Кіріспе
Квинсленд штатындағы Ескі Солтүстік жол
Historic road in New South Wales, Australia
The Great North Road is a historic road that was built to link early Sydney, in the Colony of New South Wales, now Australia, with the fertile Hunter Valley to the north. Built by convicts between 1825 and 1836, it traverses over of the rugged terrain that hindered early agricultural expansion. The road is of such cultural significance it was included on the Australian National Heritage List on 1 August 2007 as a nationally significant example of major public infrastructure developed using convict labour and on the UNESCO World Heritage list as amongst:
" the best surviving examples of large scale convict transportation and the colonial expansion of European powers through the presence and labour of convicts." The road was an engineering triumph, with some sections constructed to a notably high standard. It was not an unqualified success in practical terms. Apart from the steep grades, there was a lack of water and horse feed along the route. For these reasons it quickly fell into disuse with the development of alternative means of getting to the Hunter Valley, such as steamships and newer roads. Much of the road fell into total disuse while other parts were absorbed into the urban and rural road network.
Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы тарихи жол
Historic road in New South Wales, Australia
The Great North Road is a historic road that was built to link early Sydney, in the Colony of New South Wales, now Australia, with the fertile Hunter Valley to the north. Built by convicts between 1825 and 1836, it traverses over of the rugged terrain that hindered early agricultural expansion. The road is of such cultural significance it was included on the Australian National Heritage List on 1 August 2007 as a nationally significant example of major public infrastructure developed using convict labour and on the UNESCO World Heritage list as amongst:
" the best surviving examples of large scale convict transportation and the colonial expansion of European powers through the presence and labour of convicts." The road was an engineering triumph, with some sections constructed to a notably high standard. It was not an unqualified success in practical terms. Apart from the steep grades, there was a lack of water and horse feed along the route. For these reasons it quickly fell into disuse with the development of alternative means of getting to the Hunter Valley, such as steamships and newer roads. Much of the road fell into total disuse while other parts were absorbed into the urban and rural road network.
Ұлы Солтүстік жолы – бұл Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясындағы, қазіргі Австралиядағы Сиднейді солтүстікке қарайғы құнарлы Хантер аңғарымен байланыстыру үшін салынған тарихи жол. 1825-1836 жылдар аралығында сотталғандар салған бұл жол, ертедегі ауыл шаруашылығының кеңеюіне кедергі келтірген қиын-қыстау жерлерді кесіп өтеді. Жолдың мәдени маңызы зор болғандықтан, ол 2007 жылдың 1 тамызында Австралияның Ұлттық мұра тізіміне сотталғандардың еңбегін пайдалану арқылы салынған, ұлттық маңызы бар ірі мемлекеттік инфрақұрылымның үлгісі ретінде, ал ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне: "ірі масштабтағы сотталғандарды тасымалдаудың және еуропалық державалардың отаршылдық кеңеюінің ең жақсы сақталған мысалдары, сотталғандардың қатысуы мен еңбегі арқылы" енгізілді. Жол – инженерлік табыс, оның кейбір бөлімдері жоғары стандартта салынған. Бірақ, іс жүзінде толыққанды табысқа жетпеді. Қиыршықтығынан басқа, жол бойында су мен жылқыға жем жетіспеді. Осы себептерге байланысты, Хантер аңғарына барудың балама жолдары, мысалы, бу кемелері мен жаңа жолдар пайда болған соң, ол тез арада қолданыстан шығып қалды. Жолдың көп бөлігі мүлдем қолданылмай қалды, ал қалған бөліктері қалалық және ауылдық жол желісіне біріктірілді.
Historic road in New South Wales, Australia
The Great North Road is a historic road that was built to link early Sydney, in the Colony of New South Wales, now Australia, with the fertile Hunter Valley to the north. Built by convicts between 1825 and 1836, it traverses over of the rugged terrain that hindered early agricultural expansion. The road is of such cultural significance it was included on the Australian National Heritage List on 1 August 2007 as a nationally significant example of major public infrastructure developed using convict labour and on the UNESCO World Heritage list as amongst:
" the best surviving examples of large scale convict transportation and the colonial expansion of European powers through the presence and labour of convicts." The road was an engineering triumph, with some sections constructed to a notably high standard. It was not an unqualified success in practical terms. Apart from the steep grades, there was a lack of water and horse feed along the route. For these reasons it quickly fell into disuse with the development of alternative means of getting to the Hunter Valley, such as steamships and newer roads. Much of the road fell into total disuse while other parts were absorbed into the urban and rural road network.
Жол жүрісі
Ұлы Солтүстік жолы қазіргі Сиднейдің Five Dock ауданындағы Паррамата жолынан басталады. Тарихи тұрғысынан алғанда, ол Паррамата өзенін Эбботсфордта қайықпен кесіп өтіп, содан кейін Райд және Дюрал арқылы өтіп, солтүстікке қарай Висменс паромдығындағы Хоуксбери өзеніне жетеді. Одан кейін Даруг ұлттық паркінің жиегімен оқшауланған және көбінесе қиын өңірлер арқылы иіліп, Бакетти арқылы Волломбиге дейін жалғасады. Волломбиде екіге бөлінеді. Бір тармағы Брок арқылы Уоркуортқа, ал екіншісі Цеснок, Мейтленд және Ньюкаслға дейін созылады.
Ұлы Солтүстік жолы бүгінде
Ұлы Солтүстік жолы бүгінге дейін сақталған, бірақ әртүрлі бөліктері әртүрлі тәсілдермен қорғалған. Оның көп бөлігі битум мен бетонның астында, қала маңындағы көшелер немесе ауылдық жолдар түрінде, ал кейбір бөліктері ұлттық саябақтарда сақталып, көлік құралдарының жүруіне тыйым салынған. Оның өткеніне қатысты аз ғана белгілер, мысалы, бұрынғы көпірлердің қалдықтары немесе тіпті сотталғандардың тасқа қашап салған суреттері Сидней қаласының аумағында сақталған; ал Хоксбери өзенінің солтүстігінде кең аумақтар өз бастапқы күйінде қалған. Паррамата жолынан басталып, Бес доктан Паррамата өзеніне дейінгі Эбботсфордқа дейінгі алғашқы бірнеше шақырымы негізінен тұрғын үйлермен қоршалған Вэреемба ауданынан өтеді. Бұл бөлікке тарихи атауы сақталған, бұл үйлермен және бірнеше шағын дүкендер мен кафелермен қатарласқан қарапайым қала маңындағы жолдың ерекшелігін еске түсіреді. Жолдың бұл бөлігі Эбботсфорд паромдық терминалында аяқталады, ал қарсы жағалауда сәйкес терминал жоқ. Парамата өзенінің қарсы жағында, бұрынғы паромдық терминалдан басталатын Ұлы Солтүстік жолының бұрынғы бағыты қазір Глайдсвиллдегі Пунт жолы деп аталады. Пунт жолы Виктория жолымен аяқталады. Бұрынғы бағыт Топ-Райд Сити сауда орталығының солтүстік-батысында Ридтегі Солтүстік жолы ретінде жалғасады, ол Иствудтегі Блэксленд көшесіне жетеді. Содан кейін жол Баулкэм-Хиллз және Виндзор жолының қиылысында қайта басталады. Ол Ескі Солтүстік жолы және Туристтік бағыт 15 деп аталады, Касл-Хилл, Гленхейвен, Дурал қалаларының маңынан өтіп, екі жолақты бөлінбеген жол ретінде солтүстікке қарай жалғасады. Ескі Солтүстік жолы Вайсман паромдарында аяқталады. Бакеттиде ол қайтадан Ұлы Солтүстік жолы деп аталады. Бастапқы бағыттың екі бөлігі: Девин төбесінен (Визменс паромдарынан) Маннинг тауына және Маннинг тауынан Волломбиге дейінгі бөліктері Жаңа Оңтүстік Уэльс мұралар тізіліміне енгізілген.
Сақтау
1990 жылы Баккетти және Волломби жергілікті қауымдастықтары "Конвикт Трейл" жобасын құрды, мақсаты – жолды сотталғандар салған инженерлік ескерткіш ретінде қайта жаңарту, күтіп ұстау және насихаттау. Көрініп тұрған жолдың бастапқы бөліктері Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясындағы ерте жол құрылысы техникасы туралы және сол кездегі ағылшын жол салу технологиясының қалай импортталып, бейімделгені туралы құнды мәліметтер берді. Түзеу қызметі басқаратын мекемелерден сотталғандар жолдың күтілуіне қатысып келеді.
Дүниежүзілік мұра тізімі
2010 жылдың шілдесінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра комитетінің 34-ші сессиясында Ұлы Солтүстік жолы және сотталғандарды тасымалдаумен байланысты маңызды тарихы бар тағы он австралиялық нысан «Австралияның сотталғандар орындары» деген атаумен бірлесіп Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Тізімде бұл 11 нысанның «сотталғандарды ірі көлемде тасымалдаудың және еуропалық державалардың колониялық кеңеюінің ең жақсы сақталған мысалдары» екені түсіндірілген. Бұл 11 нысанның ішінде Хайд Парк казармасы, Кокату аралы және Парраматадағы Ескі Үкімет үйі де Сидней аймағында орналасқан. Жаңа Оңтүстік Уэльс Ұлттық парктері және жабайы табиғат қызметі басқаратын ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра тізіміне енген «Ескі Ұлы Солтүстік жолы»мен байланысты қоғамдық байланысты күшейту жұмыстарының аясында, Девайн Хиллде (Дхаруг ұлттық паркі, Уиземан Ферри) және «Жолдың» өзінің сақталған бөліктерінде оқиғаларды тікелей көрсету үшін көркем театрлық қойылымға тапсырыс берілді. «Ескі Ұлы Солтүстік жолындағы сотталғандардың іздері» – бұл «Жолды» салған ерлер мен әйелдердің тағдыры туралы жүректі аудартатын, кейде күлкілі, ал кейде терең қайғылы саяхат, олар өздері басып өткен тас жолмен бірге көрініс береді.
Инженерлік мұра сыйлығы
Жол Австралия инженерлерінің Инженерлік мұрасын тану бағдарламасы аясында Ұлттық инженерлік ескерткіш ретінде тізімделген.