Томас Уильям Робертс: Австралиялық импрессионизмнің көрнекті өкілі

Кіріспе

Австралиялық суретші (1856–1931)

Томас Уильям Робертс (8 наурыз 1856 – 14 қыркүйек 1931) – Англияда туған австралиялық суретші және Хайдельберг мектебінің маңызды мүшесі, сонымен қатар Австралия импрессионизмі деп те белгілі. Мельбурнда оқығаннан кейін, ол 1881 жылы білімін жетілдіру үшін Еуропаға сапар шегіп, 1885 жылы «өнердегі соңғы жаңалықтармен қаруланған» күйі отанына оралды. Сол жылы ол Фредерик МакКаббинмен бірге Хайдельберг мектебінің мүшелері жиі бас қосатын пленэр лагерлерінің біріншісі – Бокс Хилл суретшілер лагерін құрды. Артур Стритон мен Чарльз Кондермен бірге олар 1889 жылы «9x5» импрессионистер көрмесін ұйымдастырды, ол Австралиядағы алғашқы авангардтық көркемдік көрме болды. Табандылығы мен жігері үшін «Булдог» деп аталған Робертс Хайдельберг мектебі қозғалысының жетекші күші саналды. Ол басқа суретшілерді Австралияның ұлттық өмірін бейнелеуге шақырды, ал ол бүгінде «ұлттық сюжеттерімен» танымал – олардың ішінде «Қой жуу» (1890), «Жарылыс!» (1891) және «Қоршауға алу» (1895) ең белгілілері. Ол қоғамдық портреттер салу арқылы өмір сүрді және Австралияның өз Ұлттық портрет галереясын құруды ұсынған алғашқы адам болды. 1903 жылы ол тапсырыс бойынша «Ұлы картинаны» аяқтады, ол Австралияның бірінші Парламентінің ең танымал бейнесіне айналды.

Отбасы және ерте өмірі

Робертс Англияның Дорсеттегі Дорчестер қаласында дүниеге келген, бірақ оның нақты туған күніне қатысты белгісіздік бар: оның туу туралы куәлігінде 1856 жылдың 8 наурызы көрсетілген, ал қабір тасында 9 наурыз деп жазылған. Робертс 1869 жылы отбасымен бірге Австралияға көшіп, туыстарымен бірге тұрды. Мельбурн қаласының Коллингвуд ауданына қоныстанғаннан кейін 1870 жылдары фотографтың көмекшісі болып жұмыс істеді, сонымен қатар швейцариялық суретші Луи Бувелоттан кешкі уақытта өнер сабақтарын алды және болашақта белгілі суретшілер, әсіресе Фредерик Маккаббинмен танысты.

Еуропадағы саяхаттар мен оқулар

Осы кезеңде оның анасы Робертспен жақсы тіл табыспаған бір адамға қайта тұрмысқа шықты. Ол өнер білімін одан әрі жетілдіруді шешті және 1881 жылдан 1884 жылға дейін үш жыл бойы толық уақытты өнер оқуы үшін Англияға оралды, Корольдік академия мектебінде білім алды. 1883 жылы ол австралиялық суретші Джон Расселмен және болашақ саясаткер Уильям Малонимен бірге Испанияға саяхат жасады. Онда ол испан суретшілері Лауреано Баррау мен Рамон Касаспен танысты, олар оны импрессионизм мен пленэрлік сурет салу қағидаттарымен таныстырды. Робертс Викторияға қайта оралып, богемиялық суретшілер қоғамының белгілі мүшесі, Buonarotti клубы болды, клубтың қызыл атласпен астарланған опералық плащ пен 'crush topper' кию дәстүрін қабылдады, сонымен қатар кәсіби суретшілерді клубтың көрме іс-шараларына жауапты етуді ұсынды; осылайша Фредерик Маккаббин, Луис Абрахамс, Джон Мэтер, Джейн Сазерленд және өзінен тұратын іріктеу комиссиясын құрды, олар туындыларды іріктеп, іліп, көрмеге қатысушыларға конструктивті пікір беретін болды. 1885-86 жылдардың жазында Робертс Мельбурнның шетінде "суретшілер лагерьдерін" құруға кірісті, Австралияның ауылдық өмірін және туған жерін пленэрде бейнелеу мақсатымен, сондай-ақ оның жарығын, ыстығын, кеңістігін және қашықтығын сомдау үшін. Тағы бір маңызды кездесу 1888 жылы Сиднейге сапары барысында Робертс танысқан Чарльз Кондермен болды. Олар бірге пленэрде сурет салып, Куги жағалауының бір-біріне ұқсас көріністерін жасады және Кондердің экспат суретші Г. П. Нерлиден алған импрессионистік техникаларын талқылады. 1888 жылдың қазан айында Кондер Робертспен бірге Мельбурнға келді, алдымен Гросвенор Чемберсіндегі студиясында тұрды. 1888-1889 жылдардың жазында Робертс пен Кондер Стритонның Гейдельбергтегі суретшілер лагеріне қосылып, Абрахамстың, Sniders & Abrahams сигаро бизнесінің менеджері ұсынған ағаш сигаро қораптарының қақпақтарына салған "эскиздер" көрмесін ұйымдастыруға кірісті. Осылайша суретшілер табиғаттың құбылмалы әсерлерін спонтанды түрде бейнелеуге тырысты және өздерін ресми түрде "импрессионистер" ретінде орнықтыруға және осылайша австралиялық өнердің алдыңғы қатарында болуға ниеттенді. Көрме 9x5 импрессионистік көрме деп аталды (қақпақтың 9x5 дюймдік өлшемдеріне сілтеме жасай отырып), 1889 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Бакстонның залдарында өтті. Робертс 63 "эскизімен" негізгі экспонент болды, одан кейін Кондер мен Стритон. Маккаббин мен Чарльз Дуглас Ричардсон да көрмеге қатысуға шақыруды қабылдады. Бұл оқиға "сенсациялық оқиға" болып саналды, импрессионизмді мода деп есептеген көптеген сыншылардың наразылығын тудырды. Бүгінде ол Австралия өнері тарихындағы маңызды оқиға ретінде қарастырылады және жоғарыда аталған суретшілер лагерінің орналасқан жерімен аталған Хайдельберг мектебі қозғалысының алғашқы тәуелсіз көрмесі болып табылады. Жасы, табандылығы және ықпалына байланысты Робертс қозғалыстың де-факто көшбасшысы деп есептелді. 1890 жылы Еуропаға көшіп келгеннен кейін Кондер Робертске: "Егер Мельбурнда ерекше мектеп болса, онда ол толығымен сізге байланысты" деп жазды. 1890 жылы Мельбурнге ауыр экономикалық дағдарыс келген кезде Робертс пен Стритон Сиднейге көшіп барды, онда олар суретшілер лагерьлерінде, соның ішінде Керлев лагері мен Сидней портының маңындағы басқа лагерьлерде пленэрде сурет салуды жалғастырды. Сиднейден екі суретші де Жаңа Оңтүстік Уэльстің ауылдық аймақтарына сапар шегіп, олардың ең танымал "ұлттық" суреттерін жасады. Робертс үшін бұл тақырыптар Сиднейдегі Булетень мектебінің мүшелерімен байланысы арқылы күшейтілді, ол ұлттық мерзімді басылым The Bulletin айналасында біріккен.

During this period, his mother had remarried to a man whom Roberts did not get along with. He decided to further his art studies, and returned to England for three years of full time art study at the Royal Academy Schools from 1881 to 1884. He traveled in Spain in 1883 with Australian artist John Russell and future politician William Maloney, where he met Spanish artists Laureano Barrau and Ramon Casas, who introduced him to the principles of impressionism and plein air painting. Roberts worked again in Victoria, and became a prominent member of the bohemian artists' society the Buonarotti Club, adopting its habit of dress with a red satin lined opera cape and a 'crush topper,' though also advocating that professional artists be put in charge of the Club's exhibition activities; so instituted a selection panel of Frederick McCubbin, Louis Abrahams, John Mather, Jane Sutherland and himself, who would select and hang the works and provide exhibitors with constructive feedback. In the summer of 1885–86, Roberts began establishing "artists' camps" on the outskirts of Melbourne for the purpose of capturing en plein air the rural life and native bushland of Australia, as well as its light, heat, space and distance. Another meeting of importance was with Charles Conder, who Roberts befriended during a visit to Sydney in 1888. They painted en plein air together, creating companion views of Coogee Beach, and discussed impressionist techniques, which Conder had also picked up from expatriate artist G. P. Nerli. In October 1888, Conder followed Roberts to Melbourne, at first staying at his studio at Grosvenor Chambers. During the summer of 1888–89, Roberts and Conder joined Streeton at his Heidelberg artists' camp, and began organising an exhibition of "impressions" they painted upon wooden cigar box lids, supplied by Abrahams, manager of the cigar business Sniders & Abrahams. In doing so, the artists sought to capture the fleeting effects of nature in a spontaneous manner, and were intent on officially establishing themselves as "impressionists" and thus the vanguard of Australian art. The exhibition, named the 9 by 5 Impression Exhibition (in reference to the 9 x 5 inch dimensions of the lids), was held in August and September of 1889, at Buxton's Rooms. Roberts was the main exhibitor with 63 "impressions", followed by Conder and Streeton. McCubbin and Charles Douglas Richardson also accepted invitations to join the exhibition. It proved to be a succès de scandale, attracting scorn from a number of art critics, who dismissed impressionism as a fad. Today it is considered a landmark event in Australian art history, and the first independent exhibition of the Heidelberg School movement, named after the location of the aforementioned artists' camp. Due to his age, tenacity and influence, Roberts was considered the movement's de facto leader. Upon moving to Europe in 1890, Conder wrote to Roberts, saying, "If there is any distinct school in Melbourne, it's entirely due to you." When a severe economic depression hit Melbourne in 1890, Roberts and Streeton relocated to Sydney, where they continued to paint en plein air at artists' camps, including Curlew Camp and other camps around Sydney Harbour. From Sydney, both artists travelled into the rural districts of New South Wales, where they painted most of their iconic "national" pictures. For Roberts, these themes were reinforced by his association with members of the Bulletin School in Sydney, centered around the nationalist periodical The Bulletin.

Соңғы жылдар

1896 жылы 36 жастағы Элизабет (Лилли) Уильямсонға үйленді және олардың Кэлеб есімді ұлы болды. Лили Робертс суреттерге кадр жасаудың шебері болды, ал 1903–1914 жылдар аралығында Робертс салыстырмалы түрде аз сурет салған кезде, отбасының табысының көп бөлігі Лилидің еңбегінен түскен. Робертс Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англияда госпитальде көмектесті. Австралияға оралған соң, ол Мельбурн қаласының жанындағы Каллистада үй салды. Элизабет 1928 жылдың қаңтарында қайтыс болды, ал Робертс 1928 жылдың тамызында Жан Бойеске қайта үйленді. Ол 1931 жылы Каллистада рактан қайтыс болды. Оның күлі Тасманиядағы Лонгфордқа жақын Иллаварра шіркеуінің қорына жерленген, ол сурет салу үшін өте жақын жерлердің бірі болған.

Жұмыс

Робертс көптеген әдемі майлы пейзаждар мен портреттер салған, олардың кейбіреулері досы МакКаббинмен суретшілер лагерлерінде жасалған. Заманында ең танымал екі үлкен картинасы – «Қойларды қырқу», қазір Виктория ұлттық галереясында, және Канберрадағы Парламент үйінде орналасқан «Ұлы картина». «Ұлы картина» бір мың гинея және шығындар есебінен тапсырыс бойынша салынған, ол Мельбурн көрме ғимаратында Австралия Парламентінің алғашқы отырысын бейнелейді. Сурет оқиғасының маңыздылығымен және Робертстің жұмысының сапасымен ерекшеленеді. «Қойларды қырқу» Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстігіндегі Броклзбидегі қой шаруашылығына сапар барысында жасалған. Онда Австралияның алғашқы экспорттық тауары және ауылдық өмірдің тірегі болған жүн өнеркәсібі бейнеленген. Сурет алғаш рет көрсетілген кезде, оны қоғамдық галереяға қою туралы көптеген талаптар туды. Сидней баспасөзінің Мельбурн тілшісі: «Егер ұлттық галереяның қызметкерлері патриот болса, олар оны сатып алар еді», – деді. Кейбір сыншылар оның «жоғары өнер» анықтамасына сәйкес келмейді деп ойлады. Дегенмен, жүн өнеркәсібі сол кезде Австралияның ең ірі экспорттық саласы болғандықтан, ол көптеген австралиялықтарға жақын тақырып болды. Бір сыншы айтқандай, Робертс осы суретте өзінің кәсіби өнертану білімін пайдаланып, «классикалық мүсіндерді қырқу үйінің күшті жұмысшыларына» айналдырған. Робертс көптеген басқа суреттер де салған, онда ауыл тұрғындары жұмыс істеп жатқан көріністер бейнеленген, мысалы, «Алтын қой» (1894) суретінде қырқу үйінің ұқсас бейнесі, «Бөлініп кетті!» суретінде қойдан қашқан қойлардың артынан қуатын малшы, ал «Ағаш кесушілер» (1886) суретінде ағаш кескен адамдар бейнеленген. Робертстің көптеген суреттері пейзаждар немесе кішкентай холсттарда жылдам жасалған эскиздер болды, мысалы, Мельбурндағы әйгілі 9x5 Импрессионистер көрмесіндегі жұмыстары. «9x5» – суреттердің көпшілігі салынған темекі салған қорап қақпақтарының дюймдік өлшеміне сілтеме жасайды. Робертс осы көрмеде басқаларға қарағанда көбірек жұмыс көрсеткен. 1888 жылы Робертс Сиднейде Кондермен кездесіп, Куджи жағажайында бірге сурет салған. Жас Кондер осы сурет салу экспедицияларын өте әсерлі деп тапты және сол жылдың соңында Робертспен бірге Мельбурнға барып, Гейдельбергтегі суретшілер лагерінде Стритонмен бірге болды. Кондер Куджи шығанағын форма мен түстің сәндік қасиеттерін баса көрсеткен болса, Робертстің «Куджидегі демалыс эскизі» (1888) пейзаждың табиғи әсерлеріне баса назар аударады. Бұл Робертстің «пленэр» импрессионистік техникасының алғашқы дәлелі, ол күннің жарқын көк теңізге, ақ құмға, құрғақ шөпке және жағажайдағы өсімдіктерге түсіретін жарқылын көрсетті.

Roberts painted a considerable number of fine oil landscapes and portraits, some painted at artist camps with his friend McCubbin. Perhaps the most famous in his time were two large paintings, Shearing the Rams, now displayed in the National Gallery of Victoria and The Big Picture, displayed in Parliament House, Canberra. The Big Picture, commissioned for a fee of one thousand guineas plus expenses was a depiction of the first sitting of the Parliament of Australia in the Melbourne Exhibition Building and was an enormous work, notable for the event depicted as well as the quality of Roberts' work. Shearing the Rams was based on a visit to a sheep station at Brocklesby in southern New South Wales, depicted the wool industry that had been Australia's first export industry and a staple of rural life. When it was first exhibited, there were immediately calls for the painting to enter a public gallery, with a Melbourne correspondent for the Sydney press stating, "if our national gallery trustees were in the least patriotic, they would purchase it." Some critics did not feel that it fitted the definition of 'high art'. However, since the wool industry was Australia's greatest export industry at the time, it was a theme with which many Australian people could identify. In this painting, as one modern reviewer has said, Roberts put his formal art training to work, translating "the classical statuary into the brawny workers of the shearing shed". Roberts made many other paintings showing country people working, with a similar image of the shearing sheds in The Golden Fleece (1894), a drover racing after sheep breaking away from the flock in A break away!, and with men chopping trees in Wood splitters (1886). Many of Roberts' paintings were landscapes or ideas done on small canvases that he did very quickly, such as his show at the famous 9 by 5 Impression Exhibition in Melbourne, "9 by 5" referring to the size in inches of the cigar box lids on which most of the paintings were done. Roberts had more works on display in this exhibition than anyone else. In 1888 Roberts met Conder in Sydney and they painted together at Coogee beach. The younger Conder found these painting expeditions influential and decided to follow Roberts to Melbourne later that year to join him and Streeton at their artists' camp at Heidelberg. While Conder painted Coogee Bay emphasising on the decorative qualities of form and colour, Roberts' Holiday sketch at Coogee(1888) embodies his primary focus on the landscape's natural effects. It is an early testament to Roberts' plein air 'impressionist' technique, which brought out the sun's glare on the bright blue sea, bleached white sand, dry grass and spindly seaside vegetation.

Мұра

Робертстің өмірі 1985 жылы австралиялық «One Summer Again» мини-сериалында бейнеленді. «Қайтарылған» деген атаумен белгілі бір картина 2017 жылы BBC «Fake or Fortune?» сериалының бір бөлімінде көрсетілді. Сарапшылар оның Лондонда студенттік жылдарында салған нағыз Робертс екенін анықтады. Робертстің немересі оны өзінің портреті деп есептейді. Егер олай болса, онда бұл оның сақталған ең ерте өзінің портреті болар еді.

Артқа қарап

1996–97 жылдары Австралия бойынша ретроспективалық көрме өтті, ал тағы біреуі 2015 жылдың желтоқсанынан 2016 жылдың наурызына дейін Австралияның Ұлттық галереясында көрсетілді. Робертс – Лондонның Ұлттық галереясында 2016 жылдың желтоқсанынан 2017 жылдың наурызына дейін өткен «Австралия импрессионистері» көрмесінде туындылары қойылған төрт австралиялық суретшінің бірі болды. Бұл көрме «Британиядағы осындай тұңғыш көрме» деп аталды.