Кіріспе

Американдық эволюциялық биолог Дуглас Джоэл Футуйма (24 сәуір 1942 жылы туған) – американдық эволюциялық биолог. Ол Нью-Йорк штатының Стони Брук қаласындағы Стони Брук университетінің экология және эволюция кафедрасының еңбегі сіңген профессоры және Нью-Йорк қаласындағы Америка табиғи тарих мұражайының ғылыми әріптесі. Оның зерттеулері түр пайда болуы және популяциялық биологияға қатысты. Футуйма эволюция бойынша кеңінен қолданылатын бакалаврлық оқулықтың авторы, сондай-ақ қоғамдық жұмыстарымен, әсіресе жаратылыстануға қарсы тұруымен белгілі.

Білім

Футуйма Корнелл университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. Ол 1966 жылы магистр және 1969 жылы Мичиган университетінен (Энн Арбор) зоология ғылымдарының докторы ғылымын алды.

Зерттеу

Футуйманың зерттеулері түрлену және популяциялық биологияны, әсіресе өсімдіктермен қоректенетін жәндіктер мен олардың өсімдік-иелері арасындағы эволюциялық өзара әрекеттестікті және иелеріне қатысты ерекшеліктердің эволюциясына тигізетін әсерді зерттейді. Ол сондай-ақ, «Evolution» (2017 жылы жарық көрген төртінші басылымы) атты бакалавриат студенттеріне арналған жеңілдетілген нұсқаның авторы. Соңғы мәтін эволюцияны табысты оқыту үшін маңызды деп оң бағаланған, бірақ бұрынғысына қарағанда көлемді емес. Монтгомери Слаткинмен бірлесіп, редакцияланған шолулардан тұратын «Коэволюция» атты озық деңгейдегі кітапты да редакциялады; бұл кітап сала мамандарынан әртүрлі пікірлер алды. Футуйма 1982 жылы жарық көрген «Сынақтағы ғылым: Эволюцияның жақтасы» кітабында жалпы оқырман қауымына арналған мақалалар жазды, онда жаратылыс пен эволюция арасындағы дауды талқылайды. Бұл кітап эволюцияны қолдау үшін тиімді аргументтер келтіретін және осы тақырыпты күмәнданушылармен талқылауға көмектесетін құрал ретінде қарастырылады; биология философы Майкл Руз оны «жоғары сапалы кітап» деп сипаттады. Ол жоғары білім беруде де қолдануға жарамды деп танылды. Ричард Левонтин кітапты «түсінікті» деп тапты, бірақ оның ұсынылымын, сондай-ақ осы тақырыпта сол кезде жарық көрген басқа кітаптармен бірге, пікір қақтығысының әлеуметтік құбылыс ретіндегі бастауын толыққанды көрсетпегені үшін сынға алды. 2013 жылдан бері Футуйма Ұлттық ғылым білім беру орталығының кеңесшілер кеңесінің құрамында. Футуйма өзінің гомосексуалды екенін ашық айтады. Ол бастапқыда мансабына ешқандай жағымсыз салдар тимегеніне таңқалғанын және ЛГБТ өкілдерінің көрінуі гей құқықтарының дамуы үшін маңызды екенін айтты. 1984 жылы ол гомосексуализмнің генетикалық себептерге байланысты болуы мүмкін екендігі туралы сол кездегі дәлелдерді сынаған ғылыми мақаланың авторларының бірі болды.

Марапаттар мен құрметтер

1985 жылы Футуйма Америка ғылымды дамыту қауымдастығының, ал 1996 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып тағайындалды. 2006 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына сайланды. Футуйма 1992 жылы Гуггенхайм стипендиясын, 1999 жылы Фулбрайт стипендиясының қадірлі ғылымгері ретінде таңдалды, ол Австралиядағы Мельбурн университетіне сапар шегу үшін берілді. 1997 жылы Америка табиғаттанушылар қоғамынан Сеуолл Райт сыйлығын, 2012 жылы Дрексель университетінің Табиғи ғылымдар академиясынан Лейди сыйлығын алды.