Мюнхен апатында қаза тапқан «Басби балалары»

Кіріспе

"Манчестер Юнайтед" футболшылары, олардың көпшілігі Мюнхендегі әуе апатында қаза тапты.

"Басби Бэйбз" – "Манчестер Юнайтед" клубының бас скауты Джо Армстронг және менеджердің көмекшісі Джимми Мерфи құрастырып, жаттықтырған футболшылар тобы. Олар 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдар бойы Мэтт Басби басқаруымен клубтың жасөспірімдер құрамасынан негізгі құрамға өсті. "Бейбз" деген атпен ең көп танылған құрам 1957–58 маусымдық команда болды, олардың көпшілігі Мюнхендегі әуе апатында қаза тапты. Орташа жасы 22-ні құрайтын бұл команда келесі бірнеше жылға Еуропа футболында үстемдік ететін болжамында болды.

Тарих

Басби Бейбс жас және дарынды болғанымен ғана емес, сонымен қатар басқа клубтардан сатып алудың орнына, клубтың өзі дамытқандығы үшін де ерекше болды. Бұл терминді 1951 жылы «Манчестер ивнинг ньюс» газетінің журналисі Том Джексон қолданған. Бұл термин көбінесе 1955–56 және 1956–57 маусымдарында лига чемпионатын жеңіп алған, орташа жасы 21 және 22 болған ойыншыларға қатысты. Сегіз ойыншы – Роджер Бёрн (28), Эдди Колман (21), Марк Джонс (24), Дункан Эдвардс (21), Лиам Уилан (22), Томми Тейлор (26), Дэвид Пегг (22) және Джефф Бент (25) – 1958 жылғы ақпанда Мюнхендегі әуе апатында немесе оның салдарынан қаза тапты. Ал Джеки Бланчфлауэр (апат кезінде 24 жаста) және аға ойыншы Джонни Берри (апат кезінде 31 жаста) осылай ауыр жарақат алғандықтан, енді ешқашан ойнай алмады. Берри апат уақытында команданың ең тәжірибелі ойыншысы болды, ол 1951 жылы 25 жасында «Бирмингем Ситиден» келген еді. Осы кезде командадағы бірнеше ойыншы басқа клубтардан сатып алынған, бірақ олардың ішінде қақпашы Рей Вуд 1949 жылы «Дарлингтоннан» «Юнайтедке» келгенде 18 жаста еді. 1957 жылғы желтоқсанда Вудтың негізгі құрамдағы ізбасары Гарри Грегг «Донкастер Роверстен» 23 500 фунтқа, сол кездегі әлемнің ең қымбат қақпашысы ретінде келісім шарт жасады. Томми Тейлор ағылшын футболының ең қымбат ойыншыларының бірі болды, «Юнайтед» оны 1953 жылы «Барнслиден» 21 жасында 29 999 фунтқа сатып алды, ал Джонни Берри Тейлор келген кезде клубта екі жылдан бері ойнап жүрген еді. Басқа да танымал «Басби Бейбс» құрамында толық қорғаушы Билл Фолкс, қанаттар Кенни Морганс және Альберт Сканлон, шабуылшы Деннис Вайолет, жартылай қорғаушы Уилф МакГиннес (кейін «Манчестер Юнайтедтің» бас жаттықтырушысы болды) және шабуылшылар Джон Доэрти, Колин Вебстер және Эдди Льюис болды. МакГиннес пен Вебстер Мюнхендегі апатқа ұшыраған ұшақта болған жоқ, ал Доэрти сол кезде «Лестер Ситиге» сатылған еді. Бобби Чарлтон (апат кезінде 20 жаста) 1975 жылы футболдан кетуге шешім қабылдады; ол екі жыл бұрын «Манчестер Юнайтедтен» кеткенімен, «Престон Норт-Энд» клубының ойыншы-бас жаттықтырушысы ретінде ойнауын жалғастырды. Ойыншы ретінде ол «Манчестер Юнайтед» және Англия құрамасы үшін барлық уақыттағы гол соғу рекордын орнатты, бірақ оны кейін «Юнайтедтің» тағы бір ойыншысы Уэйн Руни жаңартты. Оның ойын өткізген рекорды «Юнайтед» сапындағы соңғы ойынынан кейін 35 жыл бойы бұзылмады, ал Англия құрамасы үшін соққан голдарының рекорды 2015 жылға дейін сақталды, Руни Англия құрамасы үшін 50-ші голын соққанда бұзылды. 1970 жылы футболдан кеткен Билл Фолкс 1968 жылы Еуропа кубогын жеңіп алған кезде әлі клубта болды. Гарри Грегг 1966–67 маусымында клубты тастап, бес маусым бұрын «Юнайтедтен» келген «Сток Ситиге» өтті. Кенни Морганс 1961 жылы «Суонси Ситиге» ауысты, 1957–58 маусымы аяқталғаннан кейін «Юнайтед» сапында сирек ойнады. Альберт Сканлон 1960 жылғы қарашада «Ньюкасл Юнайтедке» сатылды. Рей Вуд Мюнхендегі апаттан кейін бір жыл ішінде «Хаддерсфилд Таунға» сатылды, Гарри Греггтен командадағы орнын қайтара алмады және Колин Вебстермен бірге «Олд Траффордты» тастады, оны «Суонси Таунға» сатты. Уилф МакГиннес 1959–60 маусымында резервтік матчта аяғы сынды және енді негізгі құрамға оралмады, бірақ ол клубта жаттықтырушылар штабының мүшесі ретінде қалды және сэр Мэтт Басби 1969 жылғы мамырда зейнеткерлікке шыққаннан кейін 18 ай бойы «Юнайтедтің» бас жаттықтырушысы болды. Жарақат Джон Доэртидің мансабын да аяқтады, ол «Юнайтед» оны Шығыс Мидлендс клубына сатқаннан кейін бір жыл ішінде «Лестер Сити» үшін соңғы ойынын өткізді. Сэмми МакИлрой Бельфаста дүниеге келді және 1969 жылы «Манчестер Юнайтедке» көшті, бұл Мэтт Басбидің соңғы трансфері және «Басби Бейбстің» соңғы өкілі болды. Джефф Уайтфут 2023 жылы 89 жасқа толады, оны да «Басби Бейбстің» соңғы өкілі деп атайды.

The Busby Babes were notable not only for being young and gifted, but for being developed by the club itself, rather than bought from other clubs, which was customary then. The term, coined by Manchester Evening News journalist Tom Jackson in 1951, usually refers to the players who won the league championship in seasons 1955–56 and 1956–57 with an average age of 21 and 22 respectively. Eight of the players – Roger Byrne (28), Eddie Colman (21), Mark Jones (24), Duncan Edwards (21), Liam Whelan (22), Tommy Taylor (26), David Pegg (22) and Geoff Bent (25) – died in or as a result of the Munich air disaster in February 1958, while Jackie Blanchflower (24 at the time of the crash) and senior player Johnny Berry (31 at the time of the crash) were injured to such an extent that they never played again. Berry was the senior player in the team by the time of the crash, having been signed from Birmingham City in 1951, by which time he was already 25. A few of the players in the team at this time had actually been bought from other clubs, although one of them, goalkeeper Ray Wood, was just 18 when he joined United from Darlington in 1949. Wood's successor in the first team, Harry Gregg, signed in December 1957, was signed from Doncaster Rovers as the world's most expensive goalkeeper at the time for £23,500. Tommy Taylor had been one of the most expensive players in English football when United paid £29,999 for him as a 21 year old from Barnsley in 1953, whereas Johnny Berry had already been at the club for two years when Taylor arrived. Other notable "Busby Babes" include full back Bill Foulkes, wingers Kenny Morgans and Albert Scanlon, forward Dennis Viollet, wing half Wilf McGuinness (who later became manager of Manchester United) and forwards John Doherty, Colin Webster and Eddie Lewis. McGuinness and Webster were not on the plane when it crashed at Munich, whereas Doherty had just been sold to Leicester City. Bobby Charlton (20 at the time of the crash), retired from playing in 1975; though he had left Manchester United two years earlier, he had continued playing as player manager of Preston North End. As a player, he set the all time goalscoring record for Manchester United and England, which was later broken by another United player Wayne Rooney, and his appearance record was unbroken for 35 years after his last game for United, while his England record was not broken until 2015 when Rooney scored his 50th England goal. Bill Foulkes, who retired in 1970, had still been at the club when the European Cup was finally won in 1968. Harry Gregg had left the club in the 1966–67 season, signing for Stoke City, who had signed Dennis Viollet from United five seasons earlier. Kenny Morgans had moved to Swansea City in 1961, having rarely played for United after the end of the 1957–58 season. Albert Scanlon was sold to Newcastle United in November 1960. Ray Wood had been sold to Huddersfield Town within a year of the Munich crash, having been unable to win back his place in the team from Harry Gregg, leaving Old Trafford around the same time as Colin Webster, who was sold to Swansea Town. Wilf McGuinness suffered a broken leg in a reserve match during the 1959–60 season and never returned to the first team, although he stayed with the club as a member of the coaching staff and spent 18 months as United's manager after the retirement of Sir Matt Busby in May 1969. Injury also ended the career of John Doherty, who played his last game for Leicester City less than a year after United sold him to the East Midlands club. Sammy McIlroy was born in Belfast and moved to Manchester United in 1969, making him Matt Busby's final signing and "the last of the Busby Babes". Jeff Whitefoot, 89 in 2023, has also been called "the last of the Busby Babes".