Феликс Топольский: Суретші және оның заманының куәсі

Кіріспе

Поляк суретшісі, британдық (1907–1989)

Феликс Топольский (14 тамыз 1907 – 24 тамыз 1989) – Польша экспрессионист суретшісі және сызба салушы, негізінен Ұлыбританияда жұмыс істеген.

Өмірбаян

Феликс Топольский 1907 жылдың 14 тамызында Польшаның Варшава қаласында дүниеге келген. Ол Варшавадағы Көркемсурет академиясында оқып, артиллерия офицері болып дайындалды. Кейін Италия мен Францияда оқып, жұмыс істеді, ақырында 1935 жылы король Георг V-нің күміс мерейтойын бейнелеуге шақырылғаннан кейін Ұлыбританияға көшіп келді. Ол Ватерлоо станциясының жанында студия ашты, ол кейін көрмеге, содан кейін оның өнерін ұсынатын кафе-барға айналды. Ол екі рет үйленді, біріншісі Мариан Эверллмен, содан кейін Карил Дж. Стэнлимен. 1939 жылы Джордж Бернард Шоудың «Жақсы король Чарльздың алтын дәуірі» және «Женева» пьесалары Топольскийдің иллюстрацияларымен жарық көрді, оның жұмысын Ұлыбританиядағы кең аудиторияға жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Топольский ресми соғыс суретшісі болды және Ұлыбритания шайқасы мен басқа да майдан далаларының көріністерін суреттеді. 1941 жылы Топольский Ресейге 151-ші эскадрилья RAF-тің әскерилерімен бірге RMS Llanstephan Castle кемесімен сапар шекті, ол Мурманск портын қорғау үшін әуе көмегін көрсету мақсатындағы «Бенедикт» операциясының бөлігі ретінде Архангельск портына бет алды. Топольский Польша және Ұлыбритания үкіметтерінің аккредиттелген соғыс суретшісі ретінде саяхаттады. Ол сонымен қатар Picture Post журналымен келісімшарт жасасты, ол оның көптеген суреттерін қайтып келгеннен кейін жариялады. Соғыстан кейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымының алғашқы отырысын бейнелейтін атақты сурет салды. 1947 жылы ол Ұлыбритания азаматтығын алды. Оның жұмысы 1948 жылғы жазғы Олимпиададағы сурет сайысындағы сурет салу шарасының бір бөлігі болды. Топольскийдің тәжірибелері бастапқыда қалам мен сыямен суреттерде бейнеленді. Бұл 1953 жылдан 1979 жылға дейін екі апта сайын жарық көрген, оның бүкіл әлем бойынша зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін тоқтатылған, оның өнімді «Хроникаларының» алғашқы кезеңі болды. «Хроникалар» оның өнерін және байқауларын кең аудиторияға жеткізді. Олар жарнамасыз және субсидиясыз, тәуелсіз түрде жарық көрді. 1989 жылы қайтыс болғаннан бері Топольскийдің «Хроникалары» 30 жылға жуық әлем тарихын қамтитын бейнелі және саяси жазба ретінде құрметке ие болды. «Хроникалар» 3000 суреттен тұрады және Нью-Йорк, Мәскеу, Кельн, Гамбург, Гавайи, Тель-Авив қалаларында көрсетілді, сондай-ақ АҚШ, Польша, Италия, Дания және Швейцарияда серияланды. Джойс Кэри жазғандай, бұл «заманауи санамен ұсталған заманауи көріністің ең керемет жазбасы». Топольскийге 1951 жылы Хангерфорд көпірінің аркаларының бірінің астында студия берілді, онда ол 1989 жылы қайтыс болғанға дейін үнемі жұмыс істеді. Топольскийге Ұлыбритания фестивалі үшін Белведер жолындағы арканың астында 60 футтан 20 футқа дейінгі қабырғалық сурет жасау тапсырылды, ол өзінің болашақ студиясынан екі арка ғана жоғарыда сурет салды. Дэвид Экклз ұсынған, ол 1953 жылы Елизавета II патшайымның таққа отыруы кезінде Вестминстер аббатханасының бөлшектенген қосымшасының терезелері Топольский студиясына сәйкес келетіндей етіп қайта құрылды. Жылдар өте келе студия Оңтүстік жағалаудың маңызды бөлігіне айналды, жұма күндері сағат 15:00-ден бастап «Ашық студия» күндеріне сансыз адамдар келіп, кім болса да есігі ашық болды. Қазір студия архив және көрме орталығы ретінде жұмыс істейді, ол суретшінің мұрасын сақтау үшін құрылған «Топольский естелігі» қайырымдылық қорымен басқарылады. Топольскийге 1975 жылы Ұлы Лондон кеңесі (GLC) тағы үш арканы берді, онда ол өзінің 600 фут ұзындықты, 12 20 фут биіктікті «Ғасыр естелігі» эпопеясын суреттеді. Топольский 20 ғасырдағы өзінің кең ауқымды тәжірибесін бейнелей отырып, 1975 жылдан бастап өліміне дейін жұмыс істеді, ол осы суретте жұмыс істеп, қолында қылқаламмен өлуді үміттенгенін жазды. Ол 2006 жылға дейін бастапқы күйінде ашық болды, студенттермен жұмыс істеді, бірақ нашар жағдайына байланысты Heritage Lottery Fund, жеке донорлар және басқа да бірнеше гранттық органдар қаржыландырған 3 миллион фунт стерлингтік сақтау және жаңарту бағдарламасына ұшырады. 2009 жылы Эдинбург герцогы қайта ашқан «Естелік» коммерциялық қысымға байланысты бір жыл ғана жұмыс істеді және Топольскийдің кейбір жұмыстарын ұсынатын «Топольский» кафе-барына айналдырылды. 1959 жылы Эдинбург герцогы Филипп Топольскийге Елизавета II патшайымның таққа отыруын бейнелейтін қабырғалық сурет жасауды тапсырды. Қабырғалық сурет 14 фризден тұрады, олар екі баяндамаға бөлінген; біріншісі «Көшеде» деп аталады және Вестминстер аббатханасына әртүрлі процессияларды көрсетеді, ал екіншісі «Аббатханада» деп аталады және таққа отырғызылғаннан кейін аббатханадан шыққан процессияны бейнелейді. Топольский замандастарының портреттерін салды, олардың ішінде Г.Уэллс, Грэм Грин, Джон Мортимер және Эвелин Во сияқты жазушылар, сондай-ақ Гарольд Макмиллан және Анейрин Беван сияқты саясаткерлер бар. Ол сонымен қатар қабырғалық суреттер салды, BBC бағдарламаларына үлес қосты, мысалы, «Жүзден-жүз» бағдарламасында пайдаланылған қонақтардың карикатураларын жасады және театрлық декорацияларды жобалады. 1975 жылдан бастап өліміне дейін ол Лондонның Оңтүстік жағалауындағы теміржол аркаларындағы студияда 20 ғасырдың оқиғалары мен тұлғаларын бейнелейтін 600 футтық қабырғалық суретте жұмыс істеді. Ол «Топольский ғасыры» деп аталатын тегін тұрақты көрме ретінде жұртшылыққа ашылды. 2014 жылы ол Топольский деп аталатын кафе-бар ретінде қайта ашылды, онда оның өнері де ұсынылды. 1989 жылы ол Король академиясының суретші ретінде қадірлі академигі болып сайланды. Феликс Топольский 1989 жылдың 24 тамызында Лондонда 82 жасында қайтыс болды. Ол Солтүстік Лондондағы Хайгейт зиратында жерленген. Оның Тереза және Дэниел атты қызы мен ұлы болды, Дэниел – қатыстырып, Оксфорд командасын жаттықтырған гребші.

Feliks Topolski was born on 14 August 1907 in Warsaw, Poland. He studied in the Academy of Fine Arts in Warsaw, and trained as an artillery officer. Later he studied and worked in Italy and France, and eventually he moved to Britain in 1935 after being commissioned to record King George V's silver jubilee. He opened a studio near Waterloo station, which later became an exhibition and then a café bar featuring his art. He married twice, first to Marian Everall and then Caryl J. Stanley. In 1939 the George Bernard Shaw plays In Good King Charles's Golden Days and Geneva were published with illustrations by Topolski, bringing his work to a wide audience in the UK. During the Second World War, Topolski became an official war artist and painted scenes of the Battle of Britain and other battlefields. In 1941, Topolski travelled to Russia alongside the men of 151 Wing RAF on board the RMS Llanstephan Castle, which was sailing to the port Archangelsk as part of Operation Benedict, a mission to provide air support in defence of the port of Murmansk. Topolski was travelling as an accredited War Artist for both Polish and British governments. He was also under contract to Picture Post magazine, which published many of his drawings after his return. After the war he made a celebrated painting about the first meeting of the United Nations. In 1947 he gained British citizenship. His work was also part of the painting event in the art competition at the 1948 Summer Olympics. Topolski's experiences were initially captured in pencil and ink drawings. These were the first stage of his prolific Chronicles, which appeared fortnightly from 1953 to 1979, interrupted only to accommodate his exploratory investigations across the globe. The Chronicles communicated his art and observations to a wider audience. They were independently published, without advertisements or subsidies. Since his death in 1989 Topolski's Chronicles have retained respect as a pictorial and political record spanning nearly 30 years of world history. The Chronicles contain 3,000 drawings, and were exhibited in New York City, Moscow, Cologne, Hamburg, Hawaii, Tel Aviv and serialised in the United States, Poland, Italy, Denmark and Switzerland. Joyce Cary wrote, it is "the most brilliant record we have of the contemporary scene as seized by a contemporary mind." Topolski was provided a studio under one of the arches of Hungerford Bridge in 1951, where he worked consistently until his death in 1989. Topolski was commissioned to produce a 60ft by 20ft mural under the arch over Belvedere Road for the Festival of Britain, unknowingly painting only two arches up from his eventual studio. Offered to him by David Eccles, it wasn't until 1953 and Queen Elizabeth II's coronation, when the windows from the dismantled annex to Westminster Abbey were repurposed to fit Topolski's studio. Over the years the studio became a central feature of the South Bank, hosting countless people at his 'Open Studio' Fridays from 3pm, with an open door to whosever wished to pop their head in. Now the Studio functions as an archive and exhibition space operated by Topolski Memoir, the charity set up to preserve the artist's legacy. Topolski was provided with three further arches in 1975 by the Greater London Council (GLC), where he painted his epic 600ft long, 12 20ft high 'Memoir of the Century'. Telling his broad ranging experience of the 20th century, Topolski painted the work from 1975 until his death, writing that he hoped to die working on it, with a brush in his hand. It remained open until 2006 in its original state, working with students but, due to its poor condition, underwent a £3'000'000 conservation and renovation program, funded by the Heritage Lottery Fund, private donations and several other grant bodies, and raised by the artist's son, Daniel Topolski. Reopened by the Duke of Edinburgh in 2009, the Memoir only ran for a year due to commercial pressures and was converted into the Bar Topolski, where some of Topolski's work can still be seen. In 1959, Prince Philip, Duke of Edinburgh, commissioned Topolski to create a mural depicting the coronation of Queen Elizabeth II. The mural contains 14 friezes divided into two narratives; one narrative; entitled "In The Streets" shows various processions to Westminster Abbey, while the second, entitled "In The Abbey", depicts the procession out of the Abbey after the coronation. Topolski painted portraits of contemporaries, including the authors H. G. Wells, Graham Greene, John Mortimer and Evelyn Waugh, and politicians Harold Macmillan and Aneurin Bevan, He also painted murals, contributed to BBC programmes, such as the caricatures of guests used in Face to Face and designed theatrical sets. Between 1975 and his death he worked on a 600 ft mural in a studio in railway arches near London's South Bank, depicting events and people of the 20th century. It opened to the public as a free permanent exhibition called Topolski Century. In 2014 it was re opened as a café bar called Topolski, featuring his art. In 1989 he was elected a senior Royal Academician as a draughtsman. Feliks Topolski died in London on 24 August 1989 at the age of 82. He is buried in Highgate Cemetery, north London. He had a daughter, Theresa, and a son, Daniel, a rower who captained and coached Oxford in the Boat Race.