Австралияның Ұлы Мұхит Жолы

Кіріспе

Викториядағы жол, Австралия. Жавадағы жол, Индонезия.

Ұлы мұхит жолы – Австралияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы, Виктория штатының Торквей және Аллансфорд қалалары арасында орналасқан, Австралияның ұлттық мұрасына енген жолдың бір бөлігі. 1919-1932 жылдар аралығында Бірінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқан сарбаздарға құрмет көрсету үшін қайтып келген солдаттар салған бұл жол – әлемдегі ең ірі соғыс ескерткіші. Жағалау бойындағы әртүрлі ландшафтардан өтетін және Он екі апостол әктас құрылымдары сияқты маңызды тарихи орындарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін бұл жол – маңызды туристік тартымдылық. Торквейге жақын орналасқан Джилонг қаласы Австралиядан және басқа елдерден келген туристердің арқасында үлкен пайда көреді, ал Джилонг Отуэй Туризм оны құнды актив деп санайды.

Бағыт

Ұлы мұхит жолы Торквейден басталып, батысқа қарай созылып, Уоррнамбол қаласының жанындағы Аллансфордта аяқталады. Жол екі жолақты (әр бағытқа бір-бір жолақтан) және жылдамдық шегі 50 км/сағ-тан 100 км/сағ-қа дейін өзгеріп отырады. Бұл маңызды туристік орын, жолдың көп бөлігі жағалау бойымен өтеді. Отуэй тауларының шығысында бұл аймақ Серф жағалауы деп, ал Кейп Отуэйдың батысында – Ғаріп кемелер жағалауы деп аталады. Жолдан Басс бұғазы мен Оңтүстік мұхитының кең көріністері ашылады. Жол жаңбырлы ормандардан, сондай-ақ әртүрлі жағажайлар мен әк тас және құмтастан тұратын жартастардан өтеді, олар эрозияға ұшырайды. Жол Англеси, Лорн, Аполлон шығанағы және Порт-Кэмпбел қалалары арқылы өтеді, соңғысы Лох-Ард шатқалы, Грот, Лондон көпірі және Он екі апостол сияқты табиғи әк тас және құмтас формацияларымен әйгілі. Торквейге жақын Ұлы мұхит жолының бөлігі жағалауға жақын орналасқан, теңіз жағында тік жартастар бар. Жол белгілері жүргізушілерді тас құлау мүмкіндігі туралы ескертеді.

Тарих

Ұлы мұхит жолы бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай жоспарланған. Ол кезде Country Roads Board төрағасы Уильям Кальдер Мемлекеттік соғыс кеңесінен Батыс округінің сирек қоныстанған аймақтарындағы жолдарда жұмыс істеуге оралған әскерлерге қаржы қаражатын бөлуді сұрады. Сол кезде Виктория штатының қиын-қыстау оңтүстік-батыс жағалауына теңіз арқылы немесе таулы бұталы жолмен ғана жетуге болатын. Жолдың жағалаудағы шалғай орналасқан елді мекендерді байланыстырып, ағаш өнеркәсібі мен туризм үшін маңызды көлік артериясына айналуы күтілген. «Оңтүстік жағалау жолы» деп аталған жолдың алдын ала сараптамасы 1918 жылы басталды. Оның Барвон Хедстен шығысқа қарай басталып, батысқа қарай Отуэй мүйісін айналып, Уорнэмбул маңында аяқталуы жоспарланған. 1918 жылы президент Говард Хичкок басшылығымен «Ұлы мұхит жолы» жеке компания ретінде құрылды. Компания жеке төлемдер мен қарыздар есебінен 81 000 фунт стерлинг көлемінде капитал жинады, Хичкок өзі 3000 фунт стерлинг салым қосты. Ақшаны қарыз толығымен өтелгенге дейін жүргізушілерден төлем алу арқылы қайтару жоспарланған, содан кейін жол мемлекетке сыйға берілер еді.

Құрылыс

Құрылыс 1919 жылдың 19 қыркүйегінде басталды. Шамамен 3000 қайта оралған әскери қызметкер бұл жобада жұмыс істеді, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған әскери қызметкерлерге арналған ескерткіш болды. Алдын ала сараптама тобы тығыз бұталардың арасымен айына шамамен үш километрге өтті. Құрылыс көбінесе қолмен, жарылғыш заттар, қазық және кепе, арбалар және кейбір шағын техниканы пайдалана отырып жүргізілді. "The Age" газеті былай деп хабарлады: "Ұлы мұхит жолы жолаушылар үшін пайдалы болды, олар Вудтың шаруашылық үйіне, Аполлон шығанағына көп қиындықсыз жете алды. Алайда, егер жол аяқталса, кеменің жүгін Аполлон шығанағына, Уай өзеніне немесе Лорнға қауіпсіз жеткізуге болар еді".

Аяқталуы және ерте пайдалануы

1922 жылдың 18 наурызында Шығыс көрінісінен Лорнға дейінгі бөлік ресми түрде ашылды, оған арналған тойлар өтті. Алайда, ол 1922 жылдың 10 мамырынан бастап қосымша жұмыс үшін жабылды, ал 21 желтоқсанда қайта ашылды, сонымен қатар құрылыс шығындарын өтеуге көмектесетін жол ақысы енгізілді. Шығыс көрінісіндегі төлем қақпасындағы алым автокөліктер үшін екі шиллинг, ал екі жылқыдан астам жылқысы бар арбалар үшін 10 шиллинг болды. Сол кезде «The Age» газеті: «Дерлік еңбегімен жеңіле алмайтын кедергілерге қарамастан, Ұлы мұхит жолы көптеудің «жабайы схема» деп атаған арманнан немесе қиялдан нақты шындыққа айналды» деп мәлімдеді. Гитчкок 1932 жылдың 22 тамызында жүрек ауруынан қайтыс болды, бірақ жол аяқталмас бұрын, оның машинасы ашылу салтанатындағы шеруде губернатордың машинасынан кейін айдалды. Бастапқы күйінде жол бір уақытта бір ғана көлікке ыңғайлы болып саналды. Биік жартастар бар аймақтар ең қауіпті болды, жүргізушілердің қарсы бағыттағыларға жол беру үшін тоқтауына мүмкіндік беретін жерлер өте аз болды. 5 фунт төлеген кез келген «қоғамдыққа пайдалы азамат» жолға көпір жасауды сұрай алатын еді. 1936 жылдың 2 қазанында жол Мемлекеттік үкіметке берілді, ал жолға қатысты құжат Виктория премьер-министріне Кафедралық тас төлем қақпасында өткен салтанатта табыс етілді. Сол кезде жол ақысы да алынып тасталды. Арка 1939 жылдың 4 қарашасында ашылды және тас негізде ағаш тіректерден салынды, бір жағында мырза МакКормикке арналған ескерткіш тақташа, екінші жағында соғыстан оралған әскерилерге арналған тақташа орнатылды. Арка 1973 жылы және 1983 жылы, Күл жексенбісі күні болған өрттен зардап шеккеннен кейін қайта жаңартылды. 1962 жылы Туристік даму басқармасы жолды «әлемдегі ең әдемі жолдардың бірі» деп мойындады. Сонымен қатар, қозғалысты жақсарту үшін және оның ерекшелігін сақтау мақсатында Лорн қонақ үйі мен Тынық мұхиты қонақ үйі арасындағы бөліктер кеңейтілді. Жақсартуларға қарамастан, жол әлі де қиын деп есептелді; Виктория полициясының автомектебі тіпті оны 1966 жылға дейін оқу үшін пайдаланды. Өмір бойы Ұлы мұхит жолы табиғи құбылыстарға ұшырады. 1960 жылы Принстаундағы бөлігі дауыл кезінде су шайып кетті. 1964 жылдың 11 тамызында және 1971 жылы жер көшкіні болды, екеуі де Лорн маңындағы жолдың бөліктерін жапты. Жолды қоршаған жердің сипатына байланысты, 1962 және 1964 жылдары, әсіресе жақын жердегі кемпингтердегі өрттерге байланысты жол жабылды. 2011 жылдың қаңтарында қатты жаңбырдан кейін бір бөлігі құлады. 2011 жылы жол Австралияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілді.

On 18 March 1922, the section from Eastern View to Lorne was officially opened, with celebrations. However, it was then closed from 10 May 1922 for further work, opening again on 21 December, along with tolls to help recoup construction costs. The charge, payable at the Eastern View toll gate, was two shillings for motor cars, and 10 shillings for wagons with more than two horses. At the time, The Age commented, "In the face of almost insurmountable odds, the Great Ocean Road has materialised from a dream or 'wild cat scheme', as many dubbed it, into concrete reality". Although Hitchcock had died of heart disease on 22 August 1932, before the road was completed, his car was driven behind the governor's in the procession along the road during the opening ceremony. In its original state, the road was considered a formidable drive, fitting only a single vehicle comfortably at a time. Areas with sheer cliffs were the most hazardous, with only few places for drivers to pull over to allow others to proceed in the opposite direction. For £5, any "public spirited citizen" could request that a crossover be cut into the road. On 2 October 1936, the road was handed to the State Government, with the deed for the road being presented to the Victorian Premier at a ceremony at the Cathedral Rock toll gate. Tolls were also removed at that time. The arch was opened 4 November 1939, and was built of timber logs on a stone base, with a tablet memorial to Mr McCormick on one side, and another to the returned servicemen on the other. The arch was rebuilt in 1973, and again in 1983, after being destroyed in the Ash Wednesday bushfires. In 1962, the road was deemed by the Tourist Development Authority to be "one of the world's great scenic roads". It also had sections widened between the Lorne Hotel and the Pacific Hotel to improve traffic, while aiming to preserve its character. Despite improvements, the road was still considered a challenging drive; the Victorian Police motor school even used it for training around 1966. Over its life, the Great Ocean Road has been susceptible to natural elements. In 1960, the section at Princetown was partially washed away by water during storms. There were landslides on 11 August 1964, and 1971, both closing sections of the road near Lorne. Because of the terrain surrounding the road, it was also closed due to bushfires in 1962 and 1964, particularly in areas with nearby campsites. In January 2011, a section of a cutting collapsed due to heavy rain. In 2011, the road was added to the Australian National Heritage List.

Жолды жіктеу

Great Ocean Road 1986 жылы Торквей мен Аллансфорд арасында 100 мемлекеттік бағыт ретінде белгіленді; Виктория 1990 жылдардың соңында жаңа әріп-сан жүйесіне көшкеннен кейін, 1996 жылы бұл B100 бағытына жаңартылды. 2004 жылғы Жолды басқару заңының қабылдануы Викторияның маңызды артериялық жолдарының жалпы басқару және дамыту жауапкершілігін VicRoads-қа жүктеді: 2004 жылы VicRoads жолды Торквейдегі Surf Coast тас жолынан басталып, Аллансфордтағы Принц тас жолында аяқталатын Ұлы мұхит жолы (Артериялық №4890) деп қайта жариялады.

Ұлы мұхит жүрісі

2004 жылы Ұлы мұхит серуені ашылды, ол Ұлы мұхит жолының жанындағы жағалау бойынан Аполлон шығанағынан 12 апостолға дейін 104 шақырымдық жаяу жолдарды байланыстырады.

Инженерлік мұра сыйлығы

Жол Австралия инженерлерінің Инженерлік мұраны тану бағдарламасы аясында Инженерлік мұраның ұлттық таңбасын алды.

Ұлы мұхит жолының қорғалуын қорғау туралы заң

2020 жылдың желтоқсан айында "Ұлы мұхит жолы және айналасын қорғау туралы 2020 жылғы" заңы күшіне енді, Ұлы мұхит жолына заңдық қорғау ұсынды.

Ұлы мұхит жолы марафоны

Ұлы мұхит жолының Лорн мен Аполло Бэй арасындағы 45 шақырымдық бөлігінде жыл сайынғы "Ұлы мұхит жолы марафоны" өтеді. 2005 жылы тұңғыш рет ұйымдастырылған марафон, Ұлы мұхит жолы жүгіру фестивалінің құрамына кіреді. 2019 жылы ағылшын жүгірушісі Ник Эрл 2:27:37 нәтижесімен жаңа рекорд орнатты. Эрл 2011 жылы кениялық Джеймс Кипкельвон көрсеткен 2:27:42 рекордын жаңартты. Кипкельвон 2012 жылы да осы марафонда жеңіске жеткен болатын.

Велоспорт

2015 жылдың шілдесінде бұрынғы Дүниежүзілік жол велосипед жарысының чемпионы және Тур де Франс жеңімпазы Кадел Эванс Ұлы мұхит жолында 2016 жылдың басында Кадел Эванс Ұлы мұхит жолы жарысы өтетінін хабарлады, онда ерлер мен әйелдер арасындағы элиталық жарыстар мен көпшілік қатысатын «Халықтық жүріс» өтеді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, «Халықтық жүріс» үш қашықтықтан таңдау мүмкіндігін ұсынады: 35 км, 65 км немесе 115 км. Wiggle Amy's Gran Fondo велосипедтік жарысы қыркүйек айында өткізіледі және Лорн мен Скенс Крик арасындағы учаскеде ұйымдастырылады. Австралияда толық жабық жолда өткізілетін сирек велосипедтік жарыстардың бірі, ол 2005 жылы Германияда Австралияның әйелдер велосипед командасы мен жүргізушінің соқтығысуынан қаза тапқан Эми Гиллетт есімімен аталады.