Кіріспе

Статистикалық бағдарламалық пакет

Stata (/s//t//ei//t//@/, STAYta, кейде '/s//t//ae//t//@/' деп айтылады, көбінесе STATA деп стильдендіріледі) – StataCorp компаниясы деректерді өңдеу, визуализациялау, статистикалық талдау және автоматтандырылған есеп беру үшін жасаған көп мақсатты статистикалық бағдарламалық пакет. Оны биомедицина, экономика, эпидемиология және социология сияқты көптеген салалардағы зерттеушілер пайдаланады. Stata алғаш рет Калифорниядағы Компьютерлік ресурстар орталығында жасалған және оның бірінші нұсқасы 1985 жылы жарық көрген. 1993 жылы компания Техас штатының Колледж Стейшн қаласына көшіріліп, Stata Corporation деп қайта аталды, қазір StataCorp деп белгілі. Қазіргі нұсқасы – 2023 жылдың сәуір айында шыққан Stata 18.

Пайдаланушы интерфейсі

Stata құрылғаннан бері әрқашан біріктірілген командалық желі интерфейсін пайдаланған. 8.0 нұсқасынан бастап Stata графикалық пайдаланушы интерфейсін қосты, ол мәзірлер мен диалогтық терезелер арқылы көптеген кіріктірілген командаларға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Деректер жиынтығын электрондық кесте форматында қарауға немесе өңдеуге болады. 11-ші нұсқадан бастап, деректер шолғышы немесе редакторы ашық тұрғанда басқа командаларды орындауға болады.

Деректер құрылымы мен сақталуы

16-шы нұсқасы шыққанға дейін Stata бір уақытта тек бір дерек жиынтығын ғана аша алды. Stata деректерге түр тағайындауда икемділікке мүмкіндік береді. Оның compress командасы ақпаратты жоғалтпай, көбірек жадты қажет етпейтін дерек түрлеріне деректерді автоматты түрде қайта тағайындайды. Stata төрт емес, бір немесе екі байтты ғана алатын бүтін сандық сақтау түрлерін пайдаланады, ал қос дәлдік (8 байт) емес, бір дәлдік (4 байт) – қалқыма нүктелі сандар үшін әдепкі параметр болып табылады. Stata-ның дерек форматы әрқашан кестелік болып келеді. Stata кестелік деректердің бағаналарын айнымалылар деп атайды.

Деректер пішімінің үйлесімділігі

Stata деректерді әртүрлі форматта импорттай алады. Бұл ASCII дерек форматтарын (мысалы, CSV немесе деректер банкі форматтары) және электрондық кесте форматтарын (соның ішінде әртүрлі Excel форматтары) қамтиды. Stata-ның авторлық файл форматтары уақыт өте келе өзгерген, бірақ Stata-ның әрбір жаңа нұсқасы жаңа деректер жиынтығы форматын қамтамайды. Stata-ның кез келген нұсқасы барлық ескі деректер жиынтығы форматтарын оқи алады және saveold командасын пайдаланып, ағымдағы және соңғы алдыңғы деректер жиынтығы форматтарын жаза алады. Осылайша, Stata-ның қазіргі нұсқасы ескі нұсқаларда жасалған деректер жиынтықтарын әрқашан аша алады, бірақ ескі нұсқалар жаңа форматтағы деректер жиынтықтарын оқи алмайды. Stata fdause және fdasave командаларын қолдана отырып, SAS XPORT форматындағы деректер жиынтықтарын тікелей оқи және жаза алады. Басқа кейбір эконометриялық бағдарламалар, gretl сияқты, Stata файл форматтарын тікелей импорттай алады.

Шығу тегі

Stata-ны әзірлеу 1984 жылы Уильям (Билл) Гоулд бастады, кейін Шон Бекетти қосылды. Бағдарлама бастапқыда SYSTAT және MicroTSP сияқты жеке компьютерлерге арналған статистикалық бағдарламалармен бәсекелесу мақсатында жасалған. Кейбір жетістіктер ерекше маңызды болып шықты және бүгінгі күнге дейін қолданушы тәжірибесін қалыптастыруда, олардың ішінде кеңейтілмелілік, платформадан тәуелсіздік және белсенді қолданушылар қауымдастығы бар. Stata 2.1 нұсқасында ado файлдары пайда болды, олар қолданушы жазған бағдарламаны жадқа автоматты түрде жүктеуге мүмкіндік берді. Көптеген қолданушы жазған ado файлдары Бостон колледжінің Statistical Software Components Archive-іне жіберіледі. StataCorp қауымдастықтан келген бағдарламаларды Stata-ға тікелей қосуға мүмкіндік беретін ssc командасын қосты. Stata-ның жаңа нұсқалары қолданушыларға Python командаларын шақыруға, сондай-ақ Jupyter Notebooks сияқты Python IDE-леріне Stata командаларын импорттауға мүмкіндік береді. Stata R-ді тікелей қолдамаса да, Stata-да R скрипттерін пайдалануға арналған қолданушы жасаған кеңейтімдер бар.

Пайдаланушылар қауымдастығы

Stata-ның белсенді пайдаланушылар қауымдастығы бірқатар маңызды жаңалықтарды іске қосты. Stata/MP кейбір командаларды параллель өңдеуге мүмкіндік берсе, Stata/SE және Stata/BE нұсқаларында өнімділік шектеліп, тек бір процессорлық ядро қолданылады. Stata/MP төрт процессорлық ядрода параллель процестерді іске қосқанда, SE немесе BE нұсқаларымен салыстырғанда кейбір командаларды шамамен 2,4 есе жылдам орындайды, бұл теориялық максималды тиімділіктің шамамен 60% құрайды.