Кіріспе

1784 жылғы Жак Луи Дэвидтің картинасы – «Хорацийлердің серті» – француз суретшісі Жак Луи Дэвидтің 1784 және 1785 жылдары салған, қазір Париждегі Луврде сақталып тұрған ірі картинасы. Бұл картина сыншылар мен жұртшылық арасында бірден үлкен сәттілікке ие болды және неоклассикалық стильдегі ең танымал картиналардың бірі болып табылады. Ол б.з.д. VII ғасырда Рим мен Альба Лонга қалалары арасындағы қақтығыс туралы римдік аңыздың бір эпизодын бейнелейді және патриотизм мен еркектің өз елі үшін өзін-өзі құрбан ету маңыздылығын көрсетеді. Екі қала әскерлерін соғысқа жіберудің орнына, әрбір қаладан үштен адам таңдап, жеңімпаз қала осы шайқаста жеңіске жетеді деп келіседі. Римнен Хорацийлер әулетінен үш бауыр, Альба Лонгадан Куриацийлер әулетінен үш бауыр соғыс арқылы дауды шешуге келіседі. Үш бауырдың барлығы Римнің игілігі үшін өмірін беруге дайын. Хорацийлердің үш бауырынан тек біреуі ғана бұл қақтығыстан аман қалады. Бірақ аман қалған бауыр Альба Лонгадан қалған үш жауынгерді өлтіре алады: ол оларды өздері қуып келуіне рұхсат етеді, осылайша олардың бірінен-бірі алыстауына себеп болады, содан кейін Куриацийлердің әрқайсысын тікелей өлтіреді. Суреттегі үш бауырдан басқа, Дэвид төменгі оң жақта отырған, жылап отырған әйелді де бейнелейді. Ол – Хорацийлердің қарындасы Камилла, сонымен қатар ол Куриацийлердің біріне күйеуге берілген, сондықтан ол жақын жандарын жоғалтатынын сезіне отырып, көз жасына құлиды. Оның жылағанын көрген аман қалған бауыр Публий, дұшпан үшін жылағаны үшін Камилланы өлтіреді. Дэвидтің «Серті» туралы оқиғаның негізгі деректері – Ливийдің бірінші кітабының (24–26-тараулары), ал Дионисий оны «Рим ескілігі» еңбегінің үшінші кітабында кеңейте түседі. Дегенмен, Дэвидтің картинасында бейнеленген сәт – оның өзінің туындысы.

Жұмысты тапсыру

1774 жылы Дэвид өзінің «Эрасистрате découvrant la cause de la Maladie d’Antiochius» атты туындысымен Рим сыйлығын жеңіп алды. Бұл оған бес жыл (1775–1780) Римде француз үкіметінің шәкірті ретінде тұруға мүмкіндік берді. Парижге оралғаннан кейін ол өзінің жұмыстарын көрмеге қойды, оған Дидро қатты риза болды; сәттілік соншалықты зор болды, Франция королі Людовик XVI оған Луврде тұруға рұқсат берді, бұл суретшілердің көп армандаған мүмкіндігі еді. Сол жерде ол нақты ғимараттардың мердігері болған Пекулмен және Пекулдің қызымен танысты, онымен үйленді. Патшаның көмекшісі Шарль Клод Флаха де ла Билладие «Хоратия анті» картинасын мемлекетке және, демек, патшаға адалдық туралы аллегория ретінде тапсырды. Бірақ Дэвид келісілген сюжеттен бас тартып, оның орнына осы көріністі суреттеді. Сурет салу жұмысы Парижде басталғанмен, ол Парижде емес, Римде аяқталды, онда Дэвидке жақында Рим сыйлығын жеңіп алған шәкірті Жан Жермен Друа келді. Нәтижесінде, Дэвидтің картинасы монархияны құлатуға әкелген ағартушылық идеялардың терең ықпалымен қалыптасқан прогрессивті көзқарасты көрсетеді. Француз революциясы жақындаған сайын, суреттерде отбасы мен шіркеуге қарағанда мемлекетке адалдық көбірек бейнеленді. Революциядан бес жыл бұрын салынған «Хоратия анті» сол кезеңдегі саяси шиеленісті бейнелейді. 1789 жылы Дэвид «Ликторлар Брутке ұлдарының денесін әкеледі» картинасын жасайды, ол да патшаның тапсырысымен салынған. Бірақ көп ұзамай патша, Бруттың ұлдары сияқты, мемлекетке қарсы сатқындықпен айыпталып, өлім жазасына кесілді, оған суретшінің Ұлттық Ассамблеядағы дауысы қолдау көрсетті, ол Людовик XVI-ның өлім жазасын қолдады.