Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшақ басқаруы
Aircraft controls
Ауыртқыш, басқаша айтқанда басқару дөңгелегі немесе басқару бағанасы, кейбір тұрақты қанатты ұшақтарды пилоттауға қолданылатын құрылғы. Пилот ауыртқышты ұшақтың жағдайын басқару үшін пайдаланады, әдетте, көлденең және көлбеу жағдайларын. Басқару дөңгелегін бұру арқылы элеронды және көлденең осьті басқарады. Басқару бағанасын алға және артқа жылжыту арқылы лифт пен көлбеу осьті басқарады. Cessna 162 ұшағы да осы сияқты құрылғыны қолданады.
A yoke, alternatively known as a control wheel or a control column, is a device used for piloting some fixed wing aircraft. The pilot uses the yoke to control the attitude of the plane, usually in both pitch and roll. Rotating the control wheel controls the ailerons and the roll axis. Fore and aft movement of the control column controls the elevator and the pitch axis. The Cessna 162 uses a similar device.
Артықшылықтары мен кемшіліктері
Бүйірлік және орталық таяқтар жылдам басқару үшін және жоғары g күштерімен жұмыс істеуге қолайлы, сондықтан оларды әскери, спорттық және акробаттық ұшақтарда қолданады. Дегенмен, рульдер (иықтар) қозғалыс диапазонының кеңдігіне байланысты аз сезімтал (яғни, дәлдігі жоғары) және ұшқышқа көбірек визуальды ақпарат береді. Көптеген рульдер бір-бірімен байланысқан, екеуі де бірге қозғалады, соның салдарынан бір ұшқыш басқаруды өзгерте қалғанда екіншісі дереу біледі. Бұл кейбір электрлік басқару таяқшаларынан өзгеше, олар әр ұшқышқа түрлі, кейде тіпті қарама-қайшы нұсқаулар жіберуге мүмкіндік береді. Airbus ұшақтарында бәсекелес нұсқаулар туралы сигнал беріледі. Рульдер бүйірлік таяқтарға қарағанда ұшқыш кабинасында көбірек орын алады және кейбір приборларды көлденең жауып тастауы мүмкін; ал бүйірлік таяқтар ұшқыш кабинасына минималды түрде еніп, кері қайтарылатын тақташалар мен кішкентай кабиналарға оңай кіру/шығуға мүмкіндік береді. Рульді екі қолмен де ыңғайлы пайдалануға болады. Бұл ұшқышқа кабинада жазу немесе басқа басқару элементтерін қолдану қажет болғанда тиімді. Бұл артықшылық орталық таяқпен де ортақ.
Side sticks and centre sticks are better for making rapid control inputs and dealing with high g forces, hence their use in military, sport, and aerobatic aircraft. However, yokes are less sensitive (i. e., more precise) due to a larger range of motion and provide more visual feedback to the pilot. Most yokes are connected and will both move together, thus providing instant indication to the other pilot when one makes a control input. This is in contrast to some fly by wire control sticks that allow each pilot to send different, and sometimes greatly conflicting, inputs. Competing inputs are signaled on Airbus craft. Yokes take up more room than side sticks in the cockpit and may even obscure some instruments; by comparison, side sticks have minimal cockpit intrusion, allowing the inclusion of retractable tray tables and making it easier to enter/leave small cockpits. A yoke, unlike a side stick, may be used comfortably with either hand. This can be useful if one needs to write or manipulate other controls in the cockpit. This advantage is shared with the center stick.
Баламалы басқару жүйелері
Қамыт барлық ұшақтарда қолданылмайды. Вертолеттер циклды пайдаланады, ал әскери истребительдердің көпшілігі орталық немесе бүйірлік таяқты қолданады. Кейбір жеңіл ұшақтар ұшқыштардың жеке талғауына қарай таяқпен басқарылады. Airbus компаниясының ең соңғы жолаушылар ұшақтары, басқару беттерін басқару үшін джойстикке ұқсас бүйірлік таяқты пайдаланады. Сонымен қатар, ұшу тренажерлері үшін қамытты имитациялайтын компьютерлік енгізу құрылғылары да бар.
Yokes are not used on all aircraft. Helicopters use a cyclic and the majority of military fighter aircraft use a center or side stick. Some light aircraft use a stick due to pilot preference. The latest Airbus family of passenger jets use a side stick, similar to a joystick, to actuate control surfaces. There are also computer input devices designed to simulate a yoke, intended for flight simulators.