Кіріспе

Акустикалық желі – дыбыс толқындарын пайдаланып жабдықтың орнын анықтау әдісі. Ол көбінесе суда қолданылады және пайдаланушылардың қажеттіліктеріне қарай кез келген мөлшерде болуы мүмкін.

Желі көлемі

Ең қарапайым акустикалық желі бір өлшеуден тұрады, нәтижесінде дыбыс көзі мен дыбыс қабылдағыш арасындағы бір ауқым анықталады. Үлкен желілердің мөлшері тек қолданыстағы жабдықтардың санымен және алынған деректерді өңдеуге қажетті есептеу қуатымен ғана шектеледі. Теңіздік сейсмикалық индустрияда қолданылатын ең соңғы акустикалық желілер бірнеше секунд ішінде шамамен 16 000 жеке ауқымды анықтай алады.

Негізгі қағида

Барлық акустикалық желілердің принципі бірдей. Қашықтық = жылдамдық x жүру уақыты. Егер дыбыс сигналының жүру уақыты және жылдамдығы белгілі болса, сигнал көзі мен қабылдағышы арасындағы қашықтықты есептеуге болады. Көптеген желілерде акустикалық сигналдың жылдамдығы белгілі бір мән деп есептеледі. Бұл мән екі белгілі нүкте арасында сигналды өлшеу арқылы немесе қоршаған ортаның жағдайларынан оны есептеуге арналған арнайы құралдарды пайдалану арқылы анықталады. Төмендегі схема бір қашықтықты өлшеудің негізгі қағидасын көрсетеді. Белгілі бір уақытта процессор сигналды көзге жібереді, ол дыбыс толқынын шығарады. Дыбыс толқыны қабылданғаннан кейін процессор тағы бір сигналды қабылдайды, нәтижесінде тарату мен қабылдау арасындағы уақыт айырмасы пайда болады. Бұл жүру уақытын көрсетеді. Жүру уақытын және сигналдың болжамды жылдамдығын пайдалана отырып, процессор көз бен қабылдағыш арасындағы қашықтықты есептей алады. Егер оператор белгісіз жердегі нысандарды орналастыру үшін акустикалық қашықтықтарды қолданса, жоғарыда көрсетілген бір қашықтық мысалынан гөрі көбірек қашықтықтарды пайдалану қажет. Өйткені тек бір өлшем бар болғандықтан, қабылдағыш таратушының ортасынан өтетін және есептелген қашықтыққа тең радиусы бар шеңберде кез келген жерде болуы мүмкін.

Акустикалық өңдеу

Егер жүйеге екінші таратушы қосылса, қабылдағыш үшін мүмкін болатын орналасулар саны екіге дейін төмендейді. Тек үш немесе одан көп қашықтық жүйеге енгізілгенде ғана қабылдағыштың орны анықталады.