Кіріспе

Жоханнесбург, Оңтүстік Африкадағы стадион

First National Bank Stadium немесе жай ғана FNB Stadium, сондай-ақ Soccer City және The Calabash деп те аталады, бұл Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласының Совето ауданына жақын орналасқан Настректегі футбол және регби стадионы. Алаңды Stadium Management South Africa (SMSA) басқарады және ол Оңтүстік Африка Премьер футбол лигасының Kaizer Chiefs F. C. клубының үй стадионы, сондай-ақ Оңтүстік Африка ұлттық футбол құрамасының маңызды ойындарының өтетін орны. Стадион Оңтүстік Африка Футбол қауымдастығының (SAFA House) бас кеңсесінің жанында орналасқан, онда ФИФА кеңсесі мен 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының Ұйымдастыру комитеті орналасқан. 2010 жылғы Әлем чемпионатының негізгі футбол стадионы ретінде салынған FNB Stadium 94 736 орынмен Африкадағы ең үлкен стадион атанды. Дегенмен, 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты кезінде баспасөз және VIP қонақтарға арналған орындар болғандықтан, сыйымдылығы 84 490-қа дейін төмендеді. Стадион африкалық құмыраға немесе лаққа ұқсас болғандықтан "Калабаш" деген лақап атымен де белгілі. 1990 жылы түрмеден босатылғаннан кейін Нельсон Манделаның Йоханнесбургтегі алғашқы сөйлеген жері осы стадион болды және 2013 жылдың 10 желтоқсанында оған арналған естелік шаралар осы жерде өтті. Бұған қоса, апартеидке қарсы белсенділер Крис Хани (19 сәуір 1993 ж.) мен Оливер Тамбоның (2 мамыр 1993 ж.) жерлеу рәсімдері осы стадионда өтті. 2023 жылдың 29 шілдесінде Экономикалық бостандық күрескерлерінің 10 жылдығы тойлануының ресми алаңы да осы стадион болды.

Атау тарихы

Стадион 1989 жылғы 7 қазанда ашылғаннан бері ресми түрде FNB стадионы деп аталады. Бұл, Бірінші Ұлттық банкпен жасалған атау құқығы шартының нәтижесі болды. 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында, сондай-ақ турнир басталар алдындағы айда стадион "Футбол қаласы" деп аталды. ФИФА санкциялаған турнирлер кезінде стадиондарға демеушілік атауларын қолдануға ФИФА рұқсат бермейді, сондықтан осылай жасалды. Стадионның қазіргі атауы – FNB стадионы.

Құрылыс

1987 жылы салынған стадион 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатына дайындалып, толықтай жаңартылды. Жаңа дизайны африкалық кальбас ыдысының пішінінен шабыттандырылды. Оңтүстік Африканың бас мердігері GLTA, 25% үлесі бар голландиялық BAM компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрамындағы Aveng Group компаниясы, HOK Sport (қазір Populous деп аталады) және Boogertman + Partners компаниялары жобалаған жаңарту жұмыстарын жүзеге асырды. Жаңартуға мыналар кірді: стадионның айналасындағы жоғарғы қабатты кеңейтіп, сыйымдылығын 88 958 орынға дейін арттыру, екі қосымша жаңа VIP-бөлме, стадионды айнала қоршайтын шатыр, жаңа ойыншылар киім ауыстыратын бөлмелер және жаңа жарықтандыру қондырғылары. Стадиондағы люкс санын 195-ке жеткізді. Grinaker LTA және BAM International компаниялары стадионды жаңартуға арналған R1.5 миллиардтық тендерді ұтып алды. Құрылыс 2009 жылдың 21 қазанында аяқталды және стадионда үлкен той-думандармен аталып өтті. FNB стадионының трибуналары он қара тік сызықпен белгіленген; тоғызы 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысқан басқа тоғыз стадионмен географиялық тұрғыдан үйлеседі. Оңтүстік Африканың дәстүрлі мәдениетінде тоғыз саны бақытсыз сан саналатындықтан, оныншы сызық қосылды. Бұл 10-шы сызық 2006 жылғы әлем чемпионатының финалын қабылдаған Берлин Олимпиада стадионына бағытталған. Бұл финалға апаратын жолды көрсетеді және әлем чемпионатынан кейін стадионда соғылған әрбір гол арнайы бетон панельдерге орнатылып, турнирдің толық тарихын сақтап тұру үшін көрсетіледі деп жоспарлануда.

Жаңартудан бұрын

Жаңартудан бұрын стадионның сыйымдылығы 40 000 адамды құрады. Жаңадан қайта жаңартылған стадион бастапқы құрылыстың батыс жоғарғы бөлігінің бір бөлігін сақтап қалды, алайда бұл және төменгі қабаттың барлығы да көрініс жақсарту үшін қайта салынды. Төменгі қабат толығымен қайта құрылып, екі сегментке бөлінді, соның арқасында жаңа төменгі аймақ (төменгі жартасты аймақ) құрылды, ол қолданыстағы жер деңгейіндегі аймақпен байланысты.

2010 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

Стадион ашылу салтанатын қабылдады, содан кейін Оңтүстік Африка мен Мексика арасындағы ашылу матчы, топтық кезеңнің 4 матчы, 1/16 финалдық матч, ширек финал және финал өтті. DateTime (UTC+02) Команда #1НәтижеКоманда #2КезеңКөрермендер саны11 маусым 201016:00 1–1 A тобы (ашылу матчы)84,49014 маусым 201013:30 2–0 E тобы83,46517 маусым 201013:30 4–1 B тобы82,17420 маусым 201020:30 3–1 G тобы84,45523 маусым 201020:30 0–1 D тобы83,39127 маусым 201020:30 3–1 1/16 финал84,3772 шілде 201020:30 1–1 (қосымша уақыт) (4–2 пенальти бойынша) Ширек финал84,01711 шілде 201020:30 0–1 (қосымша уақыт) Финал84,490

Халықаралық футбол

ФНБ стадионы Оңтүстік Африка Ұлттық футбол құрамасы үшін достық және іріктеу матчтарына пайдаланылды. 1992 жылы құрама қайтадан халықаралық жарыстарға қабылданғаннан кейін, бұл стадион «Бафана Бафана» үшін де-факто ұлттық стадион болып саналды. Олар 1992 жылдың 11 шілдесінде осы стадионда үшінші халықаралық матчын өткізіп, Камерунмен 2:2 тең түсті. Голдарды Оңтүстік Африка атынан Фил және Беннетт Масинга соқты, трибунада 65 000 жанкүйер болды. «Ескі» ФНБ стадионы сол кездегі Оңтүстік Африка Футбол қауымдастығының (SAFA) бас кеңсесіне, сондай-ақ жартылай кәсіби Ұлттық футбол лигасының кеңселеріне (кейін кәсіби Премьер-лига болып өзгерді) орналасқан еді. Стадионда ірі континенттік клубтық матчтар да өтті. Бұл стадион 1996 жылы «Бафана Бафана» құрамасы Тунис құрамасын 2:0 есебімен жеңіп, Африка Ұлттары кубогын жеңіп алған кездегі ең жарқын оқиғалардың бірі ретінде есте қалады. Матчқа сол кездегі Оңтүстік Африка президенті Нельсон Мандела, вице-президенті және бұрынғы президент Ф.В. де Клерк, сондай-ақ зулу монархы король Звелитхини куә болды. Оңтүстік Африка Ұлттық футбол құрамасы 1995 жылы Мысыр, Замбия және Зимбабве құрамалары қатысқан «Simba Four Nations Cup» турнирінде де алғашқы кубогын жеңіп алды. 1995 жылғы Африка чемпиондар лигасының финалының бірінші матчы «Орландо Пайретс» және «ASEC Abidjan» командалары арасында осы стадионда өтті. Стадион екі рет CAF Суперкубогын қабылдады. 1994 жылы «Замалек» пен «Аль-Ахли» арасындағы, ал 1996 жылы «Орландо Пайретс» пен «JS Kabylie» арасындағы CAF Суперкубогы осында өтті. 2004 жылы стадионда «AS Vita Club» және «Kaizer Chiefs» командалары арасындағы «Vodacom Challenge» финалы өткізілді. «Бафана Бафана» командасының осы стадионда өткізген ең есте қаларлық матчтарының бірі – 1996 жылы Бразилияға 3:2 есебімен жеңілуі, сондай-ақ 1997 жылы Конго Республикасын 1:0 есебімен жеңіп, 1998 жылғы Франциядағы ФИФА Әлем чемпионатына алғаш рет қатысу құқығын алған сәттері. 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында осындағы ширекфиналда Уругвай Гана құрамасын пенальти сериясында жеңді. Бұл матч Уругвай шабуылшысы Луис Суарес қосымша уақыттың соңғы минутында қолмен допты ұстап, Гана мен Африка құрамаларының Әлем чемпионатына алғаш рет жартылай финалға өту мүмкіндігін қабақтап тастағаннан кейін естен шықпайды.

Жергілікті футбол

ФНБ стадионы – «Кайзер Чифс» футбол клубының үйі. Бұл арена сонымен қатар «Соуэто дерби» футбол матчтарының басты алаңы болып табылады – елдегі ең ірі спорттық шара. «Соуэто» қаласындағы Премьер-лига клубтары, атап айтқанда «Кайзер Чифс» және «Орландо Пиратс» бұл матчтарға қатысады. Бұрын стадион «Iwisa Maize Meal Spectacular» және кейін «Telkom Charity Cup» турнирлеріне де үйі болған. Бұл турнирлер 1990 жылдан 2006 жылға дейін Оңтүстік Африка футболындағы қайырымдылық маусымын ашатын. Стадион жаңарту жұмыстарына байланысты уақытша жабылды. 2010 жылы «Бидвест Витс» және «Амазулу» командалары арасындағы Недбанк кубогының финалы стадионды қайта ашты. Кездесу «Бидвест Витс» командасының 3:0 есебімен жеңісімен аяқталды. «Футбол қалашығында» қайта жаңартылғаннан кейін Фабрисио Родригес гол соққан алғашқы ойыншы атанды. 2010 жылы қайырымдылық кубогы қайтадан ұйымдастырылды. Стадион жаңарғаннан кейін өткен алғашқы лига матчы 2010-11 жылғы Премьер-лига аясында «Орландо Пиратс» пен «Фри Стейт Старс» командалары арасында өтті. Стадиондағы алғашқы MTN 8 матчы 2010 жылғы MTN 8 жартылай финалының бірінші ойыны болды, онда «Орландо Пиратс» пен «Кайзер Чифс» командалары кездесті. Арена сонымен қатар «Бафана Бафана» құрамасының маңызды матчтарын қабылдады, оның ішінде 2013 жылы Испанияға қарсы 1:0 есебімен жеңіс және 2014 жылы Бразилияға қарсы өткен достық кездесуде 0:5 есебімен жеңіліс. 2018 жылдың мамыр айында «Мамелоди Сандаунз» клубы Оңтүстік Африканың бұрынғы президентінің есімін арнап, «ФК Барселонамен» көрсету матчын өткізді. Кездесу «Барселона» командасының 3:1 есебімен жеңісімен аяқталды.

Регби

FNB стадионы көп мақсатты арена және 2010 жылы алғашқы регби матчын қабылдады – Оңтүстік Африка мен Жаңа Зеландия арасындағы Үш Ұлт турнирі, жеңіс Жаңа Зеландияға тиесілі болды. Көрермендер саны 94 713 адамды құрады, бұл Оңтүстік жарты шардағы регби матчтары арасындағы үшінші ең жоғары көрсеткіш және жаңартылған стадион үшін рекордтық сан. Бұл рекорд 2015 жылдың 1 тамызында 94 807 көрерменді қабылдағанда жаңартылды, ол күні «Карлинг Блэк Лейбл Кубогы» аясында «Орландо Пайретс» және «Кайзер Чифс» командалары кездесті. Стадион 6 қазанда 2012 жылғы Регби Чемпионатында Жаңа Зеландия құрамасын тағы да қабылдады, онда «All Blacks» 88 739 көрерменнің куәгерлігімен «Springboks» командасын 32–16 есебімен жеңді. 2013 жылы «Springboks» 52 867 көрермен алдында ФНБ стадионында Аргентинаны 73–13 есебімен жеңді. 2016 жылы арена Varsity Cup регби турнирінің матчтарын қабылдады.

Концерттер

Топ/артистТурДаттылықU2U2 360° тур13 ақпан 2011194,232Нейл ДаймондКонцерт тур20112 сәуір 2011ColdplayMylo Xyloto тур8 қазан 201160,095Кингз оф ЛеонCome Around Sundown World Tour29 қазан 201160,000The EaglesWorld Tour 20128 сәуір 201250,000?Linkin ParkLiving Things World Tour10 қараша 201263,000Леди ГагаBorn This Way Ball30 қараша 201256,900Red Hot Chili PeppersI'm With You World Tour2 ақпан 201365,000Metallica2013 Vacation Tour27 сәуір 201340,000Bon JoviBecause We Can The Tour11 мамыр 201365,182Жасстин БиберBelieve Tour12 мамыр 201367,000РианнаDiamonds World Tour13 қазан 201367,291Брюс Спрингстин & The E Street BandHigh Hopes Tour1 ақпан 201455,385Guns N' RosesNot in This Lifetime Tour29 қараша 201852,042The Carters, Ed Sheeran, Cassper Nyovest, Chris Martin, Usher, PharrellGlobal Citizen Mandela 100 Festival2 желтоқсан 2018100,000Ed Sheeran÷ Tour23 және 24 наурыз 2019135,000Imagine DragonsMercury World Tour4 ақпан 202343,324Calabash South Africa3 ақпан 2024

Coldplay концерті – Mylo Xyloto турына дайындық репетициялық концерті болды. Концерт аясында олар "Paradise" әнінің музыкалық видеосы үшін түсірілімдер жасады.

Оқиғалар

2017 жылдың 29 шілдесінде «Каизер Чифс» және «Орландо Пиратс» командалары арасындағы матчты күтіп, стадионға кіруге тырысқан кезде стадиондағы тығыннан екі адам қаза тауып, 17 адам жарақат алды. 2023 жылдың шілдесінде стадион «Экономикалық бостандық күрескерлері» партиясының 10 жылдық митингіне төсегін берді. Партия президенті Джулиус Малема «Бурды өлтір/Фермерді өлтір» деген даулы әнді орындады. Бұл ән кейіннен күндер бойы пікір қақтығыстарын тудырды. «Демократиялық альянс» партиясы БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне аталған әнді жеккөрушілік сөз деп жариялау туралы шағымдануға ниеттенгенін мәлімдеді, сондай-ақ, EFF жақтасының қаза тауып қалғаны да белгілі болды.