Кіріспе
Мексикалық жүк көлігі және автобус өндірушісі DINA (Diesel Nacional, S. A. de C. V, ағылшын тілінде: National Diesel) – Мексиканың Идальго штатындағы Сиудад-Сахагун қаласында орналасқан мексикалық автобус және жүк көлігі өндірушісі. Ол 1951 жылы Мексиканың федералды үкіметімен Diesel Nacional, S. A. ретінде құрылды және қазіргі уақытта Grupo Empresarial G және оның еншілес компанияларына тиесілі (1989 жылдан бері). Компания тарихында Fiat, Renault, Marcopolo S. A., Flxible, Cummins, Perkins, Chrysler, Caterpillar, Scania, MCI, Škoda, Spicer, Eaton және Dana сияқты әртүрлі компаниялармен жасалған технологиялық және коммерциялық келісімдер мен серіктестіктер арқасында жүк және автобус модельдерін өндірудің бірнеше кезеңінен өтті. Бүгінде оның негізгі өндірісі – қалалық, ішкі және халықаралық қатынастарға арналған автобустар. Олар жүк көлігі технологиясын BMW компаниясының еншілес компаниясымен бірлесіп әзірледі. Қазіргі уақытта Мексикада және Латын Америкасының басқа елдеріндегі ұлттық автопарктің шамамен 20% осы компанияның өнімдерімен қамтамасыз етілген.
DINA (Diesel Nacional, S. A. de C. V, in English: National Diesel) is a Mexican bus and truck manufacturer based in Ciudad Sahagún, Hidalgo, Mexico. It was created by the federal government of Mexico in 1951 as Diesel Nacional, S. A., and is currently owned by Grupo Empresarial G and its subsidiaries (since 1989). The company has gone through several stages of production of freight and bus models throughout its history, thanks to technological and commercial agreements and partnerships with various companies such as Fiat, Renault, Marcopolo S. A., Flxible, Cummins, Perkins, Chrysler, Caterpillar, Scania, MCI, Škoda, Spicer, Eaton and Dana. Today its primary production is buses for urban, domestic and foreign use. They have developed their truck technology with a subsidiary of BMW. Currently, nearly 20% of the national vehicle fleet operate in Mexico, along with other Latin American countries.
Бастауы
DINA компаниясы 1951 жылы Мексиканың Федералды үкіметі, Қаржы және мемлекеттік кредит министрлігі мен Экономика министрлігі арқылы Diesel Nacional S. A. ретінде құрылды. Ол 45 жыл мерзімге және 75 миллион мексикалық песоға тең акционерлік капиталы бар Diesel Nacional, SA компаниясының құрылуын бекітті, мұнда жеке сектор мен үкімет үлес қосты, соңғысы басым акционер атанды. Оның зауыты Мексиканың Идальго штатындағы Фрай Бернардино де Сахагун қаласында салынды. 1952 жылы Diesel Nacional компаниясы Fiat компаниясымен өндіріс және техникалық көмек көрсету туралы келісімге келді. Осының нәтижесінде алғашқы құрастырылған өнімдер пайда болды: 682 / T трактор-жүк көлігі, ал кейіннен FIAT 600, FIAT 1100 және FIAT 1400B модельдерімен автомобиль сегментіне өндіріс кеңейтілді. Жолаушылар тасымалы сегменті 1956 жылы 682 RN модельді автобуспен басталды. Fiat көліктерін өндірудің жоғары құны 1960 жылдың қаңтарында келісімшартты тоқтатуға әкеп соқты. 1961 жылы Flxible компаниясымен әріптестік орнатылды, бұл Мексикада екі автобус модельдерін құрастыруға лицензия алуға мүмкіндік берді: Flxible Hi Level және Flxliner, Мексикада тиісінше DINA 311 "Горбатый" және "Олимпиадалық Дина" деп белгіленді. 1962 жылы Мексика үкіметі автомобиль өнеркәсібіне шектеулер енгізді, оның ішінде Мексикаға тасымалданатын жүк және жолаушылар көліктеріне кедендік тарифтер, сондай-ақ олардың компоненттерін шетелден әкелуге байланысты шектеулер қойылды. Осылайша, отандық өндіріс компаниялары протекционистік саясаттың артықшылықтарын пайдаланды, бұл келесі үш онжылдық ішінде DINA үшін жағдай жасады. Басқа да саясаттар 1970 жылдардан бастап Латын Америкасының бірнеше елдеріне жүк көліктерін экспорттауға ықпал етті. 1968 жылы Cummins компаниясының NT және NH қозғалтқыштарын ұлттық өндіріс басталды. 1973 жылы ол Мексикада орналасқан Motores Perkins S. A. акцияларының 60%-ын сатып алып, бұл үлеске бұрын ие болған басты бәсекелесі Chrysler-ге қарсы тұруға тырысты. 1987 жылы Navistar International компаниясымен технологиялық одаққа қол қойылды. Екі жылдан кейін DINA компаниясы "G" тобының DINA консорциумына сатылды, бірақ ол Navistar қозғалтқыштарын пайдалануын жалғастырды.
"ДИНА" деп аталудың маңызы
1999 жылдың қазан айында Sterling Trucks of Freightliner LLC (Daimler-дің еншілес компаниялары) Western Star Trucks компаниясын сатып алды, мақсаты – оны жою, соның салдарынан DINA Trucks компаниясына зиян келтіру болды, себебі DINA компаниясымен 9000 жүк көлігін өндіру жөнінде келісім шартқа қол қойылған еді. 2000 жылдың 7 ақпанында Автомобиль өнеркәсібінің және оған байланысты салалардың тәуелсіз ұлттық кәсіби одағы ереуіл бастады, олардың басты талабы – жалақыны 24%-ға арттыру, ал компания тек 13% және 2% мөлшерінде әлеуметтік жеңілдіктер ұсына алды. Үш күннен кейін жалақыны 13%-ға арттыру туралы келісімге қол жеткізілді. 2000 жылдың 20 шілдесінде Western Star Trucks компаниясын Freightliner сатып алды, осыған байланысты 1999 жылдың қазан айында DINA компаниясымен жасалған шарттар қайта қарастырылды, онда HTQ жүк машиналарын Солтүстік Америка нарығында қайта таңбалау үшін құрастыру қарастырылған. Freightliner Western Star компаниясын сатып алғаннан кейін, DINA компаниясымен жасалған келісімшартты бір жақты түрде бұзды және Солтүстік Америкада сату үшін жоспарланған 9000 бірліктің орнына тек 700 бірлік өндірілді. Жұмысшылар 2000 жылдың 6 қазанында жалақыны 40%-ға арттыруды талап етіп ереуілге шықты, ол 2001 жылдың 6 наурызына дейін жалғасты. 28 қазанда DINA компаниясы Western Star Trucks компаниясымен жасалған келісімшартты бұзғаны үшін Халықаралық сауда палатасына 110 миллион АҚШ доллары көлемінде талап арыз берді. 2001 жылдың 31 қаңтарында компания жұмысшылардың 6%-ын қысқартуды, ал 2001 жылдың сәуірінде 40%-ын қысқартуды жариялады. 2001 жылдың ақпан айында Western Star компаниясымен жасалған келісімшартсыз қызметті қайта жандандыру үшін DINA Trucks компаниясының құрылымын өзгерту жұмыстары жүргізілді. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Идальго штатының Сиудад-Сахагун қаласындағы DINA Trucks зауыты Федералды үкіметпен 52 жылдық одақтың аяқталуына байланысты жабылды. Стратегия – көптеген кемшіліктері бар және тиімсіз кәсіподақпен жасалған ұжымдық шартты сатып алу болды. Зауыттардың жалпы ауданы 80 гектардан асты, оның көп бөлігі пайдасыз болды. Кәсіподақты қысқарту және тарату туралы шешім қабылданды. Компанияның еншісінде 23 гектар жер қалды, ол өндіріс үшін қажетті көлемде болды. Идальго штатының үкіметі, Мануэль Анхель Нунес Сото басшылығымен, 2002 жылы 559 жұмысшыны босатып, компанияның активтерін, тек DINA Camiones компаниясының еншісіне алды.
Мексикадағы DINA автобустарының көлемін өзгертудің қорытындысы
2001 жылы банкроттықтан сақтану үшін Grupo Empresarial G компаниясының әкімшілік қызметкерлері, компанияның қалдықтарына иелік ететін, DINA Camiones компаниясының қаржылық қайта құрылымын жүзеге асырды. Бұл процеске топқа тиесілі зауыттарды сату кірді. 2002 жылы Идальго штатының үкіметі DINA Camiones зауытының ғимараттарын сатып алды. 2005 жылы аргентиналық кәсіпкерлер тобы аргентиналық DINA зауытын сатып алды. Кейіннен Western Star Trucks компаниясымен жасалған келісімшартты бұзудан туындаған мәселелер заң жолымен шешілді. Freightliner мексикалық компанияға ірі өтемақы төледі. Келісім бойынша, сома жарияланбады. 2004 жылы HTQ технологиясының негізінде, сондай-ақ ұлттық және халықаралық стандарттарға сәйкес жаңа жолаушылар бөлімдерін жобалау процесі басталды. 2007 жылдан бастап шассидің алғашқы бес прототипі аяқталды. Жаңа зауытты жобалау және салу, қажетті жабдықтармен бірге басталды. Бұл Мексиканың Идальго штатындағы Сиудад-Сахагун қаласының өнеркәсіптік аймағында орналасқан. 2007 жылдың шілдесінде жаңа DINA зауытынан прототип шықты. Оның мақсаты өндіріс пен сатуға дейін жол сынақтарын жүргізу болды. 2008 жылдың мамырында DINA Camiones қайта іске қосылды, төрт жаңа автобус моделін өндіру және сату басталды, олардың барлығы қалалық типтегі: DINA Linner, Runner, Picker және Outsider. Сол жылы қайта іске қосылғанда инвестиция 100 миллион АҚШ долларын құрады. Зауыттың күндізгі қуаты 23 бірлік, 450 тікелей және 750 жанама жұмыс орны, ал Мексиканың әртүрлі штаттарындағы бес дилерлік орталық Мексикада өнімді сатуға мүмкіндік берді.
Қазіргі
Бүгінгі күнге дейін компания көлік саласы үшін әртүрлі өнімдер мен қызметтер ұсынады, әрқашан қалалық және халықаралық автобус нарығына бағытталған. Компания 2010 жылы газбен жүретін DINA Linner G автобусын, ал 2011 жылы DINA Hustler жүк көлігін және коммерциялық порттарда контейнер тасымалына арналған тракторды шығарды. Мексика нарығындағы үлесін қайта арттырғаннан кейін, DINA компаниясы Орталық Американың бірнеше еліне өнімдерін қайта экспорттауды бастады, онда компанияның белгілі бір модельдері қазір пайдаланылуда. Осылайша, коммерциялық өкілдігін кеңейту арқасында 2013 жылы басқа автобус модельдері де ұсынылды. Компания DINA Buller арқылы халықаралық көлік сегментіне қайта оралды.
Автобустардың үлгілері
Дина тарихы бойында түрлі жолаушы автобустарын жасап шығарды.