Электрондық өмір: Компьютерлер туралы ойлар мен бағалар жинағы

Кіріспе

1983 жылы Майкл Крайтонның ғылыми-танымдық кітабы Electronic Life – Майкл Крайтонның 1983 жылы жарық көрген ғылыми-танымдық кітабы. Бұл оның үшінші ғылыми-танымдық кітабы.

Сипаттама

Крайтон бірнеше компьютерге ие болды және ол Creative Computing журналына BASIC бағдарламалау тілінде мақалалар мен компьютерлік бағдарламаларды жазды. Ол «Электрондық өмір» атты кітапты жазуға түрткі болған себеп – достары оған жиі телефон соғып, компьютерлер туралы кеңес сұрауы болды. Кітаптың мақсаты компьютермен жұмыс істеген немесе үйде алғаш рет кездескен оқырманға оны таныстыру еді. Ол негізгі терминдерді түсіндіріп, оқырмандарға машинаны сөзсіз меңгеруге болатынына сендірді. «Электрондық өмір» сөздік түрінде жазылған, онда «Компьютерден қорқу (барлығы қорқады)», «Компьютер сатып алу» және «Компьютерлік қылмыс» сияқты жазбалар бар. Бұл жазбалар негізінен Крайтонның осы тақырыптар бойынша ой-толғамдарынан тұрады және жазбалардың көбі зерттеуге негізделмеген. Мысалы, компьютерлік қылмысқа арналған жазба үш беттік және онда тек төрт нақты факт келтірілген: сол кездегі мекемелер компьютерлік қылмыстан жылына 5-30 миллиард долларға дейін шығын көріп отырды, Citibank компьютерлерді пайдалана отырып күніне 30 миллиард доллар клиенттік операцияларды жүзеге асырды, АҚШ банктерінің барлығы жылына 400 миллиард доллар айналым жасады және 1982 жылы Стэнфордтың ашық кілт коды (басқаша сипатталмаған) бұзылды. Компьютерлік қылмыстың нақты мысалдары келтірілмеген, бірақ 1983 жылға қарай мұндай оқиғалар басты баспасөз беттерінде пайда бола бастады және тақырыпқа арналған кітаптар кем дегенде он жылдан бері жарық көрді. Кітаптың кейбір бөліктері қазірде ескірген. 140-бетте Крайтон компьютеріңізге 5.01*5.02 5.03/2.04*100.5+3.06+20.07 200.08+300.09/1.10 есептеуін тапсырсаңыз, жауапты есептегенде айқын кешігу сезіледі деп жазады. Кейін ол пайдаланушының CP/M негізіндегі жүйені сатып алуы тиімді деп санайды, себебі бұл платформада көптеген тамаша қосымшалар бар. Кітапта Крайтон компьютерлік желілердің маңыздылығы артатынын дұрыс болжайды. Ол мұны ыңғайлылық тұрғысынан қарастырды: компьютерлер суреттермен бөлісе алады, ал мұны ауызша телефон арқылы жасау мүмкін емес, сондай-ақ компьютерлік желілер асинхронды түрде жұмыс істей алады, сондықтан сіз біреуге ақпарат қалдыра аласыз және ол оны өз ыңғайлылығына қарай алады. Ол сонымен қатар компьютерде ойналатын ойындар туралы пікір білдіріп, «аркадалық ойындар 80-ші жылдардың хула-гуптары, және қимыл-қозғалыс ойындарына (аркадалық ойындардың тағы бір атауы) деген құмарлықтың басылуына қатысты белгілер де бар. Алайда, хула-гуптардан айырмашылығы, компьютерлік ойындардың қазіргі буыны біздің әлемімізді өзгертуге бағытталған өтпелі құбылыс болып табылады. Компьютерлер – адамзат ойлап тапқан ең тартымды ойыншық. Болашақта компьютерлерде одан да күрделі және қиын ойындар ойналады. Неге болмасқа? Бұл машинамен дос болудың бір жолы». «Микропроцессорлар немесе Гарвардта биостатистикадан қалай сүрегім келді» деген бөлімде Крайтон он бес жыл бұрын оған «Д» бағасын берген медицина мектебінің оқытушысын сынап-жазады.

Crichton owned several computers, and he wrote articles and computer programs in the programming language BASIC for Creative Computing magazine. He was inspired to write Electronic Life because so many of his friends would call him asking for advice on computers. The book was intended to introduce the idea of personal computers to a reader who might be faced with them at work or at home for the first time. It defined basic jargon and assured readers that they could master the machine when it inevitably arrived. Electronic Life is written as a glossary, with entries like "Afraid of Computers (everybody is)", "Buying a Computer", and "Computer Crime". Entries consist mainly of Crichton's musings on these topics, and few of the entries reflect any research. The computer crime entry, for example, is three pages long and contains only four hard facts—specifically, that institutions were then losing $5 billion to $30 billion a year on computer crime, that Citibank processed $30 billion a day in customer transactions using computers, that American banks as a whole were moving $400 billion a year in the U. S., and that the Stanford public key code (not otherwise described) had been broken in 1982. No examples of computer crime are given, though by 1983 such accounts were appearing in the mainstream press, and dedicated books on the topic had been around for at least a decade. Some portions of the book are dated. On page 140, Crichton points out that if you ask your computer to compute 5.01*5.02 5.03/2.04*100.5+3.06+20.07 200.08+300.09/1.10, there will be a noticeable delay as it works out the answer. Later he suggests that a user would do well to buy a CP/M based system, because of all the excellent applications for that platform. In the book, Crichton correctly predicts that computer networks would increase in importance. He saw this as a matter of convenience—computers can share pictures, which you can't do with a verbal phone call, and computer networks can operate asynchronously, so you can leave information for somebody and have them pick it up at their convenience. He also comments on games that are played on computers, saying "Arcade games are the hula hoops of the '80s, and already there are indications that the mania for twitch games (another name for arcade games) may be fading However, unlike hula hoops, the present generation of computer games represents a transitional phenomenon on the way to a permanent alteration of our world. Computers are the most compelling toy ever invented Ever more elaborate and challenging games will be played on computers in the future. Why not? It's a way of making friends with the machine." In a section called "Microprocessors, or how I flunked biostatistics at Harvard", Crichton lashes out at a medical school teacher who had given him a 'D' fifteen years earlier.

Қабылдау

Джерри Пурнелл 1985 жылғы маусым айында BYTE журналында «Электрондық өмірді» өзінің «айдың кітабы» деп атады, осылай деп жазды: «Доктор Криктон 250-ден астам бетке пайдалы ақпаратты, философияны және ақылды ойларды сыйғызыпты. Бұл кітапты дерлік баршаға ұсынамын; тіпті тәжірибелі хакерлер де қызықты бөлімдерін табады және оны бастаушыларға беру үшін сақтап қоюға болады».