Кіріспе

Қару түрі

Өмірді-өзі өлтіруге арналған қару – көбінесе жарылғыш заттарға негізделген, қанаушылық шабуылдарда қолданылатын қару.

Тарих

Өзін-өзі өлтіретін қарулар конвенциялық соғыста да, терроризмде де қолданылған. Екінші Қытай-Жапон соғысында қытайлықтар жапондарға қарсы жарылғыш жилеттермен жанкешті шабуылдар жасады. Қытай сарбазы гранаталық жилетін жарытып, Сихан қоймасында 20 жапондықты өлтірді. Қытай әскерлері денелеріне гранаталар немесе динамит сияқты жарылғыш заттарды байлап, жапондық танктердің астына секіріп, оларды жойды. Бұл тактика Шанхай шайқасында қолданылды, онда қытайлық жанкешті бомбалаушы өзін қорғасын танктың астында жарытып, жапондық танк колоннасын тоқтатты, ал Тайерцзюан шайқасында қытай әскерлері жапондық танктерге қарсы асығып, өздерін жарылтып жіберді, олар динамит пен гранаталарды қолданды. Тайерцзюандағы бір оқиғада қытайлық жанкешті бомбалаушылар гранаталармен төрт жапон танкін жойды. Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы соғысы жапондық камикадзе ұшқыштарының өзін-өзі құрбан етуіне куә болды ("камикадзе" терминінің өзі жапондықтар тарапынан қолданылмады). Соғыстың соңына қарай, Жапонияға қарсы жағдай өзгерген кезде, камикадзе ұшқыштары Тынық мұхитында американдық және одақтас кемелерге ұшақтарын құлатуға тырысты. Жапондықтар тіпті осы тактикаға арналған арнайы ұшақтарды да жасады, мысалы, "Йокосука Ока" ұшатын бомба. Сәтті камикадзе шабуылы ұшқышты өлтіріп, кемеге зақым келтіріп, тіпті батыруы мүмкін. Осыған байланысты тактикаға "кайтен" – адам торпедасы кірді, оны жапондық ұшқыш одақтас кемеге бағыттайтын. Корея соғысы кезінде Оңтүстік Кореялықтар Солтүстік Кореялық танктерге жанкешті шабуылдар жасады. Сеулдегі американдық танктерге Солтүстік Кореялық жанкешті отрядтар шабуыл жасады, олар өз денелерінде зарядтар алып жүрді. Ли Су Бок есімді солтүстіккореялық сарбаз, осындай шабуыл кезінде американдық танкты жойғандықтан Солтүстік Кореяда батыр ретінде еске алынады. Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияның капитуляциясына дейін Достасқандардың бомбалауы кезінде Люфтваффе үшін салынған немесе жобаланған кейбір ұшақтар, мысалы Бахем Ba 349, Fliegende Panzerfaust, Sombold So 344, Zeppelin Rammer немесе Blohm & Voss BV 40 кейде өзін-өзі өлтіру қарулары ретінде қарастырылады. Алайда, олар осы мақсатта жасалмаған, тіпті мұндай қауіпті құралдардың ұшқыштары үшін тірі қалу мүмкіндігі өте төмен болғанмен де. Сол жылдары нацистік билік Messerschmitt Me 328 және Fieseler 103 сияқты "selbstopfer" (өзін-өзі құрбан ету) ұшақтарын пайдалануды қарастырды. Суық соғыстан кейінгі кезеңде өзін-өзі өлтіру қаруын қолданған саяси топтардың көпшілігі ислами терроризммен байланысты топтар, олардың арасында шабуылдар кезінде анықталмау үшін балалар да пайдаланылды. Алайда, Ислам дінін ұстанбайтын топтар, мысалы, Тамил Иламның азат ету жолбарыстары да өзін-өзі өлтіру қаруын қолдануға бейім болды. Бүгінде террористік шабуылдар жасау үшін ең көп қолданылатын қарулар – автомобильге немесе жүк көлігіне орнатылған бомбалар, сондай-ақ жеке адаммен бірге тасымалданатын жарылғыш заттар. Жанкешті бомбалаушылар жарылғыш заттарды, көбінесе тырнақтармен, бұрандалармен немесе бөлшектерге айналдыруға арналған басқа да заттармен қапталған күйде өздеріне байлайды немесе оларды көп адам болатын жерлерге алып барып жарылғызады. Шри-Ланканың Тамил жолбарыстары Ражив Гандиді өлтіруде осы әдісті кеңінен қолданғандығымен белгілі. Палестиналық террористік топтар да Израиль-Палестина қақтығысында осы сияқты әдістерді қолданды. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдар, негізінен саудиялық террористер тобы, Дүниежүзілік сауда орталығын және Пентагонның бір бөлігін қиратты, бұл камикадзе шабуылдарының үлгісі болды. Бұл тарихта тұңғыш рет және жалғыз рет отынмен толтырылған ұшақтар осындай ауқымды нысаналарға қарсы зымыран ретінде қолданылды.