 жылдың 18 маусымында Фрипортта (Нью-Йорк) 2001 жылдың 1 қаңтарында Джованни Агиларды өлтіргеніне байланысты адам өлтіру, сөз байласу, шабуыл жасау және атыс қаруын заңсыз қолдану үшін сотталды. Агилар, ландшафт дизайнерi, Родригес пен Мур оның бәсекелес MS 13 тобының мүшесі деп жаңылысқандықтан өлтірді. Родригес пен Мур 2010 жылдың 27 шілдесінде өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2012 жылдың мамыр айында Нью-Джерси штатының Камден қаласында Noel Gonzalez және Michael Rivera басшылығымен 9 ай бойы жүргізілген жасырын тергеу нәтижесінде 41 адам айыпталды. Қамау және іздеу кезінде полиция шамамен үш ширек килограмм героин, шамамен 52 000 доллар ақша, шамамен 20 000 долларлық жалған АҚШ валютасы, .40 калибрлі тапанша және сегіз көлік ұстап алды. Гонсалес 2013 жылдың маусым айында оған қатысты айыптамалар күші жойылған күйде табиғи себептерден қайтыс болды, ал Ривера 2015 жылдың мамырында он алты жылға бас бостандығынан айырылды. Айыптама актісінде айыпталған отыздан астам адам рэкет, есірткі таратуға қатысты сөз байласу немесе есірткі тарату үшін кінәлі деп танылды, нәтижесінде бес жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылды. 2012 жылдың тамыз айында Нью-Джерси штатының Перт-Эмбой қаласындағы есірткі желісіне қатысты Ñeta тобымен байланысты болған 29 адам және жетекшілер бірінші дәрежелі рэкет бойынша айыпталды. Желі Миддлсекс округында және Трентон штатындағы Нью-Джерси түрмесінде героин мен креккокаин саудасымен айналысқан деген күдік бар. Айыптама DEA, Нью-Джерси түзеу департаменті, жергілікті полиция және басқа да ведомстволардың бірлескен тергеуінің нәтижесінде туындады. Испанияда Ñeta мүшелерінің көп бөлігі эквадорлықтардан тұрады. Испаниядағы Ñeta тобының басты қарсыласы Latin Kings тобы. 2014 жылдың 11 мамырында Мадридте Ñeta және Trinitarios тобы арасында төбелес болды, нәтижесінде екі адам жараланды және жиырма алты топ мүшесі тұтқындалды. Мұндай Латын Америкасының топтары АҚШ-тан қылмыстық ізі бар Латын Америкасы иммигранттарын жаппай депортациялау салдарынан елге тарады. Ñeta тобының Лонг-Айленд бөлімінің жетекшісі Jason "J Live" Cabral 2014 жылдың 18 қарашасында 2004 жылы Энтони Маркано мен Фабиан Местрестің өлтірілуіне қатысқандығы үшін 37 жылға бас бостандығынан айырылды. 17 жасар Маркано мен Местрес 2004 жылдың 10 тамызында Брентвудтағы үйге шақырылып, тоналанып, өлтірілді. 2016 жылдың 11 мамырында Пуэрто-Рикодағы Ñeta тобының 50 мүшесі және олармен байланысты адамдар рэкетке қатысты, есірткі сату және адам өлтіруге қатысты Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act (RICO) заңының әртүрлі баптары бойынша айыпталды. Топқа қарсы үшінші сот процесі 2019 жылдың 25 шілдесінде аяқталды. Қырықтан астам мүше, оның ішінде ұйымның жоғарғы жетекшісі және оның негізгі лейтенанттары сотталды.