Кіріспе
Австралиялық суретші (1928–2023)
Ерте өмір және тәрбие
Джон Олсен 1928 жылғы 21 қаңтарда Ньюкасл қаласында дүниеге келді. 1935 жылы отбасымен бірге Бонди-Бичке көшіп келді және Сидней портына өмір бойына деген қызығушылығын сақтады. Ол Хантерс-Хиллдегі Сент-Джозеф колледжінде білім алды. 1943 жылы мектепті бітірген соң, 1947 жылы Даттило Руббо өнер мектебіне түсті. 1950 жылдан 1953 жылға дейін Сиднейдегі Джулиан Эштон өнер мектебінде, ал 1950 жылдан 1956 жылға дейін Оберн мектебінде оқыды. 1957 жылы Сиднейдегі кәсіпкер Роберт Шоу және оның әйелі Аннет, сондай-ақ өнер сыншысы Пол Хефлигердің қолдауымен Олсен Еуропаға сурет салу үшін саяхат жасады. Лондон мен Корнуоллды (Англия) аралап көргеннен кейін, ол континенттік Еуропаға аттанды. Олсен 1957 жылы Париждегі Стэнли Уильям Хейтердің Atelier 17 гравюра шеберханасында графиканы оқыды, содан кейін екі жыл бойы Испанияның Деиа қаласында білім алды. Олсен өзінің алғашқы жеке көрмесі үшін Испаниядан Сиднейдегі Маккуарри галереясына 1958 жылдың 6-8 тамызында туындыларын жіберді. Көрме каталогындағы суретшінің мәлімдемесінде Олсен Пол Клидің «сызықты демалысқа жіберу» қағидасын еске алды. 1960 жылы Олсен Сиднейге оралып, Шығыс Сидней техникалық колледжінде (қазіргі Ұлттық өнер мектебі) оқытушылық қызметін бастады, онда ол бұрын да білім алған болатын. Деиада Олсен Элизабет Дэвидтің «Жертеңіз тағамдары» кітабынан тамақ дайындауды үйреніп, өмір бойына тамаққа және ас дайындауға деген сүйіспеншілікке ие болды. Ол Ибица мен Деиада да қысқа мерзімге шеф-аспаз болып жұмыс істеді. Осы кезеңде оған тахист суретшілері Антони Тапиес пен Жан Дюбуфет, CoBrA тобы және Жоан Миро үлкен әсер етті. Ол сонымен қатар Шығыс философиясына (әсіресе Д.Т. Судзукидің «Дзен және жапон мәдениеті» және Эуген Херригельдің «Арбада ату өнеріндегі Дзен» еңбектеріне) және ақын Роберт Грейвспен достығы арқылы поэзияға қызығушылық танытты, бұл оның туындыларына шабыт берді. 1968 жылы Олсен нан пісіру өнер мектебін ашып, басқарды. 1970 жылы Сэр Уильям Добелл өнер қоры оған Кеннет Слессордың өлеңіне сүйене отырып, 1973 жылы аяқталған «Бес қоңырауға салтанат» атты үлкен қабырғалық суретін салу тапсырылды. Олсеннің туындылары Австралия пейзажымен тығыз байланысты, ол елдің әртүрлі аймақтарында ұзақ уақыт тұрып, оны кеңінен аралап көрді. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясы мен Австралияның Ұлттық галереясының кеңесіне мүше болып кірді.
Көркем туындылар
1960 жылы Олсен «Испан кездесуі» атты суретін салды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясымен сатып алынып, Сиднейдегі Терри Клюн галереясында көрмеге қойылды. 1960 жылдардың басында Олсен төбелерді суреттеуге кірісті, алғашқысы – «Сіздің әдемі еліңіздегі жаз» суреті, бұл суретті өнер сатушысы Фрэнк Макдональд тапсырыс берді. Одан кейін «Дарлингхерст мысықтары», «Теңіз, күн және бес қоңырау» (2011 жылы Энн Льюис Ньюкасл өнер галереясына сыйлады) және «Өмірдің күркіреуі» (Телма Клюн тапсырысы бойынша, сондай-ақ Ньюкасл өнер галереясында) суреттері жарық көрді. «Le Soleil» және «La Primavera» суреттері Клюн галереясында, ал «Сидней күні» («Күн патшасы» деген атпен) 1965 жылы Мельбурндағы Саут Ярра галереясында көрмеге қойылды. Оның көркем туындыларының ішінде Эйр көлі мен бақалар сериясы бар. Ол Эйр көліне жиі барып тұратын, 2011 жылы ол Пол Локьер және тағы екі ABC қызметкері көлде тікұшақ апатынан қаза тапқан топқа мүше болуға шақырылды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты бас тартты. Кейін ол қаза тапқандардың естелігі үшін сурет және өлең сыйлады. Оның кейінгі туындыларына «Алтын жаз», «Кларендон» кіреді. Олсеннің ең сәтті фрескаларының бірі – «Бес қоңырауға салют» қазіргі уақытта Сидней опера үйінде орналасқан. Ол абстракті суретші деп танылғанымен, Олсен бұл атаудан бас тартып: «Мен өмірімде ешқашан абстракті сурет салған емеспін» деді. Ол өзінің жұмысын «ландшафттың толықтығын зерттеу» деп сипаттады. Олсен 1997 жылы «Өмірден алынған» деген атпен күнделіктерін жариялады. Олсеннің «Бес қоңырауға салют» атты кітабы, суретшінің ойлары, күнделік жазбалары және оның жұмысының түпнұсқа суретін қамтиды. Бұл кітап 2015 жылы Австралия Ұлттық кітапханасынан жарық көрді. Олсен бақаларды суреттеуімен және көптеген туындыларында бақаларды пайдалануымен кеңінен танымал. 2013 жылы ол «Бес қоңырауға салют» суретінен бері ең үлкен суретін салуға кірісті. Сегіз метрге алты метрлік, сегіз панельден тұратын «Күн патшасы» суреті Мельбурн док-ландсындағы Коллинз алаңында ілінді. Бұл туындыда Австралияның жарқын күнінің суреті (үш бақаның бейнесі) бейнеленген. Олсен және оның қабырғалық суреттегі жұмысы 2014 жылы жаңазеландиялық Тони Уильямс түсірген «Күн патшасы» атты деректі фильмнің тақырыбы болды.
Жеке өмір
Джон Олсен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Боурал қаласына жақын жерде тұрды. 1962 жылы ол суретші Валери Стронгқа үйленді. Оның қызы Джейн Олсен (бірінші әйелі Мэри Фловерден) 2009 жылы қайтыс болды. Джон Олсен 1986 жылға дейін үшінші әйелі, суретші Ноэла Хьортпен тұрмыста болды және 1989 жылы төртінші әйелі Кэтрин Говардқа үйленді. Кэтрин Говард 2016 жылы қайтыс болды. "Son of the Brush" – Тим Олсеннің 2020 жылы жазған, суретші Джон Олсеннің ұлы ретіндегі өмірін баяндайтын мемуары. Оның қызы Луиза Олсен – австралиялық сәндік зергерлік бұйымдар бренді "Dinosaur Designs" компаниясының құрылушыларының бірі.
Өлім
Олсен 2023 жылғы 11 сәуірде Боурал қаласының жанындағы, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы үйінде 95 жасында дүние салды. Австралия Премьер-Министрі Энтони Албанес оның қадірін білдірді.
Марапаттар
1977 жылғы Австралияның Жаңа жылдық құрмет көрсетулерінде Олсен Британ империясы орденінің офицері болып тағайындалды; 1993 жылы ол Австралиялық шығармашылық стипендиямен марапатталды; ал 2001 жылғы Австралия күнінің құрмет көрсетулерінде ол Австралия орденінің офицері болып тағайындалды. Бұған қоса, 2001 жылдың 1 қаңтарында оған 100 жылдық мерейтой медалі табыс етілді. Олсеннің алғашқы марапаттары: 1960 жылғы Арнклифтегі Рокдейл өнер сыйлығы; 1961 жылғы Квинсленд өнер галереясының Х.С. Ричардс еске алу сыйлығы, «Journey into you Beaut Country No 2» үшін, сайыстың төрешісі Рассел Драйсдейл жүлдесі; Перт сыйлығы; және «Виктория көшесінде тұратын адамдар» туындысы үшін Royal Easter Show A.E. Armstrong өнер сыйлығы, «Сурет» NFS деп көрсетілді. 1964 жылы ол «Мен, бағбан» туындысымен Тасманиядағы Лаунсестон өнер сатып алу көрмесінің сыйлығын жеңіп алды. Олсен 1969 жылы «Құс ізденісіндегі пейзаж» (1969) және 1985 жылы «Кларендонға жол: Күз» (1985) үшін Уинн сыйлығымен марапатталды. 1989 жылы Олсен «Дон Кихот мейрамханаға кіреді» туындысымен Сұлман (Сэр Джон Сұлман сыйлығы) сыйлығын жеңіп алды. Олсен 2005 жылы «Janus Faced» автопортреті үшін Арчибальд сыйлығын жеңіп алды.
Жинақтар
Олсеннің туындылары Австралияның барлық штаттық галереяларының қорында ұсынылған, оның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясында (131 туынды); Канберрадағы Австралия Ұлттық галереясында; және Австралия бойынша аймақтық галереяларда, соның ішінде бірнеше маңызды туындылары сақталатын Ньюкасл өнер галереясында.