Кіріспе

Америка географиялық қоғамы (АГС) – 1851 жылы Нью-Йорк қаласында құрылған кәсіби географтар ұйымы. Қоғамның көптеген мүшелері американдықтар, бірақ олардың арасында әлемнің әртүрлі елдерінен келгендер де көптеп кездеседі. АҚШ-тағы жалпыұлттық географиялық ұйым. Қалыптасқан жарты ғасыр ішінде АГС үш аймаққа ерекше назар аударды: Арктика, Антарктика және Латын Америкасы. АГС қолдауымен ұйымдастырылған экспедициялардың ерекшелігі – олардың нақты ғылыми нәтижелер беруі талап етілді.

Тарих

AGS-ті 31 нью-йорктік құрды, олар бай меценаттар, тарихшылар, баспагерлер және редакторлар болды. Олардың арасында Джордж Фолсом, Генри Гриннелл, Генри Варнум Пур, Хирам Барни, Александр Исаак Котель, Генри Эвелин Пьерпонт, С. Де Витт Бладгуд, Джон Ромейн Бродхед, Джошуа Ливитт және Арчибальд Рассел есімді тұлғалар бар еді. Құрылтайшылар полярлық зерттеулерге ортақ қызығушылық танытты және Леди Франклиннің өтініші бойынша күйеуі мен оның Полярлық Франклин экспедициясында жоғалған саяхатшыларын іздеу үшін AGS-ті ұйымдастырды. 1851 жылдың қыркүйегінде конституция жобасын әзірлеу үшін комитет құрылды. 9 қазанда бұл комитет Нью-Йорктегі Географиялық және Статистикалық кітапханада өткен отырыста конституцияны қабылдады. Қоғам Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы берген жарғы бойынша 1854 жылдың 7 желтоқсанына дейін толық құрылған жоқ. Қоғам бастапқыда «Америкалық географиялық және статистикалық қоғам» деп аталды, мүмкін, ұйымдастыру отырысы Нью-Йорк университетінің «Географиялық және статистикалық кітапханасында» өткендіктен. 1871 жылы AGS жарғысына өзгеріс енгізіп, атаудан «және статистикалық» деген сөзді алып тастады, осылайша «Америкалық географиялық қоғам» болды. Комитет қоғам мүшелеріне, Конгресс мүшелеріне және АҚШ-тың барлық аймақтарындағы басқа да мемлекеттік қызметкерлерге таратылған есеп дайындады. Сонымен қатар, қоғам халықаралық географиялық қауымдастықпен жаһандық интеграцияны бастады, бірінші Халықаралық географиялық конгреске қатысу үшін кеңес мүшесін жіберді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Париж бейбітшілік конференциясына дайындық мақсатында жүргізілген «Сұраныс» атты көп салалы, үкіметтік демеушіліктегі зерттеуді AGS басқарды. 1918 жылдың 11 қарашасындағы қарулы келісімнен кейін президент Вудро Вильсон және американдық делегация Францияға аттанды. Олармен бірге AGS директоры Исаия Боуман және Боуман мен 150 географ, тарихшы, экономист, статистик, этнограф, саясаттанушы және халықаралық құқық ғалымдары жинаған үш жүк көлігі де бар еді. AGS 1930 жылдары Луиза Арнер Бойдтың көптеген полярлық экспедицияларына техникалық және кәсіби қолдау көрсетуде маңызды рөл атқарды. Географ және Джонс Хопкинс университетінің болашақ президенті Исаия Боуменмен ұзақ жылға созылған достығы Луизаның география мен фотосуретке деген өмір бойына сақталатын қызығушылығын оятуға көмектесті, бұл оның барлық экспедицияларында баға жетпес болып танылды. AGS оның «Шығыс Гренландияның фьорд аймағы» атты кітабын жариялады, сондай-ақ оны 1934 жылы Польшаның Варшава қаласында өткен Халықаралық географиялық конгреске ұйымның делегаты ретінде жіберді. Бұл сапар барысында Луиза жергілікті сарапшылармен бірге Польшаны аралап, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін күрт өзгеріске ұшыраған ауыл тұрғындарының өмірін, жұмысын және әдет-ғұрыптарын құжаттады. AGS оның екінші кітабын, «Ауылдық Польша» атты кітабын шығарды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қоғам бүкіл әлемді 1:1 000 000 масштабта картаға түсірудің халықаралық күш-жігерінің бөлігі ретінде «испандық Американы» картаға түсіруге батыл әрекет жасады. Бұл жоба 1920 жылдан 1945 жылға дейін жалғасты және ақырында 107 карта парағын шығарды, олардың жалпы құны жарты миллион доллардан астам, көбінесе жеке сыйлықтар есебінен қаржыландырылды. 1866 жылы Америка географиялық қоғамы Купер Юнионға, Купер скверіндегі Тоғызыншы көшеге көшіп барды, онда он жыл бойы орналасты. 1911 жылы AGS 156-шы көшедегі 3755 Бродвейге көшірілді. Бұл үш қабатты ғимарат Арчер Милтон Хантингтонның анасы сыйлаған жерге салынған және Чарльз Пратт Хантингтон жобалаған. Аудубон террасасы қоғамның ең танымал үйіне айналды және оны көптеген ғалымдар мен беделді тұлғалар, соның ішінде президент Вудро Вильсон бар, қонаққа шақырды. Нью-Йорк қаласында көптеген көшірулерден кейін AGS қазіргі уақытта Манхэттендегі 121 Алтыншы даңғылда орналасқан. 2001 жылы Шотландияның географиялық қоғамы AGS-ке Шотландияның географиялық медалін табыс етті.

AGS саяхат бағдарламасы

1984 жылдан бері AGS саяхат бағдарламасын ұйымдастырып келеді, осы арқылы жалпыхалыққа арналған 250-ден астам білімдік сапарларды қаржылап, қолдау көрсетті. AGS саяхат бағдарламасының лекторы – кәсіби географтар, қоғамның құрметті мүшелері және саяхатталатын аймақтар бойынша сарапшылар. Саяхаттар түрлі көлік түрлері арқылы жүзеге асырылады, оның ішінде жеке ұшақтар мен кемелер де бар.

Ұшқыш пен зерттеушілердің жер шары

Америка географиялық қоғамы 1929 жылы Fliers' & Explorers' Globe-ын AGS президенті Джон Х. Финлиден сыйлық ретінде алды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің бас редакторы болған Финли, ертедегі зерттеушілер мен авиация шеберлерін өзінің 18 дюймдік глобусына маршруттарын салуға және аттарын қоюға шақырды. Қоғам бұл дәстүрді жалғастырып, адамзаттың ғаламды зерттеуге деген ұмтылысының символына айналдырды. Fliers' & Explorers' Globe-ына қол қойғандар – тарихта алғаш рет жер бетіндегі белгілі бір аймақтарды зерттеген, биіктік пен тереңдіктің жаңа шектеріне жеткен, жаңа саяхаттау тәсілдерін дамытқан немесе авиацияда рекордтар орнатқан ерлер мен әйелдер. Олардың қатарында Чарльз Линдберг, Амелия Эрхарт, сэр Эдмунд Хиллари, Уильям Биби, Луиза Арнер Бойд және Аполлон-13 ғарышкерлері бар. Fliers' & Explorers' Globe-ына қол қоюға үміткерлер AGS зерттеу комитетімен ұсынылып, AGS құрмет комитетімен бекітіліп, содан кейін AGS кеңесімен мақұлданады.