Кіріспе
Колибри түрлері Ұзын мүңкілі (Heliomaster longirostris) – трохилиналар тұқымдасына жататын "таулық асыл тастар" Лампорнитини тайпасының колибри түрі. Ол Мексикада, Орталық Америкада, Тринидадта және Оңтүстік Американың төрт ең оңтүстік мемлекетінен басқа барлық жерде таралған.
The long billed starthroat (Heliomaster longirostris) is a species of hummingbird in the "mountain gems", tribe Lampornithini in subfamily Trochilinae. It is found in Mexico, Central America, Trinidad, and all but the four southernmost countries of South America.
Таксономия және жүйелеу
Бір кезде ұзын томпақ мұрынды жұлдызкөз (starthroat) Антосценус туысына жатқызылған, бірақ 1900 жылдардың ортасынан бері Heliomaster туысына орналастырылды. Оның үш түршесі бар: атаулы H. l. longirostris, H. l. pallidicepts және H. l. albicrissa. Атаулы түршесінің еркектерінің басы жылтыр көк немесе жасыл көк түсті болады; оның қалған жоғарғы жағы қара қола-жасыл түсті, бірақ артқы жағының ортасынан ақ жолақ өтеді. Басының асты қара, ал қараның астында ақ маңдай жолағы бар. Оның құйрығы қысқа және тік төбелі. Қауырсыны денеге жақын жерде қола-жасыл, ал денеден алыс жерде қара түсті. Сыртқы екі-үш жұбының ұштары ақ. Төбесі қара, мойнының алды қара металл түсті қызғылт, кеудесі қола-жасыл жақтарымен сұр, ал төменгі кеудесі мен ішкі жағы бозғылт ақ. Құйрық астындағы қауырсыны ақ шеттері бар сұр түсті. Атаулы ұрғашылары өте ұқсас, бірақ басының көк түсі айтарлықтай азайған немесе жоқ, ал мойнының алды тар және күлгін сұр түсті. H. l. pallidicepts түршесінің басы атаулы түршесінен көк-жасыл түсті, ал кеудесінің жақтары алтын қоладан. H. l. albicrissa атаулы түршесімен бірдей, бірақ құйрық астындағы қауырсыны көбінесе толығымен ақ.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ұзын тұмсықты қызыл тамақ құсының H. l. pallidicepts тұқымдас түрі ең солтүстікке орналасқан; ол Оңтүстік Мексикадан бастап Белиз, Гватемала, Гондурас және Сальвадор арқылы Никарагуаға дейін таралған. Атаулы H. l. longirostris ең көп тараған түрі. Ол Коста-Рикадан Панамаға дейін, Оңтүстік Америкаға қарай, Перу мен Боливияның шығысына дейін, Гвиана аймағы арқылы Бразилияның тереңіне және Тринидадқа дейін кездеседі. H. l. albicrissa Батыс Эквадор мен Солтүстік-Батыс Перуде ғана шектеулі ареалда таралған. Бұл түр әртүрлі ылғалды, жартылай ашық ландшафттарда мекендейді, оның ішінде орман шеттері, оқшауланған тоғайлар, ағаштар бар жайылымдар, галереялық орман және екіншілік орман да бар. Ол тығыз орманның ішкі бөлігінен қашық сақтайды. Бұл құс жазықтар мен төбелерде, теңіз деңгейінен шамамен ... биіктікке дейін таралған.
Қозғалыс
Ұзын томпақ мүңкілінің қозғалысы болмашы және толыққанды түсініксіз. Ол әртүрлі өсімдіктер тобының гүлдеуіне байланысты қозғалатын сияқты.
Тамақтандыру
Ұзын томсықты жұлдызкөз нектармен қоректенеді, әсіресе үлкен ағаштардың гүлдерінен, сондай-ақ жүзімдердің, бұталардың және геликония гүлдерінен. Ол гүлдейтін өсімдіктердің белгілі бір маршруттарын аралап немесе гүлге толы ағаштарды қорғап жемін іздейді. Сонымен қатар, ол кішкентай жәндіктерді де жейді, көбінесе оларды ауада ұшып жүргенде аулайды және кейде өсімдіктерден теріп алады.
Өсіру
Ұзын мүңкілді жұлдызкөздің көбею мерзімі өзінің ареалының солтүстік бөлігінде жауынды маусымның соңынан басталып, құрғақ маусымның басына дейін созылады. Мексика мен Орталық Америкада қазан/қарашадан ақпан/наурызға дейін. Орталық Америкада маусым ішінде екі рет жұмыртқа салады. Солтүстік Колумбияда кем дегенде қыркүйек/қазан және наурыз айларында ұялайды. Бұл түрдің ареалының қалған бөліктерінде көбею уақыты белгісіз. Ұясы – өсімдіктердің ұсақ түктерінен, мүктерден және тірі жасыл мүктерден жасалған, өрмек жібімен біріктіріліп, лишайникпен жабылған шалқа тостаған тәрізді. Ол әдетте бұтаның үстінде, ашық бұтақта, тіпті телефон сымына орналасады. Аналығы екі ақ жұмыртқаны 18-19 күндей күтіп жатады, ал балапандар 25-26 күннен кейін ұядан ұшып кетеді.
Дауыстау
Ұзын томпақ мүңкірейтіннің дауысы "толыққанды сұйық 'тсип' немесе 'тсев'" және "қысылдаған сайраулар" сияқты болады; соңғысы қуғанда шығарылады.
Мәртебе
IUCN ұзын томпақ тұмсықты колибринің жағдайына ең аз қызығушылық танытқан. Оның өте кең таралған ареалы бар және кем дегенде 500 000 ересек жеке дарағы бар. Дегенмен, популяциясы азайып барады деп саналады. Кез келген дереу қауіп-қатер анықталған жоқ. Ол ареалының көп бөлігінде сирек кездеседі, бірақ бірнеше қорғалатын аумақтарда кездеседі. Ол "шашыраңқы ағаштар мен тоғайлар сақталғанша, көптеген бұзылыстарға төтеп бере алады, тіпті орманды жоюдан да пайда көреді" деп есептеледі.