Кіріспе
Калифорния штатындағы, АҚШ-тың қоғамдық кітапхана жүйесі
Сан-Франциско қоғамдық кітапханасы – Сан-Франциско қаласы мен округінің қоғамдық кітапхана жүйесі. Бас кітапхана Азаматтық орталықта, Ларкин көшесі, 100 нөмірде орналасқан. Кітапхана жүйесі бірнеше марапатқа ие болды, мысалы, 2018 жылы «Кітапхана журналының Жыл кітапханасы» сыйлығын жеңіп алды. Қаланың 1994 жылғы референдум арқылы құрылған, кітапхананы сақтауға арналған арнайы қорының есебінен кітапхана жақсы қаржыландырылады. Бұл қор 2007 және 2022 жылдары өткен референдумдар арқылы екі рет жаңартылды.
Тарих
1877 жылдың тамызында штат сенаторы Джордж Х. Роджерс және Эндрю Смит Халлиди Сан-Франциско үшін тегін қоғамдық кітапхана құруды жақтаған тұрғындар жиналысын шақырды. Кітапхананың қамқорлар кеңесі 1878 жылы Калифорния губернаторы Уильям Ирвиннің 18 наурызда қол қойған «Тегін кітапхана» заңы арқылы құрылды, сонымен қатар кітапхана жобасын қаржыландыру үшін мүлік салығы да белгіленді. Сан-Франциско қоғамдық кітапханасы (сол кезде Сан-Франциско тегін кітапханасы деп аталған) 1879 жылдың 7 маусымында Кирни көшесіндегі Буш көшесіндегі Пасифик залында ашылды және алғашқы кітапханашы ретінде Альберт Хартты жұмысқа алды. 1888 жылы кітапхана Сивик орталығындағы қала әкімшілігінің Ларкин көшесіндегі қанатына көшірілді. Алғашқы үш филиал 1888 жылдан 1889 жылға дейін Мишн, Солтүстік пляж және Потреро Хиллде ашылды. 1889 жылы кітапхана сенатор Джордж Херст ұсынғаннан кейін федералдық сақтау орнына айналды. 1905 жылы сәулетші Дэниел Бернхэм Сан-Франциско үшін жаңа азаматтық орталықтың жоспарларын, оның ішінде жаңа кітапхана ғимаратын ұсынды. 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінен кейін бұл жоспарлар тоқтатылды, нәтижесінде шамамен 140 000 том, яғни кітап қорының 80 пайызы жойылды. Кітапхана жаңа ғимарат жобаланып, салыныс аяқталғанша уақытша орынға көшірілді. 1917 жылы Джордж В. Келхам жобалаған жаңа бас кітапхана ғимараты Азаматтық орталықта ашылды. 1931–1932 жылдары Калифорния тоналисі Готтардо Пиаццони салған он ірі фреска орнатылды; тағы төрт фреска 1945 жылы аяқталды, бірақ 1970 жылдарға дейін орнатылмады.
Жаңа негізгі кітапхана
1986 жылы азаматтық орталықтың жобасын аяқтау үшін, соның ішінде сол кездегі бас кітапхананың қасындағы Маршалл алаңын жаңа бас кітапхана үшін пайдалануды қамти отырып, арнайы топ құрылды. Ғимарат 1995 жылы салысып бітіріліп, бір жыл өткен соң 1996 жылғы 18 сәуірде ашылды. 1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісінен зардап көрген ескі бас кітапхана жаңа Азия өнері мұражайы болып қайта жаңартылды. Пиаццони суреттері 1999 жылы де Янг мұражайына көшірілді.
1990 жылдардан бүгінгі күнге дейінгі тарих
2018 жылы "Library Journal" журналы оған "Жыл кітапханасы" сыйлығын табыс етті. Ол бекітілді және 2019 жылдың 15 қыркүйегінде барлық қарыздар жабылды. "Шолу және келу" бағдарламасы бойынша, халық кітапханасы 2021 жылдың 3 мамырында алғаш рет 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясы кезінде АҚШ-та үйде болу туралы жарияланған бұйрыққа байланысты жабылып қалғаннан кейін келушілерге есігін қайта ашты. Басты филиалдың бірінші қабаты бірінші болып ашылды, онда бір сағаттық шектеу және компьютерлер арасындағы плексиглас сияқты жаңа талаптар енгізілді.
Аңқа
1930 жылы Сан-Франциско сайлаушылары Анза филиалының кітапханасын салу үшін қаржы жинау мақсатында салықтарды арттыруға қатысты жарғыға түзету жасады. Бұрынғы Лафайет мектебінің орнында сәулетші Джон У. Рид кіші жаңа филиал ғимаратын жобалап, көркейтті. Жаңа филиал 1932 жылдың 10 сәуірінде салтанатты түрде ашылды, оның кітапхана қорында 11 823 жаңа кітап болды. Ғимарат пен оның жиһазының жалпы құны 57 117,29 долларды құрады. Анза филиалы Сан-Франциско қалалық кітапхана жүйесінде ашылған 17-ші филиал болды. Филиал 2009 жылдың мамыр айында күрделі жөндеуге уақытша жабылды. Анза филиалы 2011 жылдың 18 маусымында қайта ашылды.
Бейвью
Жаңа Бейвью кітапханасы 2013 жылдың 23 ақпанында ашылды. Бастапқы Бейвью/Анна Э. Уэден филиалы 1927 жылы дүкен үйіндегі кітапхана ретінде ашылды. Бұл Сан-Франциско қалалық кітапхана жүйесіндегі 13-ші филиал болды және 1921 жылы құрылған «кітапханалық бекетті» алмастырды. 1969 жылы, Анна Э. Уэденнің, Сан-Франциско қаласының кеңсе қызметкерінің, қалдырған мүлігімен Бейвью/Хантерс-Пойнт ауданында 3-ші көше мен Ревир авенюінің бұрышында қызыл кірпіштен салынған ғимарат салынды. Мисс Уэденнің 185 700 долларлық сыйлығы осы бірлескен қоғамдық жобаны дамытуға жұмсалды. Ғимарат 1969 жылдың ақпан айында аяқталды және ресми ашылуы 1969 жылдың 12 шілдесінде өтті. Архитекторы – John S. Bolles & Associates, мердігері – Nibbi Brothers. Ғимарат фасадында Жак Оверхоффтың мүсіні орналасқан. 2014 жылы кітапхана Линда Брукс Бертонның құрметіне қайта аталды, ол 20 жылдан астам филиал директоры қызметін атқарды және аудан директорына көтерілгеннен кейін де қоғамдық игіліктер үшін күресті. 2012 жылы кітапхананы жөндеу кезінде ол құрылысқа Бейвью қауымдастығынан таңдалған компанияның ие болуы үшін күресті. Оның қазасынан кейін қауым бірігіп, кітапхананың атын өзгерту үшін науқан жүргізді. Кітапханада өскен көптеген оқырмандар көптеген қоғамдық жиналыстарда өзгеріс үшін күресіп, білім алуға немесе оқуға және үйренуге деген сүйіспеншіліктерін миссис Бертонның қатысуымен, қамқорлығымен және мейірімділігімен байланыстырды және осы құрметке лайық екенін айтты.
Бернал биіктігі
Бернал Хайтс жаңартуы 2010 жылдың 30 қаңтарында аяқталды. 1920 жылы Кортленд даңғылының 303-үйінде "кітапханалық сақтау пункты" ашылды. Аудан мен кітапхананың өсуімен байланысты, 1936 жылы ол 324 Кортлендке көшірілді. Бұл орын жеткіліксіз болғандықтан, тұрғындар жаңа ғимарат салу үшін күш білдірді. 500 Кортлендтегі бір қабатты филиал кітапханасы жүйедегі жиырма бірінші кітапхана болып саналды және бастапқы Бернал мектебі орнында 94 600 долларға салынды. Оны 20 ғасырдың басында Сан-Францискодағы ең өнімді және жан-жақты сәулетшілердің бірі – Фредерик Х. Мейер жобалады. Жұмыс жобалары басқармасы қаржыландырды және 1940 жылдың 21 қазанында пайдалануға берілді.
Қытай ауданы
1921 жылы сәулетші Г. Альберт Лансбург салған Чайнатаун филиалының кітапханасы – Карнеги кітапханасы, бастапқыда Солтүстік жағалау филиалы деп аталды. Бұл жүйедегі үшінші филиал. Вашингтон мен Джексон көшелері арасындағы Пауэлл көшесіндегі Чайнатаун ауданында орналасқан, 1958 жылы қызмет көрсететін қауымдастыққа сәйкес келу үшін атауы өзгертілді. 1972 жылы Чайнатаун қауымдастығының қажеттіліктері мен мүдделеріне жауап ретінде қытай тіліндегі және қытайлық американдықтарға арналған әдебиеттер жинағы құрылды. 1991 жылы Чайнатаун филиалының кітапханасын күрделі жөндеу және кеңейту үшін мемлекеттік және жеке қаражаттар тартылды. Филиал сейсмикалық тұрғыдан нығайтылып, бастапқы көлемінен екі есеге дейін кеңейтілді, сонымен қатар бағдарламалар мен арнайы іс-шаралар үшін пайдаланылатын қоғамдық жиналыстар залы мен оқу залы ашылды. Чайнатаун филиалының кітапханасының қайта ашылуы 1996 жылдың 15 маусымында салтанатты түрде өтті.
Еврика аңғары / Харви Милк мемориалы
Еврека аңғарының жаңарту жұмыстары 2009 жылдың 24 қазанында аяқталды. Алғашқы филиал ғимараты жүйедегі екінші филиал болып 1902 жылдың 2 қаңтарында ашылды. Ол жерді сыйға тартқан және құрылысын қаржылаған Эндрю Маккриридің құрметіне Маккрири филиалы деп аталды. 1957 жылғы Дейли Сити жер сілкінісінен зақымданып, содан кейін бұзылды. Оның орнына Апплтон мен Вулфорд жобалаған, құны 192 335 доллар тұратын жаңа ғимарат салынды және 1961 жылдың 20 желтоқсанында ашылды. Бұл ғимарат Еврика аңғары филиалы деп аталды. 1981 жылы Кітапхана комиссиясы филиалдың атын ресми түрде Еврика аңғары / Харви Милк еске алу кітапханасы деп өзгертті, бұл Калифорнияда мемлекеттік қызметке сайланған алғашқы ашық гей Харви Милкті құрметтеу мақсатында жасалды. Харви Милк 1978 жылдың 27 қарашасында Джордж Москонмен бірге қанымен өлтірілгенге дейін Сан-Франциско қадағалау кеңесінің мүшесі болды. 2006 жылы қала 1961 жылы қадағалаушы болып сайлануға тырысқан алғашқы ашық гей Жозе Саррияны құрметтеді, филиалға жақын орналасқан 16-шы көшенің бөлігіне Жозе Саррия алаңы деген ат берілді. Жозе Саррия ГЛБТ қауымдастығының маңызды тірегі болған Императорлық сот жүйесін құрғандығымен танымал.
Excelsior (Басқарушы)
Excelsior филиалының кітапханасы Сан-Франциско қалалық кітапхана жүйесінде ашылған оншы филиал болды. Алғашқыда "кітапханалық бекет" ретінде, алғашқы филиал Бауэр көшесіндегі 7-үйдің жалдамалы үй-жайында орналастырылды. 1925 жылы филиал Оушен даңғылына, ал кейін Миссион көшесі, 4465-ке көшірілді. Қазіргі Миссион көшесі, 4400 мекенжайындағы ғимарат 1967 жылдың 1 қазанында жұртшылыққа ашылды. Филиалды Апплтон мен Вольфард архитекторлары жобалап, құны 248 000 долларға салынды. Excelsior филиалы – филиалдық кітапханаларды жаңарту бағдарламасы бойынша алғаш рет жаңартылған кітапхана.
Глен парк
1927 жылдың қаңтар айында 700 Босворт көшесінде Глен Парк филиалының кітапханасы алғаш рет ашылды. Филиал сол жерде шамамен 38 жыл бойы орналасқан, бірақ ғимарат Interstate 280 құрылысы кезінде бұзылыпты. Содан кейін Глен Парк филиалы 42 жыл бойы бірнеше мекенжайда болды, одан кейін 2825 Даймонд көшесінде көп мақсатты ғимарат салынды. Жаңа ғимараттың бір бөлігі кітапханаға арналды. Филиал 2007 жылдың 13 қазанында қайта ашылды және Филиалдарды жаңарту бағдарламасы бойынша жаңартылған алтыншы филиал болды.
Алтын қақпа аңғары
1917 жылдың маусым айында Golden Gate Valley, Cow Hollow және Marina аудандарының тұрғындарына қызмет ету мақсатында Golden Gate Valley филиалдық кітапханасының құрылысы Green және Octavia көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышында, қала 7 500 долларға сатып алған жерде басталды. Нәтижесінде, жергілікті сәулетші Эрнест Коксхед жобалаған кірпіш және терракоттадан жасалған Beaux Arts стиліндегі ғимарат базилика нысанында салынды. Ғимарат құрылысына Карнеги қорынан қаражат бөлінгенмен, жиһаздарға қалалық қаражат жұмсалды. Ғимарат пен жиһаздардың жалпы құны 43 000 долларды құрады және 1918 жылдың 5 мамырында филиал халыққа ашылды. Golden Gate Valley филиалы Сан-Франциско қалалық кітапхана жүйесінде ашылған тоғызыншы филиал болды.
Инглис жағы
2009 жылдың 12 қыркүйегінде жаңа филиал ашылды. Англиссайд филиалы, жүйедегі 11-ші филиал 1925 жылы ашылды. Бұл ауданға бірнеше мекенжайда "кітапхана бекеті" қызмет көрсеткен, оның ішінде 422 Холлоуэй даңғылы, 1612 Оушен даңғылы және 387 Эштон даңғылы болды. 2001 жылдың 30 мамырында кітапхана жалға алынған ғимаратқа – бұрынғы Bank of America ғимаратына, 1649 Оушен (Факсон) көшесіне көшірілді. Көптен күткен жаңа филиал ғимараты 2009 жылы 1298 Оушен даңғылында (Плимут) ашылды.
Ричмонд
Ричмондты жаңарту 2009 жылдың 16 мамырында аяқталды. Ричмонд / сенатор Милтон Маркс филиалы Сан-Франциско қалалық кітапхана жүйесінде құрылған төртінші филиал болды. Филиалдың алғашқы орналасқан жері 1892 жылы Пойнт-Лобос даңғылының (қазіргі Гири бульвары) 809 нөмірі мен Паркер даңғылының қиылысында болды. 1914 жылы қазіргі орнында жаңа Ричмонд филиалы ашылды, ол Эндрю Карнегидің грант қаражатымен Сан-Францискода салынған алғашқы кітапхана ғимараты еді. 2000 жылдың желтоқсан айында Сан-Францисконың ескерткіштер кеңесі Ричмонд филиалы кітапханасын қалалық ескерткіш деп тану үшін ұсынды. Қалалық облигациялар және 14-ші ұсыныстың 6 миллион долларлық мемлекеттік облигациялық қаражатымен қаржыландырылған, жаңадан жаңартылған, сейсмикалық тұрғыдан қауіпсіз, қолжетімді және технологиялық жаңартылған ғимарат 2009 жылы ашылды.
Қызметтер
Сан-Франциско қалалық кітапханасы Денсаулық сақтау департаментінің көмегімен "баспанасыз және кедейлікпен күресетін кітапханалық команданы" ұсынады, ол кітапхана ішінде тіккендерге баспана табуға және басқа да қызметтер алуға көмектеседі. 2009 жылы Сан-Франциско қалалық кітапханасының Бас кітапханасында Лия Эскера кітапханадағы алғашқы әлеуметтік жұмыскер болды.