Марта Абба: Пиранделлоның музасы және италиялық актрисаның өмірі

Кіріспе

Италиялық актриса (1900–1988)

Марта Абба (25 маусым 1900 – 24 маусым 1988) – итальяндық актриса, драматург Луиджи Пиранделлоның музасы деп есептеледі.

Өмір және мансап

Абба Миланда дүниеге келді және тағы бір актриса, Селе Аббаның қарындасы болды. Он төрт жасында Абба Миландағы Драма сүйер академиясына (итальян тілінде: Accademia dei Filodrammatici) түсуге тырысты. Бірақ, ол тым жас болғандықтан, қабылдану үшін бір жыл күтуге мәжбүр болды. Ол онда үш жыл оқыды, содан кейін драматург Сабатино Лопез оны таңдап алды және Миланда Энрико Рейнах басқарған актерлік труппамен бірге сахнаға шыға бастады. 1925 жылы танысқаннан бастап, 1936 жылы қайтыс болғанға дейін Марта Абба драматург Луиджи Пиранделлоның шығармашылығына күш берді. Ол 58 жастағы драматургпен кездескенде 25 жастағы жас актриса болды, ал оның әйелі 1919 жылдан бері психиатриялық ауруханада жатқан еді. Олардың хат алмасуынан оның оған ғана емес, сонымен қатар оның жұмысына сенімділік сыйлағаны көрінеді. Олардың қарым-қатынасы күрделі болғанымен, итальян театрына үлкен үлес қосты. Пиранделло аяқталмағандай көрінетін бір махаббатқа құмарлық танытты. Марта – оның бұрынғы Элеонора Дюзеден көрген көңіл көшіруінен кейін күткен нағыз ұлы актриса еді. Луиджи Пиранделло мен Марта Аббаның бір-біріне жазған хаттары ағылшын тіліне аударылды. Марта Абба мен Пиранделло 1925 жылы бірігіп, Рим өнер театрында оның көптеген қойылымдарында ойнады. 1930 жылы Абба жеке театрлық труппасын құрып, Макс Рейнхардт және Гидо Сальвини сияқты белгілі режиссерлердің жетекшілігімен Пиранделло және Джордж Бернард Шоу, Габриэль д’Аннунцио және Карло Голдони сияқты басқа еуропалық драматургтардың шығармаларын қоюға маманданған. Оның Бродвейдегі дебюті Плимут театрында «Товарищ» пьесасында (15 қазан 1936 ж., шамамен 1937 ж. тамызы) Ұлы герцогиня Татьяна Петровна рөлінде болды. Марта Аббаның Бродвейдегі экрандық дебюті 1937 жылы «Махаббат адалдығы» фильмінде болды. 1938 жылдың қаңтарында ол Кливлендтен бай поло ойыншысы Северанс Аллен Милликинге үйленді және 1952 жылға дейін Огайо штатының Кливленд қаласында тұрды, содан кейін ажырасып, Италияға оралды. Некеден кейін ол Огайо штатының Кливленд Хайтс қаласындағы Каин Парк театрында екі қойылымда жазғы қойылымдарда ойнады: Сардудың «Тілдесулер» (21-24 тамыз, 1941) және Пиранделлоның «Егер сен өзіңсіз десең» (22-25 шілде, 1942). «Тілдесулер» үшін Абба жаңа аударма жасауға талап етті, осылайша сөздер «оның аузына дәл келуі» керек болды. Абба сонымен қатар реализмге ұмтылып, Кливлендтің жетекші рестораторы Франк Моноконың мейрамхананың мейрамханашысы рөлін ойнауына талап етті, осылайша ол сахнада толық кешкі ас беруге және бүкіл құсты кесуге мүмкіндік алды. Каин Парк – 1940 жылдары көрермендерге баспана бермейтін ашық ауадағы театр еді. «Тілдесулер» қойылымының соңғы көрсетілісі жаңбырдың салдарынан Северанс залына көшірілді. Марта Абба өзінің лимузинімен реквизиттер мен костюмдерді залға жеткізді, онда қойылым «көрмеге қарсы» өтті. «Тілдесулер» спектаклінің декорациясын американдық өнеркәсіптік дизайнер Виктор Шрекенгост жасады. «Тілдесулер» спектаклінің 4 көрсетіліміне барлығы 11 183 билет сатылды, сондықтан Каин Парк театры Аббаның тағы бір қойылымда оралуын асыға күтті. Абба келесі жылы Пиранделлоның «Егер сен өзіңсіз десең» пьесасында ойнауға келісті. Абба Италиядағы пьесаның алғашқы қойылымында шағын рөл орындады. Бұл жолы ол қартайған Фрола ханымның рөлін сомдады. Режиссер тағайындалған болса да, Абба осы міндеттерді өзіне алды. Кейіннен Каин Парк клубының жетекшісі доктор Дина Рис Эванс былай деп есіне алды: «Ол репетицияларды бізден ұзақ, көбінесе төрт, бес және жеті сағатқа созуды қалады. Ол оларға дағдыланған, бірақ ақырында басқа пьесалардың репетиция кезінде екенін және кейбіреулері түнде ойнайтынын түсінді. Мисс Абба репетиция кезінде актерлердің отыруын ұнатпайтынын айтты, бұл атмосфераны және көңіл-күйді аяқ жапырақтарыңыздың астында болуды белгілейді. Ол актерлерге өздері қатысқан және қатыспаған сахналарды мұқият тыңдауға нұсқау берді». Бұл қойылым Абаның Пиранделлоның пьесасында АҚШ-та орындаған жалғыз қойылымы болды. Абба актерлік мектеп ашуға қызығушылық білдірді, Северанс иесінің су асты бақшасын орындау аймағы ретінде пайдалануды жоспарлады. Алайда, көп ұзамай ажырасу туралы сот ісі басталды және Абба Италияға оралды. Өмірінің соңғы жылдары ол парезбен ауырады және мүгедектер арбасына отырады. Ол 88 жасқа толғанға дейін бір күн бұрын Миланда ми қан кетуінен қайтыс болды. Ол итальян тілінде «La mia vita di attrice» атты өмірбаян жариялады.

Abba was born in Milan and was the sister of another actress, Cele Abba. At the age of fourteen, Abba tried to enter the Academy of Drama Lovers in Milan (in Italian: Accademia dei Filodrammatici). However, she had to wait a year before getting accepted since she was too young. She attended it for three years, then she was cast by dramatist Sabatino Lopez and she began performing together with the acting company headed by Enrico Reinach in Milan. After their meeting in 1925 and until his death in 1936, Marta Abba was the stimulus to the playwright Luigi Pirandello's creativity. She was an aspiring young 25 year old actress when she met the 58 year old playwright, whose wife had been confined to a mental asylum in 1919. From their correspondence, it comes out that she not only inspired him but she also gave the writer confidence, in his work. Their relationship was complex but contributed much to the Italian theatre. Pirandello was obsessive in pursuit of what could be presumed to have remained an unconsummated affair. Marta was the true great actress for whom he had been waiting after his earlier bitter disappointment with Eleonora Duse. Luigi Pirandello's and Marta Abba's letters to each other have been translated into English. Marta Abba and Pirandello teamed up in 1925, and she appeared in many of his productions at the Rome Arts Theater. In 1930, Abba founded her own theatrical company and specialized in staging the works of Pirandello and other European playwrights like George Bernard Shaw, Gabriele d'Annunzio and Carlo Goldoni under the direction of prestigious directors like Max Reinhardt and Guido Salvini. Her Broadway theatre debut was in the play Tovarich at the Plymouth Theatre, (10/15/1936 circa. 8/1937) in the role of Grand Duchess Tatiana Petrovna. Marta Abba's screen début in Broadway was in Loyalty of Love, in 1937. In January 1938, she married a wealthy Cleveland polo player, Severance Allen Millikin and settled down in Cleveland, Ohio until 1952, when she divorced and returned to Italy. After her marriage, she performed summer stock at Cain Park Theatre in Cleveland Heights, Ohio in two productions: "Divorçons" by Sardou (August 21–24, 1941) and Pirandello's "Right You Are (If You Say You Are)" (July 22–25. 1942). For "Divorçons", Abba insisted on working on a new translation so that the words "would fit her mouth." Abba was also a stickler for realism, insisting that Frank Monoco, a leading Cleveland restaurateur, play the maitre d'hotel so that he could serve an entire dinner onstage, which included the carving a whole fowl. Cain Park is an outdoor theatre which provided no shelter for the audience in the 1940s. The final performance of "Divorcons" had to be relocated to Severance Hall because of rain. Marta Abba used her own limousine to transport props and costumes to the Hall where the performance occurred "against the drapes". The scenic design for "Divorcons" was by the American industrial designer Viktor Schreckengost. The total attendance for the 4 performances of "Divorcons" was 11,183 paid admissions, so Cain Park Theatre was eager to have Abba return in another production. Abba consented to appear in Pirandello's "Right You Are (If You Say You Are)" the next year. When Abba appeared in the play's original production in Italy, she had a small role. This time, she took the lead of the ageing Lady Frola. Although a director had been assigned to the production, Abba quickly overtook those duties herself. Dr. Dina Rees Evans, supervising director of Cain Park, recalled:

"She wanted to have rehearsals longer than we were able to have them, many times four, five and seven hour sessions. She was used to them, but eventually came to understand that other plays were in rehearsal, and some of her cast was playing at night as well. Miss Abba suggested that she didn't like having actors sit down during rehearsals, it sets the atmosphere and the mood of being on your toes. She instructed (the cast) to listen carefully to scenes they were in and those they were not in." This production was the only time Abba performed in a play by Pirandello in the United States. Abba expressed an interest in starting an acting school, using the sunken garden area of the Severance Estate as a performing area. However, divorce proceedings soon ensued and Abba returned to Italy. In the last years of her life, she suffered from paresis and had to use a wheelchair. She died, at 87, in Milan, from a cerebral haemorrhage, one day before her 88th birthday

She published her autobiography in Italian, La mia vita di attrice.